Σεμινάριο σωματικής έκφρασης με την Τίνα Δημητροπούλου στο 13ο Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ.

                                           Χορός και Ελευθερία                             25 mayo Africa day_n

Στα πλαίσια του 13ου Αντιρατσιστικού φεστιβάλ διοργανώνεται ανοιχτό βιωματικό σεμινάριο σωματικής έκφρασης & αυτοσχεδιασμού για γυναίκες.

Την ομάδα θα συντονίσει η Dance Instructor Τίνα Δημητροπούλου.

Τα σεμινάριο θα διεξαχθεί το Σάββατο 15 Ιουνίου 19:30 στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών.

Σας περιμένουμε απευθείας στο κτήριο.Θα υπάρξουν ταμπέλες που θα σας οδηγήσουν στην αίθουσα..Ώρα προσέλευσης 18:46

Advertisements

Εργαστήρια σωματικής έκφρασης με την Τίνα Δημητροπούλου

Ομάδα ψυχικής & σωματικής έκφρασης

Δωρεάν μαθήματα ελεύθερης έκφρασης

Θεματική Εργαστηρίων 

Το σώμα μας είναι μια βιβλιοθήκη από συναισθήματα. Ότι έχουμε βιώσει έχει καταγραφεί στο σώμα μας.Μέσα από την σωματική έκφραση κάνουμε μια πρώτη ανάγνωση  στο πως νιώθουμε. Για να το πετύχουμε αυτό αξιοποιούμε τον δυναμικό διαλογισμό.

05eb1268af8df1c7edd672f71c8bd690Ο δυναμικός διαλογισμός μέσω της κίνησης προάγει τον αυθορμητισμό και τη μη σκέψη. Αποδυναμώνει τη φλυαρία του νου, μας επαναφέρει στο παρόν και στη χαρά της ελεύθερης έκφρασης. Είναι ένα μαγικό χορευτικό ταξίδι με προορισμό την επαφή με την προσωπική αλήθεια, την συμφιλίωση με το σώμα και την ποιοτική σύνδεση με τους γύρω μας.

Το Contact improvisation  (χορευτικός αυτοσχεδιασμός σε ζευγάρια) είναι αυτό που μας παρακινεί να έρθουμε σε επαφή με τον εαυτό μας και τους άλλους. Η κινητική αλληλεπίδραση μάς ταξιδεύει στο άγνωστο, μας προσφέρει απλόχερα τη χαρά της επαφής και το μέγιστο της δημιουργικότητάς μας. Οι παύσεις μάς βοηθάνε να χτίζουμε όρια στις σχέσεις μας και να επαναπροσδιορίζουμε ποιότητες και κατευθύνσεις.

DMT(3)Η ομάδα λειτουργεί ως καθαρτήριο. Μοιραζόμαστε αδυναμίες, φόβους, προβληματισμούς, δημιουργούμε σχέσεις εμπιστοσύνης και ασφαλές πλαίσιο. Μέσα από την ομάδα ανακαλύπτουμε ότι όλοι έχουμε παρόμοιες ανάγκες και ανασφάλειες. Αυτό μας ανακουφίζει, μας συνδέει με το συλλογικό ασυνείδητο και μας υπενθυμίζει ότι όλοι ανήκουμε στο ίδιο είδος. Ότι είμαστε ένα.

Οι ήχοι από τα κρουστά μουσικά όργανα αφυπνίζουν τη φυσική ανάγκη για κινητική αυτοέκφραση και αυτοσχεδιασμό. Οι παλμοί της καρδιάς συντονίζονται με τους παλμούς των κρουστών. Τα ρυθμικά μοτίβα δημιουργούν στον εγκέφαλο νέες συνάψεις, παράγουν ενδορφίνες και συντονίζουν  τα δύο ημισφαίρια. Συμβάλουν στην επίτευξη ενότητας και συγχρονισμού και ενισχύουν εξωγλωσσικούς τρόπους επικοινωνίας και ενσυναίσθησης.

31062224_1879173648773835_4125143015714844356_nΗ λίμνη των ήχων (ηχοθεραπεία) είναι για τον καθένα ξεχωριστά μια διαφορετική βιωματική εμπειρία. Οι θεραπευτικοί ήχοι που εκπέμπονται από τα singing bowls (τα κύπελλα που τραγουδούν), το θεραπευτικό gong, τα ocean drum και μια ποικιλία κρουστών οργάνων, διαχέονται σε όλο μας το σώμα μέσω ηχητικών κυμάτων. Η λίμνη των ήχων έχει ευεργετικές ιδιότητες  στον άνθρωπο. Επιφέρει βαθιά χαλάρωση και εσωτερική γαλήνη, αναζωογονεί το ενεργειακό μας σύστημα και μας ταξιδεύει στον νεραϊδότοπο της φαντασίας μας.

Ο στόχος των μαθημάτων είναι η αποφόρτιση από αρνητικά συναισθήματα και η επαφή με την ηρεμία- αρμονία. Εντέλει η συλλογική έκφραση μέσω της τέχνης,  γίνεται  πολύτιμη πυξίδα και ούριος άνεμος στο ταξίδι  για την προσωπική μας Ιθάκη.

Dance instructor: Τίνα Δημητροπούλου

 

Στις μέρες μας οι πόλεμοι και η οικονομική κρίση δημιουργούν ολοένα και καινούργιες, μεγαλύτερες προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές. Ανάμεσα στους πληθυσμούς που εγκαταλείπουν τον τόπο τους για να γλυτώσουν τον όλεθρο και κουβαλώντας την ελπίδα μιας ζωής που ταιριάζει στον άνθρωπο, οι πλέον ευάλωτες ομάδες είναι αυτές των παιδιών και των γυναικών. Με επίγνωση της σκληρής πραγματικότητας που αντιμετωπίζουν και σαν μια ελάχιστη προσπάθεια αντισταθμίσματος των συνεπειών του ξεριζωμού με αυτές της τέχνης και της καλλιτεχνικής δημιουργίας, συγκροτούμε ομάδα ψυχικής και σωματικής έκφρασης για γυναίκες όλων των ηλικιών και εθνικοτήτων.

Κάθε Σάββατο 13:00 – 14:30

Κυριακάτικο σχολείο μεταναστών: Γιατράκου 22 & Μεγάλου Αλεξάνδρου / Μεταξουργείο

Στοιχεία επικοινωνίας για συμμετοχή στην ομάδα σωματικής έκφρασης Email: tinasound@gmail.com / Τηλ.6936960621

 

 

 

 

 

ΚΥΡΙΑΚΗ 29 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΣΤΟ ART ON DANCE: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΧΟΡΟΥ – BALLET & MUSICAL THEATER BALLET, MUBAL για την ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΤΟΥ ΧΟΡΟΥ

ΚΥΡΙΑΚΗ 29 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΣΤΟ ART ON DANCE: ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΧΟΡΟΥ – BALLET & MUSICAL THEATER BALLET, MUBAL για την ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΤΟΥ ΧΟΡΟΥ

zafet-2

zafet

zafet-3

Τα Μπαλέτα Μπολσόι στο Ηρώδειο

 

Τα Μπαλέτα Μπολσόι στο Ηρώδειο (Κυριακή 17 Σεπτεμβρίου στο Θέατρο Δάσους Θεσσαλονίκης και την Τρίτη 19 και Τετάρτη 20 Σεπτεμβρίου στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού στην Αθήνα).

BOLSOI-1

Η πολιτιστική εταιρία Λάβρυς παρουσιάζει, μετά την παγκόσμια πρεμιέρα του στις 4 Μαΐου στην Μόσχα, το αφιέρωμα των περίφημων Μπαλέτων Μπολσόι στον Μιχαήλ Λαβρόφσκι, την Κυριακή 17 Σεπτεμβρίου στο Θέατρο Δάσους Θεσσαλονίκης και την Τρίτη 19 και Τετάρτη 20 Σεπτεμβρίου στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού στην Αθήνα.

Στο πιο μεγάλο χορευτικό γεγονός φέτος στη χώρα μας, σε μία λαμπρή επετειακή παραγωγή τους, αφιερωμένη στα 75 χρόνια τού μεγάλου χορευτή, χορογράφου και δασκάλου τους. Με τον μοναδικό Ιβάν Βασίλιεφ που πρόσφατα αποθεώθηκε στις sold out εμφανίσεις του στο Μέγαρο, να πρωτοστατεί μεταξύ των πρώτων χορευτών των Μπολσόι, αλλά και του Corps de Ballet των φημισμένων μπαλέτων, σε μία αληθινά μοναδική στιγμή απ’ όλες τις απόψεις. Μία πολύ ξεχωριστή και ιδιαίτερα παράσταση, αφού εκτός από την εκπληκτική και σπάνια αυτή σύνοδο αστέρων, εμφανίζεται σ’ αυτήν επί σκηνής μετά από πολλά χρόνια, ο ίδιος ο Μιχαήλ Λαβρόφσκι. 

Ο Μιχαήλ Λαβρόφσκι υπήρξε Καλλιτεχνικός Διευθυντής τόσο του Θεάτρου Στανισλάφσκι, όσο και της Ακαδημίας χορού της Μόσχας. Ως σολίστας χόρεψε όλους τους πρώτους ρόλους του κλασικού ρεπερτορίου υπό την καθοδήγηση των μεγαλύτερων χορογράφων, ενώ ως χορογράφος δημιούργησε δικά του αριστουργηματικά έργα και καθοδήγησε τους διασημότερους πρωταγωνιστές. Τέλος ως ο «σπουδαιότερος δάσκαλος χορού στην ιστορία του ρώσικου μπαλέτου», ανέδειξε τους κορυφαίους σολίστες και τους σούπερ σταρς της διεθνούς χορευτικής σκηνής των δύο τελευταίων γενεών, πολλούς από τους οποίους θα έχουμε την ευκαιρία να απολαύσουμε σε αυτές τις τρεις μοναδικές παραστάσεις και στην Ελλάδα.

Το επετειακό αφιέρωμα για τα 75 χρόνια τού Μιχαήλ Λαβρόφσκι είναι γεμάτο από μοναδικές στιγμές. Το πρόγραμμα αποτελείται από δύο μέρη:

  • Στο πρώτο το κοινό θα απολαύσει την περίφημη χορογραφία του Λαβρόφσκι «ΚΑΖΑΝΟΒΑΣ» σε μία one act full ballet παράσταση. 
  • Στο δεύτερο θα δούμε το περίφημο «ΝΙΖΙΝΣΚΙ», αφιερωμένο στον αλησμόνητο σολίστα, τον «επί γης Θεό του χορού», τον πρώτο σταρ χορευτή στην ιστορία του μπαλέτου, τον άνθρωπο που έκανε το πλατύ κοινό ν’ αγαπήσει αυτήν την τέχνη. Φυσικά τον ρόλο του δεν θα μπορούσε να τον υποδυθεί κανείς άλλος από τον σημερινό «επί γης θεό του χορού», τον Ιβάν Βασίλιεφ, που μάλιστα συμπρωταγωνιστεί εδώ με τον τιμώμενο Μιχαήλ Λαβρόφσκι. Σε μία άκρως συγκινητική και συγκλονιστική συνεύρεση δύο «ιερών τεράτων», που θα χαραχθεί με ανεξίτηλα γράμματα στην μνήμη των τυχερών θεατών, αλλά και στην παγκόσμια χορευτική ιστορία.
BOLSOI-2

Επίσης συνυπάρχουν αποσπάσματα από παραστάσεις που χορογράφησε ο Λαβρόφσκι όπως η «Ρωσίδα Μπαλαρίνα», αλλά και χόρεψε ο ίδιος, φυσικά με το αντάτζιο από τον Σπάρτακο και το Grand Pas de Deux από τον Δον Κιχώτη σε περίοπτη θέση, αφού είναι δύο μπαλέτα στα οποία μεγαλούργησε. Και τέλος, τα Μπολσόι μας επιφυλάσσουν μια ευχάριστη έκπληξη. Θα παρουσιάσουν σε παγκόσμια πρώτη, ένα κομμάτι από την όπερα – μπαλέτο ΑΜΟΚ που έχει προγραμματιστεί να παρουσιαστεί το 2018 (!) σε σκηνοθεσία και χορογραφία πάντα του Λαβρόφσκι.

Ένα σημαντικό αφιέρωμα λοιπόν, μια μεγάλη στιγμή όπου η πιο πρόσφατη παραγωγή των Μπολσόι θα λάμψει με τον Ιβάν Βασίλιεφ, τον ίδιο τον Μιχαήλ Λαβρόφσκι, την Νίνα Καπτσόβα, τον Ιγκόρ Τσβίρκο, την Μαρία Βινογκράντοβα και όλα τα άλλα υπέρλαμπρα αστέρια του χορευτικού μας σύμπαντος, την Κυριακή 17 Σεπτεμβρίου στο Θέατρο Δάσους και την Τρίτη 19 και Τετάρτη 20 Σεπτεμβρίου στο Ηρώδειο.

BOLSOI-3

Το Πρόγραμμα Παράστασης

                 1ο Μέρος

  • «FANTASY ON A THEME OF CASANOVA» (Καζανόβας) – One act full ballet

Μουσική: W. A. Mozart

Χορογραφία: M. Lavrovsky

Σκηνογραφία: N. Sharonov & S. Shmarinov

Κουστούμια: O. Charbaji

Διδασκαλία: A. Vetrov & V. Lagunov

Χορεύουν: Casanova – I. Tsvirko, Lady – V. Litvinova, The Belle of the ball – M. Zharkova, The lady at the ball – E. Samarskaya and A. Proskurnina, Mask at the ball – A. Pudikova, Harlequin n – G. Gusev, Friends – V. Zhidkov, A. Koshkin, A. Rybakov, A. Kondratov, The gentleman at the ball – K. Aguzarov, The supernumeraries – 14 girls + 8 men.

Διάρκεια: 45 λεπτά

Διάλειμμα: 20 λεπτά

BOLSOI-4

                         2ο μέρος

  • «NIJINSKY«– one act full ballet

Μουσική: Sergei Rachmaninoff

Συγγραφή και χορογραφία του λιμπρέτου: M. Lavrovsky

Κουστούμια: T. Artamonova & D. Garcia

Χορεύουν: Nijinsky – I. Vasilyev,  Romola – M. Vinogradova, Diaghilev – M. Lavrovsky, Nurses – A. Rybakov, A. Kondratov

Διάρκεια: 25 λεπτά

  • «AMOK»

Μουσική: Simonenko

Χορογραφία: M. Lavrovsky

Σκηνοθεσία: Leonid Lavrovsky Garcia

Κουστούμια: D. Garcia

Χορεύουν: Doctor – A. Mkrtchan, She – A. Pudikova, The Voice – dramatic artist from Greece

Διάρκεια: 6 λεπτά

  • «SPARTACUS»(Σπάρτακος)

Μουσική: A. Khachaturian

Χορογραφία: Y. Grigorovich

Χορεύουν: Phrygia – N. Kaptsova, Spartak – M. Lopukhin

Διάρκεια: 7 λεπτά

  • «Russian ballerina»(Ρωσίδα Μπαλαρίνα)

Μουσική: K. Jenkins, A. Guerra & J. Luisier

Χορογραφία: M. Lavrovsky

Σκηνοθεσία: Leonid Lavrovsky Garcia

Κουστούμια: D. Garcia

Χορεύουν: Ballerina – V. Litvinova, The Young Man – A. Kokajev, Girl in bar: – K. Loseva, D. Lovtsova , and A. Pudikova

Διάρκεια: 8 λεπτά

  • ”Don Quixote» (Δον Κιχώτης) grand pas

Μουσική: L. Minkus

Χορογραφία: A. Gorsky

Χορεύουν: Kitri – M. Vinogradova, Basil – I. Vasiliev, Variations: – E. Samarskaya and A. Proskurnina

Διάρκεια: 10 λεπτά

Διάρκεια 2ου μέρους: 56 λεπτά

*Το “Amok” είναι ένα μέρος από την νέα χορογραφία του Mikhail Lavrovsky που θα παρουσιαστεί στα Bolshoi το 2018.

Πηγή: monopoli.gr

 

 

 

 

Λογοτεχνία: Παρεκκλίνουσες συμπεριφορές, Αυτοκαταστροφή και Ψυχική Νόσος. Μια προσπάθεια ψηλάφησης της συγκεκριμένης σχέσης

Λογοτεχνία: Παρεκκλίνουσα συμπεριφορά και Ψυχική Νόσος. Μια προσπάθεια ψηλάφησης της συγκεκριμένης σχέσης από τον Δημήτρη Κωνσταντίνου

Τορκουάτο Τάσσο: Η φήμη του συνδυάστηκε με μεγάλη ψυχολογική και πνευματική αστάθεια.
Τορκουάτο Τάσσο: Η φήμη του συνδυάστηκε με μεγάλη ψυχολογική και πνευματική αστάθεια.

Σε κάθε αναφορά η οποία συνδέει υπό το όποιο πρίσμα την Τέχνη με την Ψυχική νόσο, ενδεχομένως  πρώτη στη σκέψη των περισσοτέρων έρχεται η περίπτωση του περίφημου Ολλανδού ζωγράφου V.V. Gogh, ο οποίος και δημιούργησε αρκετά από τα αριστουργήματά του, όντας κλεισμένος σε κάποιο Άσυλο της εποχής του, υπό το βάρος σοβαρών ψυχικών διαταραχών, που τον βασάνιζαν κατά το μεγαλύτερο διάστημα του βίου του.

Ένα ανάλογο παράδειγμα στο πεδίο της λογοτεχνίας αποτελεί ο Ναπολιτάνος ποιητής Τορκουάτο Τάσσο (Torquato Tasso 1544-1595), το όνομα του οποίου μνημονεύεται τόσο από πλευράς απήχησης, όσο και για τη σημασία του στην ιστορία της λογοτεχνίας. Ωστόσο, Η φήμη του συνδυάστηκε με μεγάλη ψυχολογική και πνευματική αστάθεια. Μέρος της ζωής του το πέρασε σε νοσοκομείο όπου έγραψε πεζογραφικές επιστολές και διαλόγους. Κυριότερο έργο του είναι το Απελευθερωμένη Ιερουσαλήμ. Σ’ αυτό συνυπάρχουν στοιχεία μύθου και ερωτικού λυρισμού, που δένονται με το επικό θέμα του θρησκευτικού πολέμου. Οι κριτικοί το θεωρούν όψιμο έργο της ιταλικής Αναγέννησης αλλά και πρώτο δείγμα τάσεων μπαρόκ. Συνάμα, στην τρυφερή και μελαγχολική ψυχοσύνθεση του Τάσσο αποδίδονται η γλυκύτητα της έκφρασης, η λεπτότητα των αισθημάτων (Ευρωπαϊκά Γράμματα: Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας Εκδ. Σοκόλη)

Βέβαια, όπως δηλώνει κι ο τίτλος της παρούσας προσπάθειας, η θεματολογία της δεν συμπεριλαμβάνει την

Πωλ Βερλαίν, στο Γάλλο Συμβολιστή Ποιητή αποδίδεται η πατρότητα του όρου "Καταραμένοι Ποιητές".
Πωλ Βερλαίν, στο Γάλλο Συμβολιστή Ποιητή αποδίδεται η πατρότητα του όρου «Καταραμένοι Ποιητές».

Τέχνη στο σύνολό της, αλλά θα είναι αρκετά πιο στενή, με επίκεντρο τη Λογοτεχνία. Να ξεκαθαρίσουμε εξαρχής, πως στόχος είναι η ψηλάφηση της συγκεκριμένης σχέσης, μέσω της καταγραφής και της παράθεσης κάποιων ενδεικτικών παραδειγμάτων που θα παρατεθούν στις υποενότητες που θα ακολουθήσουν. Τη μεγαλύτερη φιλοδοξία δηλαδή, αποτελεί η δημιουργία ερεθισμάτων για προβληματισμό και περαιτέρω προσωπική αναζήτηση του αναγνώστη, ενώ επουδενί διεκδικεί το ρόλο μιας εμπεριστατωμένης έρευνας. Άλλωστε κάτι τέτοιο, θα ήταν αδύνατο να κατακτήσει κάποια αξιόπιστη υπόσταση, για μια σειρά από λόγους, όπως η έλλειψη εργαλείων  ικανών να ανταπεξέλθουν σε ένα τόσο περίπλοκο ζήτημα, η απουσία ανάλογης βιβλιογραφίας και γενικότερα πηγών που να έχουν ερευνήσει πειστικά την συγκεκριμένη σύνδεση κ.ο.κ. Στον αντίποδα, θα ενείχε τον κίνδυνο δημιουργίας ή ενίσχυσης κοινωνικών στερεοτύπων και καταγραφής αυθαίρετων συμπερασμάτων. Ας έχουμε κατά νου, πως σε κάθε εποχή, η Ψυχιατρική συστηματοποιεί τις δικές της ψυχικές νόσους και πάντα ελλοχεύει η αυθαίρετη ψυχιατρικοποίηση παρεκκλινουσών συμπεριφορών. Ενδεικτικό παράδειγμα, αποτελεί η περίπτωση αρκετών Συμβολιστών ποιητών, οι οποίοι προσδιορίζονταν και ως Καταραμένοι, με την πατρότητα του συγκεκριμένου χαρακτηρισμού να διεκδικεί ο Γάλλος συμβολιστής Πωλ Βερλαίν, θέλοντας να περιγράψει  τον ποιητή ως απόκληρο τής κοινωνίας, αντικείμενο περιφρόνησης από τους κρατούντες, οι οποίοι φοβούνται την διεισδυτική του ματιά που αποκαλύπτει την συναισθηματική τους κενότητα. Με την ίδια περίπου συλλογιστική, μοιάζει να διακατέχεται και ο πιθανά κορυφαίος Ποιητής των Νέων Χρόνων Σαρλ Μωντλαίρ,

Η αριστουργηματική ποιητική συλλογή του Σαρλ Μπωντλαίρ, ΤΑ ΑΝΘΗ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ
Η αριστουργηματική ποιητική συλλογή του Σαρλ Μπωντλαίρ, ΤΑ ΑΝΘΗ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ

όπου στο ποίημα Ευλογία από την αριστουργηματική συλλογή Τα Άνθη του Κακού, περιγράφονται οι ικανότητες του ποιητή, ο οποίος παραμένει αλώβητος παρά τον πόνο και την περιφρόνηση που υφίσταται στη ζωή του. Η έκφραση ενέχει επίσης την έννοια ότι την εποχή εκείνη ο ποιητής είχε κατέλθει σε κατώτερη κοινωνική θέση, αφού είχε εκπέσει από τη θέση την οποία κατείχε στο παρελθόν ως μάντης και προφήτης. (BRITANNICA). Άλλωστε και το γνωστό λόγω της μελοποίησης του σε Ελληνική μετάφραση, ποίημα του ίδιου Άλμπαρτος, συμβολίζει μέσω του αγέρωχου πουλιού την αδυναμία του Ποιητή να συνυπάρξει αρμονικά με τον κοινωνικό περίγυρο της Εποχής του, ο οποίος τον περιφρονεί σε βαθμό που να αισθάνεται εξόριστος «Έτσι λοιπόν κι ο ποιητής…….σαν έρθει εξόριστος στη γη χάνει τα βήματά του». (Άλμπατρος/ Τα άνθη του κακού/ εκδ. Γκοβόστης).

Εξάλλου, όπως θα διαπιστώσουμε, η συγκεκριμένη ψηλάφηση δε σκοπεύει να περιχαρακωθεί μονάχα εντός των στενών ορίων, καταγραφής λογοτεχνών που είτε βασανίζονταν από τον ψυχικό πόνο, είτε επέδειξαν αυτοκαταστροφική συμπεριφορά (συμπεριλαμβανομένων και των εξαρτήσεων είτε από ψυχοτρόπες ουσίες και αλκοόλ, είτε από το τζόγο, παρότι ετούτες δε λογίζονται σαν ψυχικές νόσοι, αλλά και του Έρωτα ως ένα από τα διαχρονικότερα θέματα λογοτεχνικής έμπνευσης), αλλά μεταξύ άλλων να αναδείξει το έργο λογοτεχνών που ως κατεξοχήν υποκείμενα ευαισθησίας, ενέσκηψαν  πάνω από τον ψυχικό πόνο και την αυτοκαταστροφή, δημιουργώντας ήρωες που η προσωπικότητα και οι εν γένει αντιδράσεις τους, θα χωρούσαν άνετα-κατά την άποψη κάποιας γνωστής Ελληνίδας ψυχιάτρου- σε εγχειρίδια Ψυχιατρικής που θα διδάσκονταν στα πανεπιστήμια. Το τελευταίο αν μη τι άλλο, ενισχύει τη θέαση της λογοτεχνίας που διεκδικεί τη δική της ανεξάρτητη υπόσταση, δίπλα ή παράλληλα με την υφιστάμενη πραγματικότητα, άποψη που βρίσκεται σε κάποια εγγύτητα με την Αριστοτελική αντίληψη περί Ποίησης, μέσω της σύγκρισης που επιχειρεί ο Αριστοτέλης με την Ιστορία “Η «ποίηση» αντιπαρατίθεται στην «ιστορία» όχι επειδή αφορά το μη πραγματικό ή το φανταστικό, αλλά επειδή αφορά ένα συγκεκριμένο τρόπο θεώρησης της ανθρώπινης πραγματικότητας, υπό το καθολικό πρίσμα της δυνατότητας, της πιθανότητας ή της αναγκαιότητάς της.”. Επίσης για τον Σταγειρίτη Φιλόσοφο η ποίηση αφορά «όσα είναι επόμενο να συμβούν και τα δυνατά κατά το πιθανόν ή αναγκαίον». (Ευρωπαϊκά Γράμματα:

Περί Ποιητικής, έργο του μεγάλου αρχαίου Έλληνα φιλόσοφου Αριστοτέλη
Περί Ποιητικής, έργο του μεγάλου αρχαίου Έλληνα φιλόσοφου Αριστοτέλη

Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας Εκδ. Σοκόλη) Επιπλέον, οφείλουμε να συμπεριλάβουμε και την οπτική που διαμορφώθηκε κατά τους Νέους Χρόνους, η οποία αντιμετωπίζει τη Λογοτεχνία ειδικότερα και γενικότερα την Τέχνη ως κατοπτρική αντανάκλαση- ειδικότερα από την εποχή της εμφάνισης της τάσης του Ρεαλισμού και του κινήματος του Νατουραλισμού- της εκάστοτε κοινωνικής πραγματικότητας (Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας/ Εκδ. ΕΑΠ). Ας μην παραβλέπουμε πως οι λογοτέχνες είναι άνθρωποι της εποχής τους, με αποτέλεσμα την διαλεκτική αλληλεπίδραση μαζί της. Δηλαδή, πριν τη δημιουργία του εκάστοτε λογοτεχνικού έργου, προηγείται πάντα η εσωτερίκευση και η επεξεργασία από τον Συγγραφέα πληθώρας ερεθισμάτων του εξωτερικού κόσμου, τα οποία τελικά μετουσιώνονται κι αποκτούν λογοτεχνική υπόσταση, κάτι το οποίο εκφράζει με γλαφυρό τρόπο ο στίχος του Βυζιηνού «κι αλλάζει εντός μου/ ο ρυθμός του κόσμου».

            Εδώ οφείλουμε μια παραδοχή στον αναγνώστη. Ο προβληματισμός για τη συγγραφή της συγκεκριμένης προσπάθειας, αλλά και η συλλογή στοιχείων υπήρξαν διαδικασίες μακροχρόνιες, ακριβώς λόγω της ιδιαιτερότητας και των δυσκολιών που έχει το συγκεκριμένο θέμα. Η βάσανος αυτής της μακροχρόνιας αναμέτρησης με τη θεματολογία, γεννούσε όσο περνούσε ο καιρός περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις. Επίσης, μια ξεχωριστή αλλά όχι λιγότερο δύσκολη ερώτηση, υπήρξε ο τρόπος με τον οποίο θα δομηθεί το συγκεκριμένο κείμενο. Το εύρος των λόγων μόνο μικρό δεν είναι κι αξίζει να παραθέσουμε ενδεικτικά κάποιους απ’ αυτούς. Έμπαιναν λοιπόν επιτακτικά ερωτήματα όπως τα εξής: Τι

Ο μεγάλος Αργεντινός μυθηστοριογράφος Ερνέστο Σάμπατο
Ο μεγάλος Αργεντινός μυθηστοριογράφος Ερνέστο Σάμπατο

ορίζουμε παρεκκλίνουσα συμπεριφορά ανά εποχή; Είναι πραγματικότητα και για ποιόν λόγο πολλοί καλλιτέχνες παρουσίαζουν παρεκκλίνουσες συμπεριφορές, συγκριτικά με άλλες κατηγοριοποιήσεις ή ομαδοποιήσεις ανθρώπων; Η ενδεχόμενη παρεκκλίνουσα συμπεριφορά, εκτός από το να εντοπίζεται στον τρόπο ζωής, με τι τρόπο αντανακλάται στο έργο τους; Ποια η ιδιαιτερότητα, αν φυσικά υπάρχει, της «καλλιτεχνικής» παρέκκλισης από τις «κοινές»; Είναι απλά θέμα εκκεντρικότητας σαν αυτήν του Μπωντλαίρ, ο οποίος όταν είχε ερωτηθεί γιατί είχε υιοθετήσει ενδυματολογικά το εξεζητημένο στυλ του Δανδή, έδωσε την αποστομωτική απάντηση «Για να ξαφνιάζω τους ηλίθιους» (Σ. Μπωντλαίρ/ Εκδ. Πλέθρον); Οφείλονταν στην άρνηση των κοινωνικών συμβάσεων, όπως απαξιωτικά επεδείκνυαν οι Ρομαντικοί; Υπήρξαν παράμετροι Ψυχοπαθολογίας η αντίθετα, είχε μεγαλύτερο ειδικό βάρος η υιοθέτηση των αρχών κάποιου Κινήματος; Σε τι βαθμό επιδρούσε, ο αυξημένος δείκτης ευαισθησίας και βίωσης των συναισθημάτων, που οδηγούν στην αντίδραση σε διάφορα κατεστημένα; Μια λογοτεχνική προσέγγιση στους προηγούμενους προβληματισμούς, αποτελεί αυτή του μεγάλου Αργεντινού Συγγραφέα των καιρών μας Ε. Σάμπατο, ο οποίος έχει παραδεχτεί πως παρουσίαζε μεγάλα διαστήματα απόσυρσης που τα παρομοίαζε με «πέσιμο στο πηγάδι». Σύμφωνα με τον ίδιο λοιπόν, «ονειρευόμενοι και για τους άλλους, οι καλλιτέχνες, αυτά τα εύθραυστα πλάσματα, κατορθώνουν να αρθούν πάνω από την προσωπική τους δυστυχία και γίνονται ερμηνευτές και σωτήρες (πονεμένοι) του συλλογικού πεπρωμένου» (Περί ηρώων και τάφων/ Ε. Σάμπατο).

Συνάμα, η συγκεκριμένη ψηλάφηση, στο μέτρο που αποτελεί προϊόν προβληματισμού και στο βαθμό που

Ο Αμερικάνος Ποιητής Ε.Α. Πόε, ο οποίος ήταν βαθιά εθισμένος στο Αλκοόλ, σε βαθμό που αν δεν επέφερε άμεσα, τουλάχιστον επέσπευσε το θάνατό του.
Ο Αμερικάνος Ποιητής Ε.Α. Πόε, ο οποίος ήταν βαθιά εθισμένος στο Αλκοόλ, σε βαθμό που αν δεν επέφερε άμεσα, τουλάχιστον επέσπευσε το θάνατό του.

τελικά να αποτολμάμε να γίνει γραπτός λόγος, ενέχει από μόνη της κάποιες παραδοχές, όπως είναι η ύπαρξη κινήτρων και μάλιστα όχι αναγκαστικά αυτοκαταστροφικών στο σύνολό τους, τουλάχιστον στην αφετηρία τους, που όμως τελικά οδήγησαν αρκετούς λογοτέχνες στο θάνατο: α) ψυχολογικών με έμφαση στην κατάθλιψη κι άλλες διαταραχές που σε πολλές περιπτώσεις κατέληξαν στην αυτοχειρία, παραθέτοντας ορισμένους λογοτέχνες, με αναπάντητα όμως τα ερωτήματα, σε τι βαθμό και σε ποια πεδία αυτές οι περιπτώσεις ταυτίζονταν μεταξύ τους, με ενδεικτική αναφορά στους:  Τόμας Τσάντερτον (15χρονος Άγγλος ποιητής), . Ζεράλ ντε Νερβάλ (αποκρυφιστής που απαγχονίστηκε), Έ. Χέμινγουει, Σ. Πλαθ, Αν Σέξιον, Β. Γουλφ, Κ. Καρυωτάκη και τόσων άλλων, β) ιδεολογικών (ενδεχομενικά και πιθανολογικά): Β. Μαγιακόφσκι, Α. Καίσλερ γ) υπαρξιακών αναζητήσεων λόγω ένταξης σε κάποιο κίνημα με συγκεκριμένες αρχές: Λ. Μπάυρον, Πούσκιν κ.α:, δ) καθαρή ανθρώπινη απελπισία από χειροπιαστά και άλυτα προβλήματα, όπως για παράδειγμα του Χάινριχ φον Κλάιστ, ο οποίος πυροβόλησε στην καρδιά την καρκινοπαθή γυναίκα του και στην συνέχεια αυτοπυροβολήθηκε στο κεφάλι, το 1811, ε) εξάρτησης από ουσίες, όπως η περίπτωση του Ε.Α. Πόε, του οποίου η βαθιά έξη του από το αλκοόλ, επέσπευσε αν δεν επέφερε κιόλας άμεσα το θάνατό του, στ) ακόμα και πολιτισμικών όπως Γιούκο Μισίμα: έκανε χαρακίρι μπροστά στο κοινό που τον αποδοκίμαζε (Αρκετά από τα παραδείγματα αναφέρονται στο περιοδικό «(δε)κατά» του Ντίνου Σιώτη. Άρθρο του συγγραφέα & πρώην μουσικού των Μπλόντι, Γκάρι Λάντμαν/ Από την εφημερίδα «Τα Νέα» της Δευτέρας 27/4/2009, σε άρθρο του Κώστα Ρεσβάνη).

                     

 Η ΑΡΡΩΣΤΙΑ ΤΟΥ ΑΙΩΝΑ ΚΑΙ ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ

Ωστόσο, η παραπάνω προσέγγιση αποτελεί μία μονάχα παράμετρο του θέματος που εξετάζουμε. Επιπλέον,

Τα πάθη του Βέρθερου, έργο που καταξίωσε πανευρωπαϊκά τον Γκαίτε και κλασικό δείγμα της λογοτεχνίας του Ρομαντισμού
Τα πάθη του Βέρθερου, έργο που καταξίωσε πανευρωπαϊκά τον Γκαίτε και κλασικό δείγμα της λογοτεχνίας του Ρομαντισμού.

κινδυνεύει να αποδειχτεί ρηχή κι από απλουστευτική έως παραπλανητική για το θέμα που επιχειρούμε να ψηλαφίσουμε, εάν αφενός δεν εντάσσει κάθε περίπτωση στην Εποχή της και τις κοινωνικές, ιστορικές, πολιτιστικές κ.α παραμέτρους που επικρατούσαν κι αφετέρου, δεν αντιπαραβάλει συγκριτικά τη γενικότερη λογοτεχνική δραστηριότητα της εκάστοτε εποχής, με τα κυρίαρχα ρεύματα σκέψης. Κλασικότερο ίσως παράδειγμα να αποτελεί το κίνημα του Ρομαντισμού. Ως κυριότερο χαρακτηριστικό της ανθρώπινης υπόστασης, οι ρομαντικοί δίνουν προτεραιότητα στην ευαισθησία. Στον καθ’ όλα τέλειο «honnête home», αντιπαραθέτουν ένα ανήσυχο πλάσμα που επαναστατεί ενάντια στον κόσμο και την κοινωνία και βρίσκεται σε μια συνεχή ψυχική ανισορροπία. Διχασμένος ψάχνει αδιάκοπα την ολοκλήρωσή του. Το κυρίαρχο συναίσθημα του ρομαντισμού είναι το «Sehnsucht»: η φλογερή, αχόρταγη επιθυμία να γνωρίσεις και να φτάσεις την απόλυτη ολοκήρωση· νοσταλγία ενός χαμένου παραδείσου όπου βασίλευε η αρμονία των αντιθέσεων, με βασικούς εκφραστές: Χάιρνριχ φον Όφτερντίνγεν του Νοβάλις, Ρενέ του Σατωμπριάν, Ο δον Αλβάρο ή η δύναμη του πεπρωμένου του Ρίβας. Απ’ αυτόν τον πόθο για το απόλυτο, που δεν είναι δυνατό να κατευνασθεί, απορρέει η αρρώστια του αιώνα, η υπαρξιακή

Ο μεγάλος Ρώσος Ποιητής Α. Πούσκιν, ο οποίος βρήκε βίαιο θάνατο σε μονομαχία
Ο μεγάλος Ρώσος Ποιητής Α. Πούσκιν, ο οποίος βρήκε βίαιο θάνατο σε μονομαχία

αγωνία, η οποία προκαλεί την αβουλία, και ενίοτε εξωθεί στον θάνατο (Ιστορία της Ευρωπαϊκής

Λογοτεχνίας/ Εκδ. ΕΑΠ).Η προσφιλέστερη ευχή του ρομαντικού είναι να είναι ξεχωριστό πλάσμα: να ζει

έντονα και να πεθάνει από βίαιο θάνατο (Ευρωπαϊκά Γράμματα: Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας Εκδ. Σοκόλη). Ας θυμηθούμε για την Ιστορία δύο περιπτώσεις αυτής της συνέπειας: τον Άγγλο ποιητή Λόρδο Μπάυρον και τον άγριο θάνατό του στην πολιορκία του Μεσολογγίου, όσο και το Ρώσο ομότεχνό του Α. Πούσκιν που βρήκε βίαιο θάνατο σε μονομαχία. Αυτή λοιπόν την αυτοκαταστροφική συνέπεια, ενταγμένη στις αρχές του δυναμικότερου κινήματος από την εποχή της Αναγέννησης, θα ήταν μάλλον λάθος να την αποδώσουμε σε οποιαδήποτε ατομική ψυχοπαθολογία. Άλλωστε ακριβώς λόγω της διευρυμένης της έκτασης, χαρακτηρίστηκε ως η Αρρώστια του Αιώνα.

ΟΙ ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΟΙ ΣΥΜΒΟΛΙΣΤΕΣ

Σαρλ Μπωντλαίρ, πιθανά ο μεγαλύτερος λογοτέχνης των Νέων Χρόνων και πατέρας του ρεύματος του Συμβολισμού
Σαρλ Μπωντλαίρ, πιθανά ο μεγαλύτερος λογοτέχνης των Νέων Χρόνων και πατέρας του ρεύματος του Συμβολισμού

Στο ρεύμα των Συμβολιστών και τη διεισδυτική ματιά τους: «Όποιος κοιτάζει ένα ανοιχτό παράθυρο, ποτέ δεν βλέπει τόσα πράγματα, όσα αυτός που κοιτάζει ένα παράθυρο κλειστό».(Κ. Μπωντλαίρ – Τα παράθυρα), αναφερθήκαμε και πιο πάνω. Ωστόσο, και στην συγκεκριμένη περίπτωση, οι εξεζητημένες συμπεριφορές μεγάλων Ποιητών, μοιάζουν να είναι περισσότερο μια σύνθεση εκκεντρικότητας, απόρριψης και πειραματισμού, με αποτέλεσμα σε αρκετές περιπτώσεις την αυτοκαταστροφή, η οποία πάλι είναι παρακινδυνευμένο να ενταχθεί σε «ψυχιατρικές διαγνώσεις». Ο Έρωτας μεταξύ

Αρ. Ρεμπώ, μια χαρακτηριστική περίπτωση Καταραμένου Συμβολιστή Ποιητή, ο οποίος άφησε σημαντικό και πρωτοποριακό έργο.
Αρ. Ρεμπώ, μια χαρακτηριστική περίπτωση Καταραμένου Συμβολιστή Ποιητή, ο οποίος άφησε σημαντικό και πρωτοποριακό έργο.

Βερλαίν-Ρεμπώ, προκαλούσε τα ήθη της εποχής, για τον ‘Ερωτα αυτόν ο Βερλαίν διέλυσε το γάμο του κι επιδόθηκε σε έναν άστατο βίο. Συνάμα, ο «οραματιστής» Ρεμπώ, μοιάζει να διακατέχεται από το ανικανοποίητο, το πάθος για πειραματισμό, την αναζήτηση μιας νέας γλώσσας συμβόλων. Το ανήσυχο πνεύμα του, θα εκδηλώσει

αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές και θα γράψει κάποιους από τους ωραιότερους, πλην προκλητικούς για την εποχή στίχους. «Ένα βράδυ κάθισα την ομορφιά/ στα γόνατά μου και τη βρήκα πικρή/ και τη διέσυρα». (Α. Ρεμπώ – Μια εποχή στην κόλαση). Περίπου την ίδια προκλητική συμπεριφορά, είχε και ο μεγαλύτερος ίσως Ποιητής της νεοτερικότητας Σ. Μπωντλαίρ, ενώ αρκετά ποιήματά του θα θεωρηθούν ασύμβατα με τα ήθη της εποχής και θα απαγορευτούν. Σε γενικές γραμμές, οι καταραμένοι ποιητές μοιάζουν να ακολουθούν συγκεκριμένη στάση ζωής, προκαλώντας και απορρίπτοντας μια κοινωνία στην οποία ένιωθαν να τους εξοβελίζει.

20ος ΑΙΩΝΑΣ

Φ. Κάφκα, ο μεγάλος Τσέχος συγγραφέας, διάσημος για τον σκοτεινό παράλογο κόσμο που περιγράφει στα έργα του.
Φ. Κάφκα, ο μεγάλος Τσέχος συγγραφέας, διάσημος για τον σκοτεινό παράλογο κόσμο που περιγράφει στα έργα του.

Στον 20ο αιώνα, δεν είναι λίγοι οι συγγραφείς που ασχολούνται με το παράλογο και την αυτοκαταστροφή. Αξίζει να μνημονεύσουμε τον σκοτεινό κόσμο που περιγράφει στα έργα του όπως Η Δίκη και Ο Πύργος, ο Φ. Κάφκα. Όπως και τον Ξένο του Α. Καμύ, στο οποίο ο πρωταγωνιστής φτάνει στη δολοφονία και στη θανατική καταδίκη, ενώ σε όλο το έργο κυριαρχεί το παράδοξο.

Επίσης, το παράλογο του ολοκληρωτισμού με ήρωες που χάνουν την ταυτότητά τους, ταυτιζόμενοι με τους διώκτες τους κι αποζητώντας τη λύτρωση μέσω του βιολογικού τους τέλους αποτελούν: Το Μηδέν και το Άπειρο του Αρ. Καίσλερ, Το Κιβώτιο του Α. Αλεξάνδρου. Το αλληγορικό 1984 του Τζ. Όργουελ, σκιαγραφεί μια εφιαλτική “μελλοντική κοινωνία, όπου λογοκρίνεται ακόμα και η σκέψη.

ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ                              

Φ. Ντοστογιέφσκι, η περίφημη ανάλυση χαρακτήρα στο έργο του Ο Παίκτης, προσφέρεται κυριολεκτικά για εγχειρίδιο Ψυχιατρικής αναφορικά με την ψυχολογία της εξάρτησης
Φ. Ντοστογιέφσκι, η περίφημη ανάλυση χαρακτήρα στο έργο του Ο Παίκτης, προσφέρεται κυριολεκτικά για εγχειρίδιο Ψυχιατρικής αναφορικά με την ψυχολογία της εξάρτησης

Κλασικό για το είδος και μια καταπληκτική και εμβριθή περιγραφή της φύσης της εξάρτησης και της

ψυχολογίας του εξαρτημένου, αποδίδει ο Φ. Ντοστογιέφσκι στο έργο του Ο Παίκτης, στο οποίο περιγράφει την αυτοκαταστροφική κλιμακούμενη εξάρτηση από το τζόγο σε ανεξέλεγκτο βαθμό.

Ο Χ.Μπαιλ στο Οι απόψεις ενός κλόου, περιγράφει την καταστροφή του ταλαντούχου πρωταγωνιστή από το αλκοόλ.

Τέλος, στο αυτοβιογραφικό The junkee, ο Αμερικάνος Ου. Μπαροουζ εξομολογείται τις περιπέτειές του, λόγω της εξάρτησης από την ηρωίνη

 

 

Η “ΤΡΕΛΑ” ΩΣ ΤΕΧΝΑΣΜΑ ΚΑΙ Η ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΩΝ ΤΗΣ

Ένα άλλο ξεχωριστό και ενδιαφέρον πεδίο, αποτελεί η ποικιλότροπη χρήση της “τρέλας” από τους

Ουίλιαμ Σαίξπηρ, σε έργα του οποίου όπως ο βασιλιάς Ληρ, η "τρέλα" αποτελεί κυρίαρχο θέμα
Ουίλιαμ Σαίξπηρ, σε έργα του οποίου όπως ο βασιλιάς Ληρ, η «τρέλα» αποτελεί κυρίαρχο θέμα

λογοτέχνες. Εδώ αξίζει να επισημάνουμε πως για αρκετούς αιώνες, από τον Μεσαίωνα μέχρι και τους Νέους Χρόνους, διάφορα πεδία της ανθρώπινης διανόησης, μεταξύ άλλων η Λογοτεχνία, η Επιστήμη, η Φιλοσοφία, είχαν να αντιμετωπίσουν τη λογοκρισία τόσο της Κοσμικής, όσο και της Εκκλησιαστικής εξουσίας, με αποτέλεσμα η «τρέλα» για τη λογοτεχνία να αποτελεί ένα τέχνασμα που εξυπηρετούσε το αλληγορικό κι υπόρητο πέρασμα μηνυμάτων ή κριτικής., ασύμβατα με την κυρίαρχη τάξη πραγμάτων. Ας θυμηθούμε για παράδειγμα το Βασιλιά Ληρ του Σαίξπηρ, όπου «μέσα σε ένα περιβάλλον έκλυσης των ηθών που φέρνουν στο φως οι δολοφονίες και η αιμομιξία» την «κοινωνική κριτική που ασκεί ο Τρελός εκμεταλλευόμενος το ρόλο του και χρησιμοποιώντας ένα τέχνασμα πρωθύστερης προφητείας: «Θα ειπώ μια προφητεία πριν φύγω: Όταν άλλα οι παπάδες θα κάνουν άλλα θα κυρήχνουν (….) όταν φόρα θα μετράνε τα λεφτά οι καταχραστές/ και θα χτίζουν οι πουτάνες κι οι ρουφιάνοι εκκλησιές.”». (Βασιλιάς Ληρ και Άμλετ από Σαίξπηρ και Η Ζωή είναι ένα όνειρο του Καλντερόν/ Ανάλυση έργων από Δ. Κωνσταντίνου/ Blog: Ιστορία-Τέχνες-Πολιτισμός).

 

Η “ΤΡΕΛΑ” ΣΤΗΝ ΕΥΘΥΜΗ, ΚΩΜΙΚΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΓΟΡΙΚΗ ΕΚΔΟΧΗ ΤΗΣ         

Ο Δον Κιχώτης του Θερβάντες αποτελεί πλέον για τους περισσότερους ιστορικούς και κριτικούς της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας, το πρώτο Ευρωπαϊκό Μυθιστόρημα. Ο Θερβάντες, μέσω της τρέλας, παρωδεί το ιπποτικό έπος που βρίσκονταν στην παρακμή του
Ο Δον Κιχώτης του Θερβάντες αποτελεί πλέον για τους περισσότερους ιστορικούς και κριτικούς της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας, το πρώτο Ευρωπαϊκό Μυθιστόρημα. Ο Θερβάντες, μέσω της τρέλας, παρωδεί το ιπποτικό έπος που βρίσκονταν στην παρακμή του.

Εκτός της προηγούμενης χρήσης της «τρέλας» όμως, σε μια εύθυμη έως κωμική εκδοχή (που συνυπάρχει με την

τραγική) έχει χρησιμοποιηθεί για να ενισχύσει την παρωδία καταστάσεων. Εύλογα, στη σκέψη μας έρχεται ο ήρωας του Θερβάντες Δον Κιχώτης. Στο ομώνυμο έργο που από τους περισσότερους κριτικούς έχει πλέον αξιολογηθεί ως το πρώτο Ευρωπαϊκό μυθιστόρημα, ομολογημένος στόχος του συγγραφέα ήταν η παρωδία των ιπποτικών μυθιστορημάτων. Η κωμική διασκευή του Θερβάντες εντυπωσίασε έντονα τους ίδιους τους αναγνώστες του ιπποτικού μυθιστορήματος, οι οποίοι αγάπησαν στο εξής την παρωδία τόσο πολύ, όσο και τα έργα αυτά καθαυτά. Αξίζει να επισημάνουμε πως την παραφροσύνη του ήρωα, σαν θέμα ο συγγραφέας την δανείζεται από τον προγενέστερο Μαινόμενο Ορλάνδο του Αριόστο (Ευρωπαϊκά Γράμματα: Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας Εκδ. Σοκόλη).

 

Η “ΤΡΕΛΑ” ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΥ

           Στη συγκεκριμένη ενότητα, ο στίχος του Α. Ρεμπώ “Εγώ είμαι ένας άλλος” αποτελεί κι έναν εύστοχο ορισμό της πολυπλοκότητας τόσο του λογοτεχνικού δημιουργήματος, όσο και του ίδιου του δημιουργού.

Ο θεατρικός συγγραφέας Λουίτζι Πιραντέλλο
Ο θεατρικός συγγραφέας Λουίτζι Πιραντέλλο

         Ο εσωτερικός μονόλογος αποτελεί κατεξοχήν μοντερνιστική τεχνική, που επιτρέπει σε συγγραφείς, όπως ο Τζόυς και η Γουλφ να παρακολουθήσουν τη συνεχή κίνηση του ψυχικού βίου, δηλαδή να αποτυπώσουν τη «ροή της συνείδησης» του ανθρώπινου υποκειμένου.

Στα πλαίσια της διερεύνησης της πολυπλοκότητας του ανθρώπινου υποκειμένου ως θραυσμένου και ηθικά διχασμένου, προχωρά η μοντερνιστική σύλληψη του Λουίζι Πιραντέλλο. Ειδικότερα, στο Ερρίκος ο 4ος, ο Πιραντέλλο αναζητά μια μορφή ικανή να εκφράσει την πολλαπλή προσωπικότητα του ανθρώπου, τη σύγχυσή του ανάμεσα στο αντικειμενικό και το υποκειμενικό, την ματαιόδοξη ανάγκη του για την εξαπάτηση των άλλων αλλά και του εαυτού του. Το θέμα είναι ο ασαφής διαχωρισμός μεταξύ λογικής και τρέλας. (Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας/ Εκδ. ΕΑΠ).

Δύο ακόμα έργα της Μοντερνιστικής περιόδου, τα οποία θέτουν έντονα υπαρξιακά ζητήματα με μέσα την προσφυγή στην ψυχανάλυση ή την επίσκεψη σε Άσυλο, είναι του  Ιταλού Ίταλο Σβέβο, στο μυθιστόρημα Η συνείδηση του Ζήνωνα, στο οποίο ο ήρωας αποκαλύπτει καθώς εξομολογείται στον ψυχαναλυτή του, την απατηλή λειτουργία μιας μνήμης που τακτοποιεί τις αλήθειες και τις ψευδαισθήσεις του παρελθόντος με βάση τις ανάγκες του παρόντος. Και του Γερμανού Τόμας Μαν στο Μαγικό βουνό, που βάζει τον ήρωα να επισκέπτεται τον σαγηνευτικό κόσμο ενός σανατορίου. Οι σκόρπιες αναμνήσεις αριστοκρατών και μεγαλοαστών ασθενών, καθώς και οι στοχασμοί του αφηγητή πάνω στη ζωή, την αρρώστια και τον θάνατο ανασυνθέτουν την αρρώστια μιας εποχής πνευματικής παράλυσης, όπου βαραίνει η αίσθηση του μεταφυσικού κενού. (Ευρωπαϊκά Γράμματα: Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας Εκδ. Σοκόλη)

Συμπερασματικά, σ’ αυτό το σημείο και όσον αφορά το συγκεκριμένο αντικείμενο μελέτης, μπορούμε να επαναλάβουμε εμφατικά και έγκαιρα πως η συνθετότητα του, καθιστά εξαρχής παρακινδυνευμένη την όποια προσπάθεια κατάληξης σε απαντήσεις σαφείς και σταθερές. Αντίθετα, κρίνεται αξιολογικά πολυτιμότερη και πιο ρεαλιστικός ως στόχος, η γέννηση εύστοχων ερωτημάτων και προβληματισμών, τα οποία ενδέχεται να οδηγήσουν σε πολύτιμες παρατηρήσεις που θα δώσουν ώθηση σε πιο ενδελεχή διερεύνηση της  πολυσύνθετης σχέσης που εξετάζουμε.

Ένα επόμενο ερώτημα που προκύπτει είναι εάν για κάποιους λογοτέχνες, το βίωμα συναισθημάτων (θετικών ή αρνητικών), αποτελεί την ικανή και αναγκαία συνθήκη για έμπνευση και δημιουργία. Ας επικαλεστούμε πάλι τον Μπωντλαίρ και την παραδοχή του «Δυστυχής ίσως ο άνθρωπος, ευτυχής όμως ο καλλιτέχνης που τον σπαράζει ο πόθος». (Κ. Μπωντλαίρ – Η επιθυμία του ζωγραφίζειν/ Εκδ. Πλέθρον).

 

Ο ΕΡΩΤΑΣ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΕΡΗ ΠΗΓΗ ΑΥΤΟΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ & «ΤΡΕΛΑΣ»

 

Σίγουρα ο Έρωτας αποτελεί ένα από τα δύο, τρία δημοφιλέστερα λογοτεχνικά θέματα. Ωστόσο, όταν συνδυάζεται με την αυτοκαταστροφή, μάλλον μας έρχεται στο νου το κλασικό Ρωμαίος και Ιουλιέτα. Η αλήθεια είναι όμως πως το συγκεκριμένο θέμα και μοτίβο, υπήρξε πολύ παλαιότερη έμπνευση και προσαρμόζονταν ανάλογα με την εποχή. Ας παραθέσουμε κάποια έργα με τη συγκεκριμένη θεματολογία, τα οποία έχουν τόσο λογοτεχνική αξία, όσο και τεράστια σημασία για την Ιστορία της Λογοτεχνίας

Ο Μεσαιωνικός μύθος ΤΡΙΣΤΑΝΟΣ ΚΑΙ ΙΖΟΛΔΗ, αποτελεί   ύμνο στον απόλυτο έρωτα με αυτοκαταστροφική κατάληξη και συνάμα πηγή έμπνευσης για πολλά κατοπινά έργα.
Ο Μεσαιωνικός μύθος ΤΡΙΣΤΑΝΟΣ ΚΑΙ ΙΖΟΛΔΗ, αποτελεί ύμνο στον απόλυτο έρωτα με αυτοκαταστροφική κατάληξη και συνάμα πηγή έμπνευσης για πολλά κατοπινά έργα.

ΤΡΙΣΤΑΝΟΣ ΚΑΙ ΙΖΟΛΔΗ

      Ο Μεσαιωνικός μύθος του Τριστάνου και της Ιζόλδης αποτελεί ύμνο στον απόλυτο έρωτα, ο οποίος ανυπότακτος εναντιώνεται στους θεσμούς και τους πιο ιερούς νόμους (δεσμοί οικογενειακοί ή φυλετικοί) και φέρνει μέσα του τα ίχνη της αυτοκαταστροφής του. Όμως, μέσα από αυτόν τον ίδιο το θάνατο, κερδίζει τον θρίαμβο και την αιώνια διάρκεια, καθώς μετουσιώνεται σε ορισμό του ερωτικού πάθους για τους επερχόμενους αιώνες.

 

ΑΡΙΟΣΤΟ, ο δημιουργός του ΜΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΟΡΛΑΝΔΟΥ
ΑΡΙΟΣΤΟ, ο δημιουργός του ΜΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΟΡΛΑΝΔΟΥ

Ο ΜΑΙΝΟΜΕΝΟΣ ΟΡΛΑΝΔΟΣ-ΑΡΙΟΣΤΟ (1474-1533)                   

         Ο Μαινόμενος Ορλάνδος, αποτελεί μια προέκταση του έργου Ερωτευμένος Ορλάνδος, άλλου επικού ιπποτικού ποιήματος από τον Μποϊράντο. Η καινοτομία που επιφέρει ο Αριόστο στη λογοτεχνική παράδοση είναι η τρέλα. Αναμφίβολα ο έρωτας είναι μια τρέλα, όπως το λέει ο ίδιος ο Αριόστο σε διακριτικές αυτοβιογραφικές αναφορές. Θλίψη, ζήλια, διαψευσμένο πάθος και πληγωμένη υπερηφάνεια είναι τα συναισθήματα που καταλαμβάνουν τον Ορλάνδο, συναισθήματα που περιγράφονται από το συγγραφέα με εξαιρετική ακρίβεια ως προς τις μεταπτώσεις και τις κορυφώσεις τους.

 

Ο ΕΡΑΣΤΗΣ ΤΩΝ ΑΣΤΡΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ SIDNEY

Περί το 1582 ο Sidney, συνθέτει το έργο Ο εραστής των άστρων και το Αστέρι (1591), σειρά 107 σονέτων που απευθύνεται από τον εραστή στην αγαπημένη του, η οποία κατά την παράδοση βρίσκεται μακριά. Τα αισθήματα του ερωτευμένου οδηγούν σε σκέψεις γύρω από το θάνατο και τη φυγή του χρόνου. Η συλλογή αποτελεί συγχρόνως μια ανθολογία, που θέτει σε εφαρμογή όλους τους τρόπους συγγραφής ενός ιπποτικού σονέτου. (Ευρωπαϊκά Γράμματα: Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας Εκδ. Σοκόλη)

 

ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ

ΘΕΑΤΡΟ

Το αγαπημένο θέμα του θεάτρου, αυτό που αγαπήθηκε περισσότερο από το κοινό, είναι οι συναισθηματικές κωμωδίες και ιδιαίτερα αυτές που επικεντρώνονται στο θέμα του αιφνιδιασμού του έρωτα, στις αμφιταλαντεύσεις που αυτός δημιουργεί ανάμεσα στο συνειδητό και το ασυνείδητο, ανάμεσα στο παιχνίδι και την ειλικρίνεια.

Στον «συναισθηματικό» αυτόν αιώνα, ο Έρωτας είναι πανταχού παρόν με όλες τις αποχρώσεις του, από το υπέρτατο πάθος έως τη βαθύτερη διαστροφή, αποτελεί σύμπτωμα του φαινομένου που ονομάστηκε «ανακάλυψη του εαυτού»:  το εγώ εκλαμβάνεται πια ως κέντρο όλων των εμπειριών και ως σημείο αναφοράς όλων των αξιών.

ΓΚΑΙΤΕ, από τους κλασικότερους εκπρόσωπους της Λογοτεχνίας του Διαφωτισμού
ΓΚΑΙΤΕ, από τους κλασικότερους εκπρόσωπους της Λογοτεχνίας του Διαφωτισμού

ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ

Οι δύο κυριότερες φάσεις του μυθιστορήματος της εποχής είναι:

Α) το Ελεγειακό, με αριστούργημα του είδους Τα πάθη του Βέρθερου με αυτοκαταστροφική κατάληξη, ο

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΛΑΚΛΟ
ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΛΑΚΛΟ

Γκαίτε καταξιώνεται σε όλη την Ευρώπη. Έργο με εντυπωσιακές καινοτομίες, το οποίο χάρη στον ποιητικό ρεαλισμό του αποδίδει μια πιστή εικόνα της ζωής και των ηθών της γερμανικής αστικής τάξης, που δόιαφέρει από τις αντίστοιχες γαλλικές ή αγγλικές κοινωνικές τάξεις. Αποτελεί ένα μυθιστόρημα της επιθυμίας

για έρωτα, καθώς η καρδιά του ήρωα ασυγκράτητη, παρασύρεται από το αβάσταχτο πάθος που της προκαλεί κάθε νέο συναίσθημα. Ο Γκαίτε μας αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές και αντιδράσεις της ανθρώπινης ψυχής που κανείς ως τότε δεν είχε μελετήσει. Το έργο θα εμπνεύσει πολλούς συγγραφείς, με γνωστότερο τον Ούγγρο Γιόζεφ Κάρμαν με το Η κληρονομιά της Φανής.

Β) Η Σκοτεινή μυθιστορηματική γραφή που προβάλλει την ψυχολογική κατάσταση της ελευθεριότητας και την διαστροφή των ηρώων του Μαρκήσιου ντε Σαντ και των Επικίνδυνων σχέσεων  του Λακλό

Η ΕΛΕΓΕΙΑΚΗ ΠΟΙΗΣΗ

Τα πιο συνήθη συναισθήματα είναι η μελαγχολία και η θλίψη που τα γεννά η νοσταλγία του ιδανικού (όπως στον Σέλλεϋ ή τον Νόβαλις), μέσω της άγρυπνης συνείδησης του καταστρεπτικού αποτελέσματος, που επιβάλλει σε κάθε ανθρώπινο ον το πέρασμα του χρόνου, με την ερωτική εξαπάτηση και την έλλειψη ελευθερίας στο εθνικό ή το ατομικό επίπεδο

Ο Χάινε κατόρθωσε καλύτερα από κάθε άλλον να αφομοιώσει την τέχνη του lieder και της λαϊκής μπαλάντας και να δημιουργήσει ορισμένα από τα πιο δημοφιλή έργα της γερμανικής γλώσσας. Ο ποιητής γίνεται βάρδος της απελπισίας και του πόνου που προκαλεί  το εφήμερο ή και το βαθύτερο ερωτικό πάθος.  Τα προσωπικά του συναισθήματα ανάγονται σε πανανθρώπινη δυστυχία και αποκαλύπτουν την ανήσυχη και ανικανοποίητη ρομαντική φύση. Όμως η λογοκρισία ακρωτηριάζει τα έργα του.

Ούγκο Φώσκολο, δημιουργός του έργου Τελευταία γράμματα του Ιακώβου Όρτις
Ούγκο Φώσκολο, δημιουργός του έργου Τελευταία γράμματα του Ιακώβου Όρτις

Στο πλαίσιο αυτό κινήθηκε ο Ούγκο Φώσκολο στα Τελευταία γράμματα του Ιακώβου Όρτις, όπου τα ποιητικά χαρακτηριστικά του ρομαντισμού συνδυάζονται με τον έντονο πατριωτικό χαρακτήρα (προάγγελο των αγώνων του Risοrgimento), το ερωτικό πάθος, την απόγνωση και τελικά την αυτοκτονία του πρωταγωνιστή. (Ευρωπαϊκά Γράμματα: Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας Εκδ. Σοκόλη)

 

ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ-ΝΑΤΟΥΡΑΛΙΣΜΟΣ

Στην Σκανδιναβία, ο κριτικός ρεαλισμός είχε προετοιμάσει το έδαφος για το νατουραλισμό, εμφανή στα μυθιστορήματα του Αλεξάντερ Κίλλαντ. Ο Χέρμαν Μπαγκ, αποκαλύπτει προβλήματα σεξουαλικού πάθους με το Στο δρόμο. Ενώ οι γυναίκες Αμαλία Σκραμ και Βικτώρια Μπενέντικσον, προσεγγίζουν απαγορευμένα ως τότε θέματα όπως η ψυχιατρική θεραπεία γυναικών.

ΜΑΝΤΑΜ ΜΠΟΒΑΡΥ-ΦΛΩΜΠΕΡ

Η Μποβαρύ ανικανοποίητη από το γάμο της με το γιατρό σύζυγο της, την θέλγει η αστική ζωή και επιδιώκει

ΜΑΝΤΑΜ ΜΠΟΒΑΡΥ, πιθανά το κλασικότερο έργο του Ρεαλιστή Γ. ΦΛΩΜΠΕΡ
ΜΑΝΤΑΜ ΜΠΟΒΑΡΥ, πιθανά το κλασικότερο έργο του Ρεαλιστή Γ. ΦΛΩΜΠΕΡ

διαρκώς να βιώσει τον συγκλονιστικό έρωτα που θα δώσει νόημα στη ζωή της που κάποιες φορές της φαντάζει αβίωτη. Αποτέλεσμα των επιδιώξεων της θα είναι η σύναψη εξωσυζυγικών σχέσεων και η ροπή προς την υπερβολή και την αλόγιστη σπατάλη. Όμως καμιά από τις προσπάθειές της δεν θα της χαρίσει την πραγματική ευτυχία, το αντίθετο μάλιστα, η αμετροέπειά της θα την οδηγήσει στην οικονομική καταστροφή και την ηθική χρεοκοπία. Έτσι με σταθερά βήματα οδηγείται σε αδιέξοδο και στην αυτοκτονία. Χαρακτηριστικό είναι πως ο σύζυγος της, ως το τέλος αγνοεί την πραγματικότητα όπως και τα αισθήματα της γυναίκας του, κάτι που θα ανακαλύψει μετά το θάνατό της, όταν βρίσκει την αλληλογραφία της με τους εραστές της.

Συμπερασματικά ο Φλωμπέρ, δημιουργεί μια δραματική ιστορία με τραγικό πρόσωπο την μαντάμ Μποβαρύ και μέσω αυτή προσπαθεί να σταθεί κριτικός στα ήθη και τις συνήθειες της αστικής τάξης της εποχής του. Φλωμπέρ κηρύττει τη σημασία του ύφους στην τέχνη, στα ύστερα έργα του, επιλέγει θέματα εξωτικά και αλληγορικά και αποδίδει με αισθησιακό χρώμα τον έρωτα, τον πόνο τη βία και το θάνατο.

 

ΑΝΝΑ ΚΑΡΕΝΙΝΑ του ΛΕΩΝΤΑ ΤΟΛΣΤΟΪ, αντιπροσωπευτικό δείγμα του Ρώσικου Ρεαλισμού
ΑΝΝΑ ΚΑΡΕΝΙΝΑ του ΛΕΩΝΤΑ ΤΟΛΣΤΟΪ, αντιπροσωπευτικό δείγμα του Ρώσικου Ρεαλισμού

ΑΝΝΑ ΚΑΡΕΝΙΝΑ-ΛΕΩΝ ΤΟΛΣΤΟΪ   

Παρόμοιας θεματολογίας είναι και το έργο του Τολστόϊ Άννα Καρένινα, όπου μια εξωσυζυγική σχέση θα οδηγήσει την πρωταγωνίστρια στην αυτοκτονία. Το έργο αποτελεί κλασικό δείγμα του Ρώσικου, φιλάνθρωπου Ρεαλισμού.

ΟΜΠΛΟΜΩΦ-ΙΒΑΝ-ΓΚΟΝΤΣΑΡΩΦ

Ο Ιβάν Γκοντσάρωφ Με το έργο του Ομπλόμωφ δημιουργεί ένα από τα αριστουργήματα της ρώσικης λογοτεχνίας. Περιγράφει τη ζωή ενός νεαρού άβουλου αριστοκράτη που αρνείται τον έρωτα της δραστήριας Όλγας και πεθαίνει πρόωρα από την απραξία. (Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας/ Εκδ. ΕΑΠ)

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Συμπερασματικά, μπορούμε να καταλήξουμε πως θα ήταν παρακινδυνευμένο να προσπαθήσουμε να συστηματοποιήσουμε αυτοκαταστροφικές ή παρεκλίνουσες συμπεριφορές με κριτήριο την ψυχική νόσο, είτε αυτές αφορούν Λογοτέχνες, είτε ήρωές τους. Οι κίνδυνοι ενός τέτοιου εγχειρήματος αναφέρθηκαν πιο πάνω και γίνονται ακόμα μεγαλύτεροι, λόγω του ιστορικού χρονικού εύρους που  καταπιαστήκαμε. Θα ήταν εντελώς αυθαίρετο να υποστηρίξουμε την ύπαρξη κάποιας ιδιαίτερης σχέσης μεταξύ Λογοτεχνών και Ψυχικής νόσου συγκριτικά με άλλες πληθυσμιακές ομάδες, ενώ είναι πιο ρεαλιστικό να αποδώσουμε ορισμένες παρεκλίνουσες συμπεριφορές στις αρχές κάποιων καλλιτεχνικών κινημάτων ή ρευμάτων κι επιπλέον σε επίπεδο θεματολογίας η καλλιτεχνική ευαισθησία εστιάζει και διερευνάει πολλές φορές καινοτόμα πεδία, ανοίγοντας έτσι νέους δρόμους σκέψης, οπτικής, προβληματισμού και διευρύνοντας μ’ αυτόν τον τρόπο τους ορίζοντές μας . Η

τελευταία στροφή από το ποίημα του Κ. Καρυωτάκη, Η Θάλασσα, συνοψίζει με υπέροχο τρόπο αυτό το δισυπόστατο θέμα που προσπαθήσαμε να περιγράψουμε. Δηλαδή, από την μία την διεισδυτική ματιά του λογοτέχνη, ως υποκείμενου έμπλεου ευαισθησίας, σε πεδία που αρκετές φορές διαφεύγουν της καθημερινής

Η ΑΒΑΣΤΑΧΤΗ ΕΛΑΦΡΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ, ΜΙΛΑΝ ΚΟΥΝΤΕΡΑ
Η ΑΒΑΣΤΑΧΤΗ ΕΛΑΦΡΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ, ΜΙΛΑΝ ΚΟΥΝΤΕΡΑ

αντίληψης και του κοινού νου κι από την άλλη, την αυτοκαταστροφή στην οποία οδηγείται πολλές φορές, ακριβώς λόγω της ευαισθησίας αυτής «Κι ενώ πονώ τον πόνο σου και πάω προς το βυθό σου/ και χάνομαι με τον αφρό, / ύστερα, στο γαλήνεμα, την ηλιακή χαρά σου,/ θάλασσα, δεν θα την χαρώ«. (Κ. Καρυωτάκης – Θάλασσα). Το προηγούμενο όμως, ενώ περιγράφει γλαφυρά αυτήν την ευαισθησία, με κανέναν τρόπο δεν μπορεί να γενικευτεί και να αποτελέσει κανόνα. Εξάλλου, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τη διαχρονική σχέση μεταξύ Τέχνης και κάλους. Ακόμα κι αν το τελευταίο δεν είναι πάντα εύκολα ανιχνεύσιμο και για αυτόν το λόγο υπάρχει μια διαρκής αγωνιώδης αναζήτηση «Η ομορφιά είναι ένας κόσμος προδομένος. Δεν μπορεί να τη συναντήσει κανείς παρά μόνο όταν οι διώκτες του την έχουν ξεχάσει σε κάποια μεριά κατά λάθος» (Μίλαν Κούντερα, Η αβάσταχτη ελαφρότητα του είναι). Με απλά λόγια, η Λογοτεχνία και η Τέχνη δεν μεροληπτεί υπέρ του ερεβώδους, αλλά παράλληλα υπάρχει και μια εναγώνια προσπάθεια ανάδειξης του φωτεινού και του όμορφου που στις μέρες μας μοιάζει να περιορίζονται σε όλο και πιο στενό χώρο.

Μπορεί να προσπαθήσαμε-στο μέτρο του δυνατού- να ταξινομήσουμε αυτές τις συμπεριφορές και τα έργα που αναφέραμε, ανά εποχή και λογοτεχνικό ρεύμα, να βρούμε κάποιες ομοιότητες μεταξύ των θεματικών διάφορων μεγάλων έργων. Αυτό όμως δε συνεπάγεται την ύπαρξη κανονιστικών πλαισίων που θα μπορούσαν να ψυχιατρικοποιήσουν συμπεριφορές και στάσεις ζωής. Εντέλει θα έχουμε πετύχει το στόχο μας αν καταφέραμε να δημιουργήσουμε ερωτήματα και προβληματισμούς. Ίσως έτσι βάλαμε ένα λιθαράκι για περαιτέρω ενασχόληση με τη λογοτεχνία και την Τέχνη, που όπως υποστηρίζει ο Ε. Σάμπατο «ανέκαθεν η τέχνη του καιρού μας, αυτή η δυνατή και αποδιαρθρωμένη τέχνη, γεννιέται πάντα από την προσωπική μας διάλυση, από την αγωνία μας και τη δυσαρέσκειά μας. Ένα είδος απόπειρας συμφιλίωσης με τον κόσμο αυτής της ράτσας των εύθραυστων, ανήσυχων και γεμάτων επιθυμίες πλασμάτων που είναι οι άνθρωποι.».(Ε. Σάμπατο – Περί ηρώων και τάφων)

 Συγγραφή/Επιμέλεια: Κωνσταντίνου Δημήτρης 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 

  1. Βάρσος Γιώργος, Ιστορία της Ευρωπαϊκής λογοτεχνίας. Από τον 6ο έως τις αρχές του 18ου αιώνα, εκδ. Ε.Α.Π 1999
  2. Γκότση Γ. & Προβατά Δ., Ιστορία της Ευρωπαϊκής λογοτεχνίας. Από τις αρχές του 18ου έως τον 20ο αιώνα, εκδ. Ε.Α.Π, Πάτρα 2000.

 

  1. Benoit Annick & Fontaine Gay (επιμ.), Ευρωπαϊκά Γράμματα: Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας Εκδ. Σοκόλη, σ. 145, μτφρ Α. Ζηράς κ.α., τ. Α, Αθήνα 1999 (Lettres Européenes: Histoire de la Literature Européene, 1992).
  2. Benoit Annick & Fontaine Gay (επιμ.), Ευρωπαϊκά Γράμματα: Ιστορία της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας Εκδ. Σοκόλη, σ. 145, μτφρ Α. Ζηράς κ.α., τ. Β, Αθήνα 1999 (Lettres Européenes: Histoire de la Literature Européene, 1992).
  3. Εγκυκλοπαίδεια, ΠάπυροςLarousseBritannica, εκδ. Πάπυρος, επιμ. Βίκτωρ Αθανασιάδης κ.ά., Αθήνα 2
  4. Σαρλ Μπωντλαίρ, Τα Άνθη του κακού, Εκδ. Γκοβόστης
  5. Σαρλ Μπωντλαίρ, Εκδ. Πλέθρον
  6. Ερνέστο Σάμπατο, Περί Ηρώων και Τάφων, Εκδ. Εξάντας
  7. Μίλαν Κούντερα, Η αβάσταχτη ελαφρότητα του είναι, εκδ. Εστία
  8. Μίλαν Κούντερα, η Τέχνη του μυθιστορήματος, εκδ. Εστία
  9. Βασιλιάς Ληρ και Άμλετ από Σαίξπηρ και Η Ζωή είναι ένα όνειρο του Καλντερόν/ Ανάλυση έργων από Δ. Κωνσταντίνου/ Blog: Ιστορία-Τέχνες-Πολιτισμός
  10. Περιοδικό «(δε)κατά» του Ντίνου Σιώτη. Άρθρο του συγγραφέα & πρώην μουσικού των Μπλόντι, Γκάρι Λάντμαν/ Από την εφημερίδα «Τα Νέα» της Δευτέρας 27/4/2009, σε άρθρο του Κώστα Ρεσβάνη

 

 

Τάνγκο ή ταγκό, ένα αφιέρωμα στον Λατινοαμερικάνικο χορό

Τάνγκο ή ταγκό, ένα αφιέρωμα στον Λατινοαμερικάνικο χορό

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ

τανγκο-1Το ταγκό, όπως είναι γνωστό στην Ελλάδα, είναι μουσική και χορός, που αποτελεί τη συνεισφορά της Αργεντινής στον παγκόσμιο πολιτισμό, μαζί βεβαίως με τους αστέρες της μπάλας, που αφθονούν στη χώρα των πάμπας και των γκάουτσος.

Το ταγκό το γνωρίζουμε στην αστική του εκδοχή, αφυδατωμένο από τις κοινωνικές του αναφορές, έτσι όπως το διέδωσαν στον υπόλοιπο κόσμο οι Παριζιάνοι στη δεκαετία του ’20. Κυρίες με ολόσωμες τουαλέτες και κύριοι με φράκα να χορεύουν βαριεστημένα στη δεξίωση του κυρίου πρέσβη είναι μία εικόνα, που έχουμε στο μυαλό μας, κυρίως μέσα από τον κινηματογράφο. Στη μικροαστική του εκδοχή το ταγκό θα το συναντήσουμε στη χώρα μας όλο και σε κάποια γαμήλια δεξίωση, με την ετικέτα του «Ευρωπαϊκού», λίγο προτού ηχήσουν τα κλαρίνα.

Όμως, το ταγκό είχε άλλες κοινωνικές αναφορές στην αρχή της ιστορίας του. Γεννήθηκε κάπου στα τέλη του 19ου αιώνα στις λαϊκές γειτονιές του Μπουένος Άιρες, κάτω στο λιμάνι της πόλης με τα μπαρ και τα πορνεία, εκεί που εδρεύει η θρυλική Μπόκα Τζούνιορς και έμαθε μπάλα ο Μαραντόνα. Στην περιοχή αυτή κατοικούσαν μαστροποί και πόρνες, αλλά και άνθρωποι της εργατικής τάξης, μετανάστες, τόσο από τα ενδότερα της Αργεντινής, όσο και από την Ευρώπη. Αρχικά ήταν καθαρά αρσενικός χορός… για άνδρες με τα όλα τους.

Το ταγκό, σύμφωνα με τον μεγάλο αργεντινό συγγραφέα Ερνέστο Σάμπατο, είναι προϊόν επιμειξίας μουσικών και χορών, που έφερναν οι μετανάστες από τις πατρίδες τους, με έντονο το ερωτικό στοιχείο. Είναι το τραγούδι του μοναχικού άνδρα, του «πορτένιο», που εκφράζει την επιθυμία και τη νοσταλγία του για μία γυναίκα και σε πολλές περιπτώσεις το ανικανοποίητο του έρωτά του: «Στη ζωή μου είχα γκόμενες και τανγκο-2γκόμενες, μα ποτέ μου μια γυναίκα» λέει το δίστιχο ενός τάνγκο τραγουδιού.

Είναι ένας χορός ενδοστρεφής και ενδοσκοπικός, αντίθετα με άλλους χορούς που είναι εξωστρεφείς και χαρωποί. «Ο γερμανός πίνει μπίρα, μεθοκοπάει και χορεύει αφελώς, ο «πορτένιο» χορεύει ένα τάνγκο για να σκεφθεί την τύχη του, που δεν του φέρθηκε ευνοϊκά» συμπληρώνει ο Ερνέστο Σάμπατο. Μεγάλη ώθηση στο ταγκό έδωσε το μπαντονεόν, που αποτελεί το σήμα κατατεθέν του. Είναι ένα είδος ακορντεόν που έφτασε από τη Γερμανία, με ήχο συναισθηματικό, βαθύ και δραματικό, που εκφράζει τέλεια τους καημούς του «πορτένιο». Ο συνθέτης και βιρτουόζος του μπαντονεόν Άστορ Πιατσόλα (1921-1992) ήταν ο αυτός, που έβαλε το ταγκό στις αίθουσες συναυλιών, ενώ μεγάλη ήταν και η συνεισφορά του κορυφαίου τραγουδιστή του είδους Κάρλος Γκαρντέλ (1890-1935).

ΠΗΓΗ: http://www.sansimera.gr/articles/709#ixzz3oXKoNRLg

 

Η ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΤΖΗΚΑ

Τάνγκο σημαίνει πάθος. Σημαίνει πόνος, εκφρασμένος πότε σαν κραυγή και πότε σαν κλάμα, πότε σαν γιορτή και πότε σαν θρήνος. Τάνγκο είναι ο αργεντίνικος χορός του έρωτα, του προδομένου έρωτα, της σαγήνης»
Το τάνγκο δε βγήκε για να υμνήσει αυτά που κατέχει κάποιος,
αλλά εκείνα που έχει απωλέσει» (Χοσέ Γκομπέζο)….

τανγκο-3
Χ. Λ. Μπόρχες, «Εl tango»:
«Πού να βρίσκονται; ρωτά η ελεγεία
για κείνους που πια δεν υπάρχουν, μαθές,
σα να υπήρχε ένα μέρος όπου το Χθες
είναι το Σήμερα, το Ακόμα ή το Επιπλέον μία.

Πού να βρίσκονται (επαναλαμβάνω) από απάχηδες τόσες γενιές
που πήγαν κι έστησαν μια τρομερή νύχτα
σε σκονισμένους χωματόδρομους ή σε χαμένες γειτονιές
του στιλέτου και της μαγκιάς τη σέχτα;

Πού να βρίσκονται εκείνοι που πέρασαν;
Στην εποποιία ένα επεισόδιο κόμισαν χορηγία
κι ένα θρύλο στο χρόνο. Που δίχως καμία κακία,
όφελος ή ερωτικό πάθος ο ένας τον άλλον μαχαίρωσαν;

Τους ψάχνω μέσα στους θρύλους τους, στην τελευταία
θράκα που, όπως ένα αναπάντεχο τριαντάφυλλο,
κρατάει κάτι από εκείνον τον ψυχωμένο όχλο
στο Κοράλες και στην Μπαλβανέρα την ωραία.

Σε ποια σκοτεινά στενοσόκακα ή τόπο έρμο
του άλλου κόσμου θα κατοικεί η γρανιτένια
η σκιά εκείνου του Μουράνια,
του μαχαιροβγάλτη απ’ το Παλέρμο;

Κι εκείνος ο μόρσιμος Ιμπέρα (που κι οι άγιοι
τον λυπούνται) σ’ ένα γιοφύρι του δρόμου, του Νιάτου,
του αδερφού του, έδωσε χτύπημα θανάτου.
Στα φονικά τον ξεπερνούσε κι έγιναν οι φόνοι πάγιοι.

Μια μυθολογία κοφτερών εγχειριδίων
σβήνει αργά μέσα στη λήθη.
Ένα τραγούδι για άθλους ελήφθη
μέσα στο θόρυβο των αστυνομικών δελτίων.

Μα υπάρχει κι άλλη θράκα, κι άλλου πυρακτωμένου ρόδου,
από τη στάχτη που τους φυλάει ακέραιους.
Εκεί βρίσκεις μαχαιροβγάλτες αγέρωχους
και το βάρος του αθόρυβου μαχαιριού ενός βάρδου.

Αν κι αυτό το εχθρικό στιλέτο ή τ’ άλλο στιλέτο,
ο Χρόνος, τους έστειλε κάτω απ’ το χώμα,
σήμερα, έξω απ’ του χρόνου το παραπέτο,
το θάνατο, εκείνοι οι πεθαμένοι ζουν μεσ’ του τάνγκο το σώμα.

Μεσ’ στις χορδές της μουσικής βρίσκονται,
στης κιθάρας το αργό το παίξιμο,
και λέει μια μιλόνγκα μ’ αλέγρου ρυθμού πλέξιμο
για το γιορτάσι και την αθωότητα σαν πέτονται.

Γυρίζει ο κίτρινος τροχός πάνω απ’ το κενό
μ’ άλογα και με λιοντάρια. Ακούω την ηχώ
και με του Αρόλας και του Γκρέκο τα τάνγκο ξεψυχώ
που είδα κάποτε να χορεύουν στο στενό,

κάποια στιγμή που αναδύεται απ’ το πουθενά,
δίχως πριν ούτε μετά, ενάντια στη λήθη,
που θυμίζει της ίδιας της απώλειας τα ήθη,
το χαμό και το ανακτημένο ξανά.

Στ’ ακόρντα υπάρχουν πράγματα παλιά, στους στίχους:
στο άλλο πάτιο και στης κληματαριάς τους γρίφους.
(Πίσω απ’ τους καχύποπτους τοίχους
ο Νότος κρατάει την κιθάρα και τη λαβή του ξίφους).

τανγκο-4

Εκείνο το ξέσπασμα, το τάνγκο, εκείνη η διαβολιά, της ζωής τα μεστά χρόνια προκαλεί.
Φτιαγμένος από σκόνη και χρόνο, ο άνθρωπος διαρκεί λιγότερο κι απ’ του μεσημεριού την αντηλιά, που δεν είναι άλλο από Χρόνος. Το τάνγκο ένα ψεύτικο Χθες φτιάχνει, όπου βγαίνει αληθινή κατά
κάποιο τρόπο η απίθανη ανάμνηση ότι ένας σ’ έναν ανάστατο τόπο,
στον καβγά, σε μια γωνιά του προαστίου έχει πεθάνει.»

 

Γιάννης Τζήκας *Η αφορμή για την ανάρτηση: Η ηθοποιός Μαργαρίτα Πανουσοπούλου, κόρη της τανγκο-5Μπέτυς Λιβανού και του Γιώργου Πανουσόπουλου, κάθε Κυριακή οργανώνει στην Αθήνα στο Faust ( Καλαμιώτου 11 και Αθηναϊδος) την αργεντίνικη Milonga… Και ξέρετε τι είναι η Milonga;…
-Πρόκειται για μια αργεντίνικη συνήθεια, όπου πας σε ένα χώρο που η ορχήστρα παίζει τάνγκο, κάθεσαι, παίρνεις το ποτό σου και το αργεντίνικο μενού σου αν θες και κοιτάζεις γύρω το περιβάλλον. Αν δείς καμιά ωραία κυρία ή κύριο και θες να χορέψετε τάγνκο μαζί, τότε τον κοιτάζεις. Εάν έχεις απάντηση στο βλέμμα σου, με τρόπο κάπως σταθερό, τότε σηκώνεσαι με θάρρος, πας και ζητάς χορό. Και τον έχεις τον χορό που ζητάς, διότι ο οπτικός αυτός τηλέγραφος είναι σαφής.

Επιμέλεια της Ποιητικής προσέγγισης Γιάννης Τζήκας

Ο Γιάννης Τζήκας έχει αφιερώσει την επαγγελματική του διαδρομή στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση και τα παιδιά. Συνάμα, διαχειρίζεται το blog: https://itzikas.wordpress.com/, με έμφαση στην Ποίηση και φυσικά στα Παιδιά!

 

ΧΟΡΟΣ: Ο Jerôme Bel στη Στέγη Τεχνών και Γραμμάτων

xoros-3

   Στέγη Τεχνών και Γραμμάτων:  12-13 Δεκεμβρίου 2014 | Κεντρική Σκηνή | 20:30

Ο Ζερόμ Μπελ έρχεται στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης και σε συνεργασία με το Theater HORA, μια ομάδα επαγγελματιών ηθοποιών με διανοητικές αναπηρίες από τη Ζυρίχη, στρέφει το βλέμμα του στη ζωή των συγκεκριμένων ανθρώπων πάνω στη σκηνή, με τρυφερότητα και ευαισθησία, αλλά και σαν να κάνει μια σπουδή πάνω στο τι σημαίνει χορός για αυτούς.

Έντεκα ηθοποιοί, ηλικίας από 18 έως 51 ετών, αντιδρούν ελεύθερα, με το δικό τους τρόπο και πολλές φορές με χιούμορ στις οδηγίες του σκηνοθέτη Μπελ. Η μοναδικότητά τους, οι αδυναμίες και οι ευαισθησίες τους αποκαλύπτουν την ενιαία, εν τέλει, ανθρώπινη φύση. Το έργο διαχειρίζεται την αναπηρία με ειλικρίνεια, όχι ως κάτι που θα πρέπει να κρύβεται πίσω από την κουρτίνα της πολιτικής ορθότητας, αλλά ως μέρος της ζωής, με αισθητικές και πολιτικές προεκτάσεις.

Ωμά αποκαλυπτικό και βαθιά πολιτικό, έγινε δεκτό με αντιπαραθέσεις, αλλά και με επαίνους, όπου παίχτηκε μέχρι τώρα.

Η παράσταση θα έχει ταυτόχρονη διερμηνεία στη νοηματική γλώσσα

από τη Σοφία Ρομπόλη.

12-13 Δεκεμβρίου 201420:30 Κεντρική Σκηνή

Ο Ζερόμ Μπελ είναι από τους χορογράφους που έχουν γράψει ιστορία – και όχι μόνο μεταφορικά. Βάζοντας στο μικροσκόπιο τη δομή του ζωντανού θεάματος, αμφισβήτησε με χιούμορ και σοβαρότητα κάθε δεδομένη σύμβαση και αποδόμησε την καθιερωμένη σχέση ανάμεσα στον ερμηνευτή, το κοινό και το υλικό της παράστασης. Αιρετικός όπως πάντα, δημιουργεί αυτή τη φορά μια περφόρμανς σε συνεργασία με το Theater HORA, μια ομάδα επαγγελματιών ηθοποιών με διανοητικές αναπηρίες από τη Ζυρίχη.

Μετά από μια σειρά έργων που αποκάλυπταν τη σχέση ανάμεσα στη δημόσια και την ιδιωτική ζωή ορισμένων σημαντικών σύγχρονων χορευτών, ο Μπελ στρέφει το βλέμμα του στη ζωή των συγκεκριμένων ανθρώπων πάνω στη σκηνή, με τρυφερότητα και ευαισθησία, αλλά και σαν να κάνει μια σπουδή πάνω στο τι σημαίνει χορός για αυτούς.

Οι έντεκα ηθοποιοί, ηλικίας από 18 έως 51 ετών, αντιδρούν ελεύθερα, με το δικό τους τρόπο και πολλές φορές με χιούμορ στις οδηγίες του σκηνοθέτη Μπελ. Η μοναδικότητά τους, οι αδυναμίες και οι ευαισθησίες τους αποκαλύπτουν την ενιαία, εν τέλει, ανθρώπινη φύση. Το έργο διαχειρίζεται την αναπηρία με ειλικρίνεια, όχι ως κάτι που θα πρέπει να κρύβεται πίσω από την κουρτίνα της πολιτικής ορθότητας, αλλά ως μέρος της ζωής, με αισθητικές και πολιτικές προεκτάσεις. Ωμά αποκαλυπτικό και βαθιά πολιτικό, έγινε δεκτό με αντιπαραθέσεις, αλλά και με επαίνους, όπου παίχτηκε μέχρι τώρα.

Διάρκεια:
περ. 90 λεπτά (χωρίς διάλειμμα)

Γλώσσα: Ελβετικά γερμανικά με ελληνικούς υπέρτιτλους
Θα υπάρχει ταυτόχρονη διερμηνεία στη νοηματική γλώσσα.

Σύλληψη: Jérôme Bel
Από και με τους: Noha Badir, Remo Beuggert, Gianni Blumer, Damian Bright,Matthias Brücker, Nikolai Gralak, Matthias Grandjean, Julia Häusermann,Sara Hess, Tiziana Pagliaro, Remo Zarentonello
Βοήθεια και μετάφραση: Simone Truong, Chris Weinheimer
Δραματουργία: Marcel Bugiel
Βοηθός του Jérôme Bel: Maxime Kurvers
Διεύθυνση παραγωγής: Ketty Ghnassia
Καλλιτεχνικός διευθυντής του Theater HORA: Michael Elber
Εκγύμναση ηθοποιών του Theater HORA: Urs Beeler
Γενικός διευθυντής του Theater HORA: Giancarlo Marinucci
Μετάφραση κειμένου στα ελληνικά: Γιάννης Καλιφατίδης

Ευχαριστίες στους: Sasa Asentic, Tom Stromberg, Andreas Meder (Internationales Theaterfestival OKKUPATION!), Stiftung Züriwerk, Fabriktheater Rote Fabrik Zürich και στους θεατές των δημόσιων προβών μας, καθώς και στο Zuschauerinnen und Zuschauer der öffentlichen Durchläufe

Παραγωγή: Theater HORA – Stiftung Züriwerk (Ζυρίχη)

Με την υποστήριξη: Stadt Zürich Kultur, Kanton Zürich Fachstelle Kultur, Pro Helvetia, Stiftung Denk an Mich, Ernst Göhner Stiftung

Συμπαραγωγή: Theater HORA, R.B. Jérôme Bel, Festival AUAWIRLEBEN (Βέρνη Ελβετίας), Kunstenfestivaldesarts (Βρυξέλλες), dOCUMENTA 13 (Κάσελ), Festival d’Avignon (Γαλλία), Ruhrtriennale (Γερμανία), Festival d’Automne (Παρίσι), Les Spectacles vivants – Centre Pompidou (Παρίσι), La Bâtie – Festival de Genève (Ελβετία), Hebbel am Ufer (Βερολίνο)

ΓΙΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΣΗΤΗΡΙΩΝ: https://buy.tickethour.com/stegi-ww/showProductList.html?idEvent=2002437

Σεμινάριο Feldenkrais: Ανάλαφρη μέση με την Ulrike Hasbach-Doussis στον Κινητήρα

feldenkrais-noemvrios 2014

 

Σεμινάριο Feldenkrais: Ανάλαφρη μέση

με την Ulrike Hasbach-Doussis

Ο σημερινός καθιστικός τρόπος ζωής φέρνει συχνά επιβάρυνση στην περιοχή της μέσης. Σε αυτό το σεμινάριο θα μάθουμε πώς να ξεφορτώσουμε τη μέση ανακαλύπτοντας τη σύνδεσή της με τη λεκάνη και τη σπονδυλική στήλη. Θα χρησιμοποιήσουμε τη μέθοδο magic roller που μπορεί να εφαρμοστεί στη συνέχεια και στο σπίτι.

Οι συμμετέχοντες θα πρέπει να έχουν μαζί τους μια κουβέρτα ή μια μεγάλη πετσέτα.

Η μέθοδος Feldenkrais είναι μια μοναδική μέθοδος κίνησης με την οποία μαθαίνουμε να χρησιμοποιούμε πιο δημιουργικά κι έξυπνα το σώμα μας, να εκμεταλευόμαστε τις εγκεφαλικές και σωματικές μας δυνατότητες μέσα από το ήπιο και ήρεμο τρόπο διδασκαλίας της Ulrike Hasbach-Doussis, η οποία έχει αφιερώσει τη ζωή της στη διδασκαλία αυτής της μεθόδου.

Η Ulrike Hasbach-Doussis είναι απόφοιτος της Ανώτατης Σχολής Μουσικής και Θεάτρου του Αμβούργου, πιστοποιημένη δασκάλα της Μεθόδου Feldenkrais (Πρόγραμμα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης Feldenkrais Παρίσι, 1994) και διοργανώτρια της πρώτης Επαγγελματικής Εκπαίδευσης Feldenkrais στην Ελλάδα (2012-2015). Σήμερα διδάσκει τη μοναδική αυτή προσέγγιση ανθρώπινης ανάπτυξης, κίνησης και μάθησης με αμείωτο ενθουσιασμό στη Γερμανία, κι από το 2001 και στην Ελλάδα. Ζει κι εργάζεται στο κέντρο της Αθήνας, όπου παραδίδει ατομικά και ομαδικά μαθήματα και σεμινάρια Feldenkrais, με έμφαση στην ενίσχυση της καλλιτεχνικής και προσωπικής ανάπτυξης των μαθητών της. Παραδίδει τακτικά σεμινάρια  της μεθόδου σε πολλές πόλεις της Ελλάδας και στην Ευρώπη.

Πότε: Σάββατο 22/11/2014

Ώρα: 11.00-14.00

Πού: Κινητήρας studio

Κόστος: 30 €

Δηλώσεις συμμετοχής: 210-9248328 ή στο info@kinitiras.com

Κινητήρας Studio-Artistic Residency Centre

Διεύθυνση: Ερεχθείου 22, Ακρόπολη

Τηλ: 2109248328

info@kinitiras.com

www.kinitirastudio.com

Facebook page: Kinitiras-Studio

Twitter: https://twitter.com/KINITIRAStudio