Ευρώπη: Επιστήμη-Αποσύνθεση της Μεσαιωνικής κοσμοαντίληψης τον 14ο αι.

Αποσύνθεση της Μεσαιωνικής κοσμοαντίληψης τον 14ο αι.

Το Κοινωνικό πλαίσιο

οκκαμ14ος αι. περίοδος ανασχηματισμών. Δημογραφική στασιμότητα, πανούκλα, εκατονταετής πόλεμος. Τα ανώτερα αστικά στρώματα συμμάχησαν με τις παραδοσιακές δυνάμεις, ευγενείς και κλήρο και σχηματίζουν πολιτικό μπλοκ που στηρίζει το κατεστημένο. Οι λόγιοι βρέθηκαν στις αυλές και διανοούμενος μεταμορφώνεται σε νέου τύπου λόγιο, τον ουμανιστή αριστοκράτη. Ο λόγιος του Ύστερου μεσαίωνα του 15ου αι. προδίδει την ίδια τη φύση του και μεταβάλλεται σε ουμανιστή των κλειστών κύκλων.

               Το Διανοητικό πλαίσιο

Ο 14ος αιώνας είναι μια περίοδος ανάπτυξης της φυσικής φιλοσοφίας μακριά από τη φύση, μιας φυσικής φιλοσοφίας βασισμένης στη Λογική

Κατά τον Όκκαμ, κατεξοχήν εκπρόσωπο του νομιναλισμού του 14ου αι., δεν μπορούμε να βγάζουμε συμπεράσματα από την εμπειρία και το λόγο σχετικά με ζητήματα που τα υπερβαίνουν (φύση του Θεού, ανθρώπινη ψυχή). 

Κύριο χαρακτηριστικό της νέας περιόδου είναι η άρνηση της ύπαρξης κοινού ερμηνευτικού σχήματος αρμονίας μεταξύ του ανθρώπινου νου και της πραγματικότητας.

Αυτή η αρμονία εκφράζεται με την αξιοποίηση καθολικών εννοιών για την ερμηνεία της πραγματικότητας με όρους καθολικούς, που μπορεί να είναι ουσίες ή μορφές δημιουργημένες από καθολικά γενικά αρχέτυπα ή θεϊκές ιδέες προερχόμενες από τη Θεία Φώτιση ή μέσω αφαίρεσης.      

Γουλιέλμος του Ockham
Γουλιέλμος του Ockham

Από την εποχή του Αυγουστίνου μέχρι τον θάνατο του Ακινάτη, ίσχυε η παραδοχή ότι υπήρχε μια λογική και κατανοητή ερμηνεία του σύμπαντος και μια ανάλυση του ανθρώπου και των δυνατοτήτων του που θα μπορούσε να ανακαλυφθεί και να είναι η τελική για όλους τους ανθρώπους.

 

Κατά τον Όκκαμ το σύμπαν ούτε είναι αναγκαίοι ούτε μπορεί να υπαχθεί σε μία ερμηνεία. Μπορεί να είναι εμπειρικά αισθητό αλλά όχι κατανοητό.

Η αποσύνθεση αυτή οδήγησε σε νέες συνάφειες στη Via Moderna, όπου η μέγιστη πρόοδος συντελέστηκε στα μαθηματικά, στη φυσική θεωρία και τη λογική

Οι διαφορές της ViaModerna από τη ViaAntigua του 14ου αιώνα, μπορούν να ταξινομηθούν στις ακόλουθες περιοχές.

  1. Η πρώτη αφορά τη φύση του γνώσιμου και τις πηγές της γνώσης, τα οποία ο Όκκαμ ταύτισε με ατομικά αντικείμενα που υπάρχουν έξω από τον νου και αποτελούν την μοναδική οντολογική πραγματικότητα, οδηγώντας σε ασυμμετρία ανάμεσα στο εννοιολογικό και στο πραγματικό.

Γενική γνώση υπάρχει, αλλά είναι εφικτή μόνο μέσα από τη γνώση των ατομικών και τελικά αφορά μόνο αυτά.

Κατά συνέπεια τα καθολικά είναι αυτά που μελετώνται σε έναν απόλυτα ατομικό κόσμο. Η μεταφυσική τάξη πρέπει να αντικατασταθεί από τη λογική τάξη και οι καθολικές έννοιες γίνονται αντικείμενο μελέτης στο βαθμό που το νόημά τους εξαρτάται από γραμματικούς τύπους και από το λογικό περιεχόμενο των σχετικών όρων. 

  1. Η δεύτερη περιοχή διαφορών ανάμεσα στις δύο θεωρήσεις αφορά θέματα πίστης και γνώσης. Ανεξάρτητα από την παραδοχή ή μη των αντιλήψεων του Όκκαμ και του 14ου αιώνα, οι χριστιανοί πίστευαν στην εγγενή αβεβαιότητα και στο τυχαίο όλων των όντων πλην του Θεού.

    Οι 2 πλευρές της θεϊκής γνώση οδήγησαν σε αντινομία ανάμεσα στο πραγματικό και το πιθανό σε θέματα γνώσης της φύσης, συνεπώς ο ρόλος της λογικής γίνεται κυρίαρχος στην αναζήτηση αναγκαίων προτάσεων ή αποδείξεων.

    Κατά τον Νικόλαο της Ωτρεκούρτ βέβαιη γνώση είναι αυτή που δεν μπορεί ταυτόχρονα να επιβεβαιωθεί και να απορριφθεί.

    Η προσπάθεια ερμηνείας με χρήση γενικών όρων και εννοιών εγκαταλείφθηκε. Η προσπάθεια μελέτης των ατομικών όντων προσαρμόστηκε στην έκφρασή τους μέσω καθολικών λέξεων, αντί της καθολικής φύσης. Έτσι ο 14ος αι. οδηγείται σε νέους δρόμους έρευνας

    Η έμφαση στη θεολογία δίνεται στο μη φυσικά γνώσιμο και την εξάρτηση από τη Θεία βούληση.

    • Ο 14ος αιώνας οδήγησε, ύστερα από μερικούς αιώνες το άτομο, να γίνει πια κύριο της ατομικότητάς του.

    • Ο Moody στο σημαντικό άρθρο του «Εμπειρισμός και Μεταφυσική στη Μεσαιωνική Φιλοσοφία» (1958) καταλήγει σε δύο συμπεράσματα σχετικά με τον μεσαιωνικό σχολαστικισμό :

    α) ότι η βασική αντιμεταφυσική τάση της εκκλησίας οδήγησε την τελευταία σε επιτυχημένες εμπειρικές αντιλήψεις, μέσα όμως στο πλαίσιο της σχολαστικής παράδοσης, και

    β) ότι, οι μεσαιωνικοί θεολόγοι μέσα από την κριτική της ελληνικής και αραβικής φιλοσοφίας μετασχημάτισαν τελικά τη φιλοσοφία από κυρίαρχη κοσμολογική ελληνική αντίληψη σε δραστηριότητα στην οποία πρωτεύοντα ρόλο έχουν αναλυτικές μορφές φιλοσοφικής αναζήτησης.

    • Η κίνηση ταξινομείται στον Αριστοτέλη ως εξής : εάν η μεταβολή αφορά την ποιότητα της ουσίας έχουμε αλλοίωση, ενώ εάν αφορά την ποσότητά της έχουμε αύξηση ή φθίση και τέλος – εάν αφορά τον τόπο της έχουμε φορά (με τη σημερινή έννοια της κίνησης).

    Ουίλιαμ Όκκαμ

    Ο Όκκαμ έγινε φραγκισκανός μοναχός σε νεαρή ηλικία και σπούδασε θεολογία στην Οξφόρδη. Ο Όκκαμ έχει ως βασικό αξίωμα της φυσικής του θεωρίας την παραδοχή ότι μόνο απόλυτα πράγματα (resabsolutae) υπάρχουν στη φύση και αυτά είναι δύο ειδών : ουσίες και ποιότητες .

    Με τον όρο «ποιότητες» εννοεί αυτά που γίνονται αντιληπτά με τις αισθήσεις, π.χ. μέγεθος, μορφή, βάρος, χρώμα και με τον όρο «ποσότητες», εννοεί την κίνηση τον χρόνο, τα αίτια, τα οποία όμως δεν υπάρχουν ανεξάρτητα από τα αντικείμενα, συνεπώς δεν έχουν ανεξάρτητη ύπαρξη.

    Θα αποδείξει πως η μεταβολή δεν είναι κάτι ανεξάρτητο από τα απόλυτα πράγματα. Η διαδικασία μεταβολής δεν είναι ούτε ουσία, ούτε ποιότητα, ούτε ποσότητα.

    Επίσης, η μετατόπιση είναι το κινητό στις διάφορες θέσεις,

    Επειδή ο Όκκαμ αρνείται να χρησιμοποιήσει τα μαθηματικά σε συνδυασμό με τις οντότητες για να εξηγήσει την κίνηση, οι θέσεις του είναι κενές από φυσική άποψη.

    Ενδιαφέρον έχει η διαφοροποίηση των calculatoriαπό τον Όκκαμ. Ενώ ο Όκκαμ ενδιαφερόταν

    παραδοχή ή μη των αντιλήψεων του Όκκαμ και του 14ου αιώνα, οι χριστιανοί πίστευαν στην εγγενή αβεβαιότητα και στο τυχαίο όλων των όντων πλην του Θεού.

  2. Κατά τον Duns Scotus υπάρχουν 2 είδη δυνάμεων του Θεού: Α) Η συνήθης
    Duns Scotus
    Duns Scotus

    διατεταγμένη δύναμη (poentiaordinate)που εκφράζεται από τους νόμους για τα επίγεια που έδωσε ο Θεός. Β) Η απόλυτη δύναμη (poentiaabsoluta), ως έκφραση της θεϊκής παντοδυναμίας, με μοναδικό περιορισμό την ύπαρξη λογικών αντιφάσεων. Η poentiaabsoluta του Θεού και η συνακόλουθη τυχαιότητα της Δημιουργίας οδηγούν στην κυριαρχία της εμπειρικής γνώσης, εφόσον η γνώσιμη νοητή τάξη των ουσιών παύει να θεωρείται δυνατή.

Οι 2 πλευρές της θεϊκής γνώση οδήγησαν σε αντινομία ανάμεσα στο πραγματικό και το πιθανό σε θέματα γνώσης της φύσης, συνεπώς ο ρόλος της λογικής γίνεται κυρίαρχος στην αναζήτηση αναγκαίων προτάσεων ή αποδείξεων.

Κατά τον Νικόλαο της Ωτρεκούρτ βέβαιη γνώση είναι αυτή που δεν μπορεί ταυτόχρονα να επιβεβαιωθεί και να απορριφθεί.

Η προσπάθεια ερμηνείας με χρήση γενικών όρων και εννοιών εγκαταλείφθηκε. Η προσπάθεια μελέτης των ατομικών όντων προσαρμόστηκε στην έκφρασή τους μέσω καθολικών λέξεων, αντί της καθολικής φύσης. Έτσι ο 14ος αι. οδηγείται σε νέους δρόμους έρευνας

Η έμφαση στη θεολογία δίνεται στο μη φυσικά γνώσιμο και την εξάρτηση από τη Θεία βούληση.

  • Ο 14ος αιώνας οδήγησε, ύστερα από μερικούς αιώνες το άτομο, να γίνει πια κύριο της ατομικότητάς του.

  • Ο Moody στο σημαντικό άρθρο του «Εμπειρισμός και Μεταφυσική στη Μεσαιωνική Φιλοσοφία» (1958) καταλήγει σε δύο συμπεράσματα σχετικά με τον μεσαιωνικό σχολαστικισμό :

α) ότι η βασική αντιμεταφυσική τάση της εκκλησίας οδήγησε την τελευταία σε επιτυχημένες εμπειρικές αντιλήψεις, μέσα όμως στο πλαίσιο της σχολαστικής παράδοσης, και

β) ότι, οι μεσαιωνικοί θεολόγοι μέσα από την κριτική της ελληνικής και αραβικής φιλοσοφίας μετασχημάτισαν τελικά τη φιλοσοφία από κυρίαρχη κοσμολογική ελληνική αντίληψη σε δραστηριότητα στην οποία πρωτεύοντα ρόλο έχουν αναλυτικές μορφές φιλοσοφικής αναζήτησης.

  • Η κίνηση ταξινομείται στον Αριστοτέλη ως εξής : εάν η μεταβολή αφορά την ποιότητα της ουσίας έχουμε αλλοίωση, ενώ εάν αφορά την ποσότητά της έχουμε αύξηση ή φθίση και τέλος – εάν αφορά τον τόπο της έχουμε φορά (με τη σημερινή έννοια της κίνησης).

Ουίλιαμ Όκκαμ

Ο Όκκαμ έγινε φραγκισκανός μοναχός σε νεαρή ηλικία και σπούδασε θεολογία στην Οξφόρδη. Ο Όκκαμ έχει ως βασικό αξίωμα της φυσικής του θεωρίας την παραδοχή ότι μόνο απόλυτα πράγματα (resabsolutae) υπάρχουν στη φύση και αυτά είναι δύο ειδών : ουσίες και ποιότητες .

Με τον όρο «ποιότητες» εννοεί αυτά που γίνονται αντιληπτά με τις αισθήσεις, π.χ. μέγεθος, μορφή, βάρος, χρώμα και με τον όρο «ποσότητες», εννοεί την κίνηση τον χρόνο, τα αίτια, τα οποία όμως δεν υπάρχουν ανεξάρτητα από τα αντικείμενα, συνεπώς δεν έχουν ανεξάρτητη ύπαρξη.

Θα αποδείξει πως η μεταβολή δεν είναι κάτι ανεξάρτητο από τα απόλυτα πράγματα. Η διαδικασία μεταβολής δεν είναι ούτε ουσία, ούτε ποιότητα, ούτε ποσότητα.

Επίσης, η μετατόπιση είναι το κινητό στις διάφορες θέσεις,

Επειδή ο Όκκαμ αρνείται να χρησιμοποιήσει τα μαθηματικά σε συνδυασμό με τις οντότητες για να εξηγήσει την κίνηση, οι θέσεις του είναι κενές από φυσική άποψη.

Ενδιαφέρον έχει η διαφοροποίηση των calculatoriαπό τον Όκκαμ. Ενώ ο Όκκαμ ενδιαφερόταν

να αναγάγει οτιδήποτε έχει πραγματική σημασία στα ατομικά πράγματα, ο Heytesbury του Μέρτον θεώρησε ότι πέρα από τα πραγματικά υπάρχουν και οι φυσικομαθηματικές έννοιες: σημείο, γραμμή, επιφάνεια, στιγμή, χρόνος κίνηση και οδηγήθηκε σε νέους υπολογισμούς και νέες ακρίβειες. 

 Ζαν Μπουριντάν

jean-buridan
Jean Buridan

Αξιοσημείωτη είναι η αντίληψη του Μπουριντάν για την αριστοτελική έννοια του χώρου και η κριτική του στον ριζοσπάστη φιλόσοφο Νικόλαο της Ωτρεκούρτ.

Ο Μπουριντάν διακρίνει δύο πλευρές στον αριστοτελικό χώρο:

  1. τον χώρο με την έννοια του περιβάλλοντος χώρου ο οποίος κινείται μαζί με το περιεχόμενό του, και

  2. αυτόν ο οποίος δεν κινείται π.χ. ο πύργος της Νοτρ Νταμ (ακίνητος), αντίθετα με τον περιβάλλοντα χώρο – αέρας (κινητός). 

 Νικόλαος της Ώτρεκουρτ

Σπούδασε νομικά και θεολογία στο πανεπιστήμιο του Παρισιού και ήταν οπαδός του Όκκαμ.

Η κεντρική του θέση αφορά τη μη ύπαρξη ορίου στον φιλοσοφικό σκεπτικισμό για την ύπαρξη αντικειμένων τα οποία υπάρχουν έξω από τον νου μας.

Οι απόψεις του δεν ήταν κυρίαρχες στην εποχή του, παρά υπογράμμισαν μέσω της εσωτερικής κριτικής τον απόηχο της σκέψης της εποχής του. 

Νικόλαος Ορέμ

nicole-oresme
Nicole Oresme

Ο Γάλλος Νικόλαος Ορέμ, μαθητής του Μπουριντάν, σε μια πλευρά του έργου του διατυπώνει την άποψη ότι οι κινήσεις των ουράνιων σωμάτων είτε είναι σύμμετρες μεταξύ τους είτε σε ορισμένες περιπτώσεις παρουσιάζουν ασυμμετρότητα.

Σύμφωνα με την άποψη αυτή διαχωρίζονται τα μαθηματικά από την αστρονομία της πράξης καθώς τα πρώτα αφορούν ακριβή μεγέθη ενώ η αστρονομία αξιοποιεί μετρήσεις, ώστε να μην είναι δυνατή πλήρης ακρίβεια με τη βοήθεια κανενός πίνακα.

Ο Νικόλαος Ορέμ, ως ένας από τους ευφυέστερους επιστήμονες του 14ου αιώνα δεν υπερβαίνει τα όρια του αριστοτελικού πυρήνα και διατηρεί τον διαχωρισμό μεταξύ υπερσελήνιου – γήινου κόσμου.  

ΠΗΓΕΣ

  1.       Ασημακόπουλος Μ.- Τσιαντούλας Α., Οι Επιστήμες της φύσης και του ανθρώπου στην Ευρώπη τ.Α, Εκδ. Ε.Α.Π., Πάτρα 2001.
  2.       Crombie A.C., Από τον Αυγουστίνο στον Γαλιλαίο, τ. Α, Εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, μτφρ. Θ Τσίρη- Ι. Αρζόγλου, Αθήνα 1994.
  3.      Lindberg D., Οι απαρχές της Δυτικής Επιστήμης, Εκδ. Ε.Μ.Π, μτφρ. Η. Μαρκολέφας, Αθήνα2 1997.

                          

Ψάξαμε ανθρώπους και βρήκαμε σκιές-Κατερίνα Μάτσα

ψαξαμε ανθρωπους

Ψάξαμε ανθρώπους και βρήκαμε σκιές-Κατερίνα Μάτσα (εκδόσεις Άγρα)

Ένα βιβλίο επιτομή της εξάρτησης, γραμμένο από μια σπουδαία Επιστήμονα, Αγωνίστρια και Γυναίκα. Αν και επιστημονικό έργο, ο τρόπος γραφής και η δομή του σε μικρά κεφάλαια, καθιστά τα πολλά νοήματά του εύληπτα. Η συγγραφέας προσεγγίζει ολιστικά το ζήτημα της τοξικομανίας και με διαλεκτικό τρόπο αναδεικνύει τις αντιφάσεις που καθιστούν την μάστιγα της τοξικοεξάρτησγς σε εμβληματική παθολογία της νεωτερικοτητας. Όμως η σημασία ρου δεν εξαντλείται στο προηγούμενο. Το ζήτημα προσεγγίζεται διεπιστημονικά, με τις ιστορικές, κοινωνιολογικές, ψυχιατρικές (αποδομώντας την άκρατη ψυχιατρικοποίηση και τον βιολογισμό) και άλλες παραμέτρους. Συνάμα προτείνει λύσεις για τον εξαρτημένο ως πάσχων υποκείμενο, υπογραμμίζοντας τη διαφορετικότητα της κάθε περίπτωσης. Επιπλέον, εστιάζει στην Τέχνη και στη σημασία της ως θεραπευτικό εργαλείο και το νόημα της συμμετοχής σε συλλογικές διαδικασίες. Παράλληλα επισημαίνει πως ο Απεξαρτημένος δεν επιστρέφει στην κατάσταση που ήταν πριν εξαρτηθεί, αλλά η θεραπεία τον βοηθάει να συνθέσει τις εμπειρίες του και να διαμορφώσει μια προσωπικότητα ικανή να ενταχθεί ισότιμα στην κοινωνία. Ενδεχομένως, το πολυτιμότερο μήνυμα που πρέπει να κρατήσουμε, αποτελεί η αισιόδοξη ματιά της Κ. Μάτσα, η οποία διαμορφώθηκε από δεκαετίες κλινικής εμπειρίας στο πρόγραμμα 18 ΑΝΩ, πως εξαρτημένος μπορεί να γίνει καλά, αφήνοντας πίσω του τα δεσμά της εξάρτησης. Με αυτήν την έννοια, η ισότιμη ένταξή του στην κοινωνία αποτελεί τόσο ικανή, όσο και αναγκαία συνθήκη.
Δ. Κωνσταντίνου

Πρόληψη και τοπική κοινωνία – της Μαρίας Τζωρτζοπούλου/Ειδικής θεραπεύτριας – ψυχοθεραπεύτριας

Πρόληψη και τοπική κοινωνία – της Μαρίας Τζωρτζοπούλου/Ειδικής θεραπεύτριας – ψυχοθεραπεύτριας (Αναδημοσίευση)

Για την ανάπτυξη ενός ευρύτερου  κοινωνικού κινήματος που  παλεύει για την ανατροπή των αιτιών που δημιουργούν το πρόβλημα των ναρκωτικών.

της Μαρίας Τζωρτζοπούλου, ειδικής θεραπεύτριας – ψυχοθεραπεύτριας, της Μονάδας Απεξάρτησης «ΔΙΑΠΛΟΥΣ» της Ψυχιατρικής Κλινικής του Γ.Ν.Κέρκυρας

ΑΛΛΗΛ-18-ΑΝΩ
Πρόληψη και τοπική κοινωνία

Οι προσπάθειες που γίνονται συντονισμένα, και σε διεθνές επίπεδο, για την νομιμοποίηση στη συνείδηση των ανθρώπων της χρήσης ναρκωτικών ουσιών, υποθηκεύουν το μέλλον των νέων παιδιών, των λαών, της ανθρωπότητας. Όσο πιο εύκολη είναι η χειραγώγηση, τόσο μεγαλύτερο είναι και το βάθος άσκησης εξουσίας από τις κυρίαρχες τάξεις. Απέναντι λοιπόν σε αυτό το προβαλλόμενο ως   «κίνημα» – κίνημα καρικατούρα θα λέγαμε εμείς – για την νομιμοποίηση των ναρκωτικών, εμείς πρέπει να ορθώσουμε το ανάστημα του κοινωνικού ανθρώπου.

Ο άνθρωπος είναι ον κοινωνικό. Η ουσία του ανθρώπου είναι το σύνολο των κοινωνικών σχέσεων. Η προσωπικότητα του όπως και η συνείδησή του δημιουργείται μέσα από τις κοινωνικές σχέσεις διαμέσου των οποίων διαφαίνεται και η δραστηριότητα του (Leontief). To κοινωνικό «Είναι» του ανθρώπου λοιπόν, είναι αυτό που καθορίζει και την συνείδησή του. Μπορούμε, δηλαδή, να πούμε ότι η προσωπικότητα όπως και η συνείδηση του ανθρώπου γεννιέται μέσα από τη δραστηριότητα του σε ιδιαίτερες κοινωνικές συνθήκες.

Λαμβάνοντας υπόψη το παραπάνω σκεπτικό, σήμερα τι γίνεται; Ποιες είναι οι σημερινές κοινωνικές συνθήκες, ποια είναι η γενικότερη εικόνα της κοινωνίας στην οποία ζούμε; Τι προτείνεται σήμερα σε όλους μας και ιδιαίτερα στους νέους ανθρώπους; μοναξιά, αλλοτρίωση, αποξένωση, «όλα για το κέρδος» και μάλιστα το εύκολο κέρδος, ανταγωνισμός, ταχύτητα, επιφάνεια, παιχνίδι εντυπώσεων… Τα παραδείγματα είναι δυστυχώς πολλά και καθημερινά: δεν είναι τυχαία η δημιουργία τόσων τηλεπαιχνιδιών τύπου survivor, ή Big Brother στο παρελθόν, όπου «παίζουμε ότι είμαστε μία παρέα», «υποκρινόμαστε σχέσεις και συναισθήματα» με σκοπό ο ένας να «βγάλει από την μέση» τον άλλο για να κερδίσει χρήματα και εντυπώσεις, τα «βγάζω όλα στην φόρα» μέχρι και την ίδια μου την αξιοπρέπεια για το εύκολο κέρδος. Ακόμα και η εξωτερική εμφάνιση που γίνεται μόδα, δημιουργεί πρότυπα που υπονοούν στοιχεία εξαρτήσεις.

    Τέτοια είναι τα μηνύματα και οι εικόνες που κυριαρχούν σήμερα και που έχουν  πάρα πολύ σοβαρές προεκτάσεις. Μέσα σε αυτό το κλίμα γιατί όχι στα ναρκωτικά και στην εξάρτηση, την στιγμή που η εξάρτηση είναι ουσιαστικά ακραία μορφή αλλοτρίωσης και  αποξένωσης που συνοδεύεται από πλήρη απουσία οράματος και προοπτικής. Σε τελική ανάλυση, είναι μια παθολογική στρατηγική επιβίωσης.

Τι να πρωτοκάνει λοιπόν κανείς στην πρόληψη;  Mπορεί να υπάρχει πρόληψη στις εξαρτήσεις αν δεν υπάρχει πρόληψη στην βία, στην σχολική διαρροή, στην ανεργία, στην φτώχεια στην εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο…;

Aς δούμε όμως καταρχήν τι σημαίνει πρόληψη: είναι το σύνολο των μέσων που έχουν στόχο την εμπόδιση εμφάνισης μιας διαταραχής/προβλήματος, μιας παθολογίας, ενός συμπτώματος ή ενός δείκτη κοινωνικής δυσλειτουργίας, δηλαδή, με άλλα λόγια, τη δημιουργία των απαραίτητων όρων και προϋποθέσεων για την ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης προσωπικότητας.

    Για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο, θα πρέπει να αναπτυχθεί ένα ευρύ κοινωνικό κίνημα που θα παλεύει για την ανατροπή των αιτιών που δημιουργούν και συντηρούν το πρόβλημα των ναρκωτικών. Κίνημα που δεν θα αφορά μόνο τους ειδικούς, αλλά που θα προκαλεί τον διάλογο μεταξύ των τελευταίων και όλων των κοινωνικών ομάδων.

Συγκεκριμένα, τα επίπεδα με τα οποία θα πρέπει να ασχολείται η πρόληψη είναι:

  1. Το ατομικό και ενδοψυχολογικό (ανάπτυξη λόγου και διαλόγου, δημιουργικότητας και οράματος)
  2. Το ομαδικό και συλλογικό επίπεδο (ανάλυση ιδεών και κοινωνικών προσδοκιών, θεσμοθέτηση μεταβατικού χώρου, δυνατότητα έκφρασης της ομάδας προς τα έξω, προώθηση και εξάσκηση δυνατοτήτων, ανάπτυξη σχέσεων αλληλεγγύης, κατάκτηση κοινωνικών δυνατοτήτων για καλύτερη ένταξη)
  3. Το επίπεδο δομών, θεσμών και οργανωμένων κοινωνικών δυνάμεων.

Όλα τα παραπάνω επίπεδα, είναι αναγκαίο να ληφθούν υπόψη και οι προληπτικές παρεμβάσεις οφείλουν να αφορούν και τα τρία αυτά  επίπεδα και όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής γενικότερα…

Αν αφήσουμε κάποιο  επίπεδο εκτός, τότε η παρέμβασή μας δεν θα είναι αρκετά αποτελεσματική.

Αυτό είναι ένα από τα λάθη, που γίνονται συνήθως και έτσι έχουμε αποσπασματικές παρεμβάσεις χωρίς κεντρικό σχεδιασμό, χωρίς κεντρική φιλοσοφία, χωρίς συνέχεια, χωρίς ουσιαστικά μια γενική θεωρεία και μια αντίστοιχη μεθοδολογία.

Πέρα από όλα αυτά, η πρόληψη πρέπει να είναι και διαθεσμική, να εμπεριέχει ανάλυση των πολιτικών αντιστάσεων και των οικονομικών κερδών, αφού ας μην ξεχνάμε ότι τα ναρκωτικά είναι το δεύτερο πιο κερδοφόρο εμπόριο στον κόσμο  μετά από αυτό των όπλων. Σε αυτό το σημείο, σαφώς μπαίνει το θέμα της πολιτικής βούλησης που όπως φαίνεται καθορίζεται από πολιτικές, οικονομικές σκοπιμότητες και συμφέροντα.

Για να επιτύχει η πρόληψη, απαιτούνται επίσης ξεκάθαρα μηνύματα ώστε να αποφεύγεται η σύγχυση και τα διπλά μηνύματα προς τους νέους. Πώς λοιπόν θα πείσουμε ένα νέο άνθρωπο όταν από παντού (και από τους ίδιους τους ειδικούς) διαφαίνεται μια γενικότερη,  εσκεμμένη πολλές φορές  σύγχυση;

   Χαρακτηριστικό παράδειγμα εδώ είναι ο διαχωρισμός των ναρκωτικών σε σκληρά και «μαλακά» και όλη αυτή τη φιλολογία γύρω από την «αθώα» και «αβλαβή» κάνναβη, της «θεραπευτικές» της ιδιότητες, την «ελευθερία» του ατόμου  στη  χρήση  κλπ. Χωρίς βέβαια να αναφέρονται τα ψυχολογικά, νευρολογικά, σωματικά, κοινωνικά… προβλήματα που η χρήση κάνναβης δημιουργεί. Πώς ανάλογα, να πείσεις για την χρήση αλκοόλ, το lifestyle, την ναρκωκουλτούρα…;

Χρειάζεται λοιπόν ενίσχυση και διεύρυνση των ήδη υπαρχόντων προγραμμάτων – ειδικά των στεγνών – αλλά κυρίως περισσότερη δουλειά στην Κοινότητα που αυτή τη στιγμή περιορίζεται σε κάποια κέντρα πρόληψης του Ο.ΚΑ.ΝΑ. που συνήθως υπολειτουργούν. Η πρόληψη,  θα πρέπει να μπει στην καθημερινότητα της ζωής της κοινότητας με δημιουργία στεκιών για νέους, που όμως να είναι προσιτά και ελκυστικά για αυτούς, ομάδες για τους γονείς και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και θεσμούς, ομάδες ενεργητικής ακρόασης στα σχολεία για τους μαθητές, τους γονείς, τους καθηγητές, χώρους που να μπορούν οι πολίτες της κοινότητας να εκφράζονται και να δρουν συλλογικά.

    Επιπλέον, χρειάζονται δυναμικές παρεμβάσεις σε οικογένειες που διαφαίνεται ένα πρόβλημα, οποιασδήποτε μορφής, καθώς επίσης και στα παιδιά των οικογενειών αυτών. Και σε αυτή την περίπτωση, είναι δουλειά των ανθρώπων που υλοποιούν ένα προληπτικό πρόγραμμα να τους  βρουν και να βοηθήσουν και όχι το αντίθετο. Η θεσμοθέτηση του σχολικού ψυχολόγου από το δημοτικό είναι αναγκαία, γιατί όπως ξέρουμε, ο μέσος όρος της ηλικίας έναρξης της χρήσης έχει πέσει δραματικά και υπάρχουν όλο και περισσότερες περιπτώσεις παιδιών που ξεκινούν την χρήση από τις τελευταίες τάξεις του δημοτικού!

Τη στιγμή που η χρήση κάποιων ψυχοτρόπων ουσιών είναι το σύμπτωμα και όχι η αιτία, το να βρεθεί κάποιος που θα μπορεί να προβλέψει ένα πρόβλημα στο παιδί και στην οικογένεια και να προτείνει διεξόδους και εναλλακτικές διαφορετικές από αυτή της χρήσης μπορεί να αποδειχθεί σωτήριο. Δεν είναι τυχαίο εξάλλου, που όσο το ποσοστό της σχολικής διαρροής μεγαλώνει, αυξάνει και το ποσοστό χρήσης ναρκωτικών ουσιών. Σε αυτή την περίπτωση, οι κοινωνικές ανισότητες και η περιθωριοποίηση, που είναι δείκτες υψηλού κινδύνου, ξεκινούν από πολύ νωρίς. Έτσι, οι αποκλεισμένοι χρησιμοποιούν ουσίες για να αντέξουν τον αποκλεισμό τους  και ταυτόχρονα οι χρήστες περιθωριοποιούνται και αποκλείονται ακόμα περισσότερο λόγω της χρήσης.

 Πως όμως μπορούμε να μιλάμε για κοινωνική ένταξη όταν πάνω από το 15% του ευρωπαϊκού πληθυσμού ζει κάτω από τα όρια της φτώχειας; Ένας από τους λόγους άλλωστε, που οι χρήστες επιλέγουν λιγότερο τα στεγνά θεραπευτικά προγράμματα σε σχέση με την υποκατάσταση  είναι και το γεγονός ότι δεν έχουν σε τίποτα να ελπίζουν. Να «καθαρίσουν» λοιπόν γιατί; Εάν δεν απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα, καθίστανται ευάλωτοι και έτσι υιοθετούν την ταυτότητα ενός θεσμοθετημένου περιθωρίου – που τους προτείνει μια υποκριτική πολιτεία – ως πάσχοντες από μια χρόνια υποτροπιάζουσα νόσο του εγκεφάλου, και που θα χορηγούνται δια βίου στα προγράμματα της υποκατάστασης.

Αλλά και οι δάσκαλοι και οι καθηγητές θα έπρεπε πρώτα από όλα να εκπαιδεύονται ως σωστοί παιδαγωγοί και να επιμορφώνονται τακτικά σε σεμινάρια που να αφορούν την κινητοποίηση και την ευαισθητοποίηση τους σχετικά με το πρόβλημα, ώστε να μπορούν να δημιουργούν μια σχέση με τους μαθητές τους που θα είναι πολύ βοηθητική στην πρόληψη. Και φυσικά, να δουλεύουν σε συνεργασία μεταξύ τους και με τις υπόλοιπες δομές της κοινότητας, δημιουργώντας ένα προστατευτικό δίκτυο.

Ολόκληρη η κοινότητα – ο καθένας από το ρόλο του – πρέπει να ευαισθητοποιηθεί και να κινητοποιηθεί, ώστε να δημιουργηθεί μια κοινή κουλτούρα που θα παλεύει την εξάρτηση και θα προωθεί την δημόσια υγεία. Η πρόληψη δηλαδή, θα πρέπει να κάνει την δουλειά του μυρμηγκιού και τότε μόνο θα έχει αποτελέσματα. Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος θα πρέπει να είναι ο άνθρωπος (και όχι το προϊόν) και για αυτό είναι σημαντικό τον άνθρωπο να τον αναζητήσουμε στο χώρο που βρίσκεται και που κινείται, δηλαδή, στην ίδια του την γειτονιά, την κοινότητα.

  Θέλουμε λοιπόν να καταλάβουμε, τι σχέση  έχει αυτό που περιγράφουμε, με την πρόταση που έκανε βουλευτής της κυβέρνησης, σε ημερίδα για την απελευθέρωση της ευφορικής και ψυχαγωγικής κάνναβης και που ούτε λίγο ούτε πολύ, πρότεινε την δημιουργία ιδιωτικών λεσχών, τα μέλη των οποίων θα φυτεύουν και θα καταναλώνουν βιολογικής  καλλιέργειας κάνναβη; Προφανώς, δεν υπάρχει απολύτως καμία σχέση.               

Σε ένα ευρύτερο επίπεδο, είναι αναγκαία η συνεργασία των λειτουργών της υγείας, της εκπαίδευσης, της δικαιοσύνης, της κοινότητας και αυτών που χαράσσουν τις πολιτικές στο χώρο της υγείας και της πρόληψης. Μια στρατηγική στοχεύει στο να αξιοποιεί με τον καλύτερο τρόπο το ανθρώπινο, το πολιτικό, και οικονομικό δυναμικό προς την επιτυχία ενός στόχου. Κάποιοι πίστευαν και πιστεύουν, πως αυτό δεν γινόταν για λόγους ανεπαρκείας του πολιτικού συστήματος. Δυστυχώς, φαίνεται πως δεν γίνεται, λόγω  συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών.

Όταν στόχος μιας στρατηγικής είναι η πρόληψη της εξάρτησης από εξαρτησιογόνες ουσίες, τότε θα πρέπει να χτυπηθούν οι αιτίες που οδηγούν στη χρήση, κατάχρηση και εξάρτηση (μείωση της προσφοράς, μείωση της ζήτησης, κλπ).

Μια πολιτική πρόληψης πρέπει να εξετάζει την οικονομική και γεωπολιτική κατάσταση, την  ατομική και  συλλογική ιστορία και τον τρόπο που βλέπει τον κόσμο η κάθε κουλτούρα , ο κάθε πολιτισμός. Έτσι, απλές μεταφορές «πακέτων» πρόληψης από άλλες χώρες δεν είναι πάντα επιτυχημένες, ειδικά όταν δεν συνοδεύονται από ανάλυση, έρευνα και μελέτη των αναγκών, των ιδιαιτεροτήτων και της διαφορετικότητας της χώρας μας ή ακόμα και διαφορετικών περιοχών μέσα στην χώρα.

Υπάρχει μια άμεση σχέση μεταξύ κοινωνικών, πολιτικών και οικονομικών παραγόντων. Αυτοί οι τρείς παράγοντες αλληλοδιαπλέκονται και το αποτέλεσμά τους θα έπρεπε να υπηρετεί τον άνθρωπο, την κοινωνική δικαιοσύνη, την ελευθερία ζωής και έκφρασης.

Τελικά, αυτά τα οποία προτείνουν οι ειδικοί σχετικά με την ανάπτυξη της συλλογικότητας, θα έπρεπε πρώτα από όλα να εφαρμόζονται από αυτούς που σχεδιάζουν και υλοποιούν προγράμματα πρόληψης και θεραπείας.

    Αν δεν υπάρχει συνεργασία και διάλογος σε όλα τα επίπεδα τότε οι προσπάθειες θα είναι αποσπασματικές και ελλιπείς και αυτό θα οδηγεί σε χάσιμο χρόνου, χρήματος, δυναμικού και κυρίως της ανθρώπινης ζωής και αξιοπρέπειας.

    Πριν από όλα όμως, πρέπει να απαντήσουμε στο εξής ερώτημα: θέλουμε κοινωνίες ελεύθερες από ναρκωτικά ή κοινωνίες με ελεύθερα τα ναρκωτικά; Κάποιοι δυστυχώς, έχουν επιλέξει το δεύτερο και προσπαθούν να μας πείσουν ότι πρόκειται για ανατρεπτική, προοδευτική, πράξη.

*Η Μαρία Τζωρτζοπούλου είναι ειδική θεραπεύτρια – ψυχοθεραπεύτρια, της Μονάδας Απεξάρτησης «ΔΙΑΠΛΟΥΣ» της Ψυχιατρικής Κλινικής του Γ.Ν.Κέρκυρας

 

Αναδημοσίευση από: Ημερόδρομος

Link: http://www.imerodromos.gr/ 

 

Ο Δαρβίνος και η θεωρία της εξέλιξης (24 Νοεμβρίου 1859).

Ο Δαρβίνος και η θεωρία της εξέλιξης (Αναδημοσίευση)

Ο Κάρολος Δαρβίνος δημοσιεύει
το μνημειώδες έργο του
«Η καταγωγή των ειδών».

δαρβινος

Ο Κάρολος Ροβέρτος Δαρβίνος γεννήθηκε στο Σρούσμπερι της Αγγλίας, στις 12 Φεβρουαρίου του 1809. Μεγάλωσε σε μια οικογένεια, που τιμούσε τη λογοτεχνία και την επιστήμη, κάνοντάς τον να τις αγαπήσει κι αυτός. Στα 1831, σε ηλικία 22 χρόνων, ήταν κιόλας ένας καλός φυσιοδίφης, μέλος μιας μεγάλης επιστημονικής αποστολής στις ακτές της Νότιας Αμερικής. Επί έξι χρόνια, συγκέντρωνε υλικό, που θ’ αποτελούσε τη βάση μιας νέας θεωρίας στη φυσική επιστήμη. Επιστρέφοντας στην Αγγλία, συνέχιζε να πλουτίζει το υλικό και τις γνώσεις του.

Ήταν πια πενήντα χρόνων, όταν, στα 1859, κυκλοφόρησε το πρώτο του βιβλίο: «Η γένεση των ειδών με τη φυσική επιλογή». Στο βιβλίο διατυπώνεται η εξελικτική θεωρία, ο «δαρβινισμός», όπως αποκλήθηκε, που προκάλεσε πάταγο κι αναστάτωσε τα ως τότε κρατούντα. Η θεωρία του Δαρβίνου πολεμήθηκε με φανατισμό από την Εκκλησία αλλά επιβεβαιώθηκε σχεδόν ολοκληρωτικά, στον εικοστό αιώνα.

Δώδεκα χρόνια αργότερα (1871), ο Δαρβίνος δημοσίευσε ένα ακόμη βιβλίο με τίτλο «Η καταγωγή του ανθρώπου και η φυσική επιλογή», όπου υποστήριξε ότι ο άνθρωπος κατάγεται από τα πιθηκοειδή. Σήμερα, είναι βεβαιωμένο πως ο άνθρωπος και ο πίθηκος έχουν κοινούς προγόνους, αλλά ο ένας δεν είναι η συνέχεια του άλλου.

Ο Κάρολος Ροβέρτος Δαρβίνος πέθανε το 1882, σε ηλικία 73 χρόνων.

Σύμφωνα με τη θεωρία της εξέλιξης, το «είδος» δεν είναι σταθερό κι αναλλοίωτο. Όλα τα είδη των φυτών και των ζώων, που έζησαν πάνω στη Γη ή που εξακολουθούν να ζουν, είναι το αποτέλεσμα της ασταμάτητης μεταβολής, της εξέλιξης από μια ή ελάχιστες υποτυπώδεις αρχικές μορφές. Αιτία της εξέλιξης είναι η φυσική επιλογή, που οφείλεται στον αγώνα για τη «διαιώνιση του είδους». Είναι ένας αγώνας, που τον διεξάγουν όλα τα ζωντανά πλάσματα της φύσης και κατά είδη και κατά άτομα του ίδιου είδους. Έτσι, κάθε άτομο και κάθε είδος αναπτύσσει εκείνες τις ιδιότητες που το βοηθούν να επιβιώσει ή δημιουργεί νέες, ανάλογα με το τι απαιτεί η προσαρμογή του στο περιβάλλον, ώστε να εξασφαλιστεί η συνέχεια, η «διαιώνιση».

Με την κληρονομικότητα, οι αναπτυγμένες ή νέες ιδιότητες μεταβιβάζονται στους απογόνους, ενώ οι άχρηστες ατροφούν και, συχνά, χάνονται. Μια τέτοια φυσική επιλογή επικράτησε 600.000.000 πριν, όταν η ζωή βγήκε στη στεριά.

Σήμερα, η θεωρία της εξέλιξης είναι απόλυτα παραδεκτή και, όπως σημειώνουν οι επιστήμονες, η μόνη αμφισβήτηση που μπορεί να υπάρξει εντοπίζεται στην «ορθόδοξη άποψη πως μοναδικός παράγοντας αλλαγής και ανάπτυξης στη ζωή ήταν η φυσική επιλογή σε συνεργασία με αιφνίδιες αλλαγές ή μεταλλάξεις στους οργανισμούς» (Χάκετα Χόουκς, στον πρόλογο του πρώτου τόμου της «Ιστορίας της Ανθρωπότητας», έκδοση της UNESCO).

Η θανάσιμη πάλη ανάμεσα στο μάγμα του εσωτερικού της Γης, τον φλοιό της και το νερό συνεχίζεται ως τις μέρες μας, σε ήπια μορφή. Στο ξεκίνημά της, όμως, ήταν βίαιη, καθημερινή, θορυβώδης και καταλυτική. Εκρήξεις, παράξενα χρώματα και κοσμογονικές αλλαγές συνέθεταν μιαν άγρια ομορφιά. Οι μεταμορφώσεις, σ’ αυτή τη φάση, κράτησαν 540 εκατομμύρια χρόνια: Από τα δύο δισεκατομμύρια χρόνια πριν από την εποχή μας ως το ένα δισεκατομμύριο 460 εκατομμύρια. Ολόκληρο αυτό το διάστημα ονομάστηκε Αρχαϊκός αιώνας και σημαδεύτηκε από το συνεχές κομμάτιασμα του φλοιού της Γης, τη δημιουργία ρηγμάτων και τη δράση των ηφαιστείων, που έβρισκαν διεξόδους ακόμα και στους βυθούς του απέραντου ωκεανού.

Μαζί με τη λάβα, που ξεχυνόταν στην επιφάνεια του φλοιού, απελευθερώνονταν αέρια. Άλλα από αυτά υγροποιούνταν αμέσως και γέννησαν τις θερμοπηγές. Κι άλλα σκορπίζονταν στην ατμόσφαιρα. Οι αναθυμιάσεις δημιουργούσαν σύννεφα και τα σύννεφα έφερναν κατακλυσμούς. Και χημικές ενώσεις. Ανάμεσά τους και οι πολύτιμοι για το μέλλον υδρογονάνθρακες, που δεν έμεναν αργοί. Αιχμαλώτιζαν οξυγόνο και άζωτο και παίρνοντας ενέργεια από τις αστραπές, μετατρέπονταν σε νέες πιο πολύπλοκες χημικές ενώσεις του άνθρακα, τα αμινοξέα: Άχρωμες κρυσταλλικές οργανικές ενώσεις, που εύκολα διαλύονται στο νερό και που έχουν την ικανότητα να διώχνουν ό,τι τους είναι άχρηστο και να κρατούν ό,τι τους χρειάζεται.

Οι βροχές τα παράσερναν στα βάθη του ωκεανού. Εκεί, με φιλτραρισμένη από το νερό τη δράση της υπεριώδους ακτινοβολίας του ήλιου, τα αμινοξέα οδηγήθηκαν σε νέες ενώσεις που γέννησαν τα λευκώματα (άχρωμα, άμορφα, διάφανα και μαλακά μόρια οργανικής ύλης). Είναι οι γνωστές μας πρωτεΐνες, αζωτούχες ενώσεις που αποτελούν την πρώτη βάση των ζωντανών κυττάρων. Σήμερα, τα εντοπίζουμε στα αβγά, στο αίμα, στο λέμφος, στο γάλα και όπου αλλού υπάρχει πηγή ζωής.

Στην πρώτη εμφάνισή τους, τα λευκώματα παρασέρνονταν, χάνονταν, ξαναφαίνονταν, ενώνονταν, διαλύονταν, ενώ οι ακτίνες του ήλιου τα δολοφονούσαν, όπου τα έβρισκαν. Όμως, η υπεριώδης ακτινοβολία διασπούσε και το διοξείδιο του άνθρακα, από το οποίο ελευθερωνόταν οξυγόνο, που, με νέες μεταλλαγές, δημιουργούσε το όζον: Μια νέα και πιο ενισχυμένη μορφή υλικού, που το αποτελούν τρία άτομα οξυγόνου ενωμένα σε ένα. Γίνηκε το προστατευτικό κόσκινο, που απλώθηκε γύρω από την ατμόσφαιρα και μεταβλήθηκε σε φίλτρο κατά της θανατηφόρας ακτινοβολίας. Κάποια λευκώματα κατάφεραν, έτσι, να επιζήσουν ως οι πρώτες απειροελάχιστες μορφές ζωής. Συνέβη ένα δισεκατομμύριο 460 εκατομμύρια χρόνια πριν από την εποχή μας.

Η αέναη αδυσώπητη πάλη ανάμεσα στο μάγμα, τον φλοιό, τον ωκεανό και τα στοιχειά της φύσης συνεχιζόταν, όταν ξεκινούσε η εποχή που ονομάστηκε Ηωζωικός (δηλαδή «αυγής της ζωής») ή Προτεροζωικός αιώνας. Διάρκεσε 860 εκατομμύρια χρόνια. Όταν έληξε, πριν από 600 εκατομμύρια χρόνια, τίποτα δεν ήταν όπως παλιά.

Εκεί που η θάλασσα συναντούσε τη στεριά, στα ρηχά χαμένων πια παραλίων, τα λευκώματα συνέχιζαν την εξελικτική τους πορεία. Στην αρχή του Ηωζωικού αιώνα, οι πρώτοι αθέατοι στο ανθρώπινο μάτι (που έτσι κι αλλιώς τότε δεν υπήρχε) μονοκύτταροι οργανισμοί έδιναν τη δική τους από τα πριν χαμένη μάχη. Κανένας τους δεν επέζησε στο διάβα των αιώνων. Χάθηκαν και διαλύθηκαν, θύματα του πολέμου που μαινόταν γύρω τους, αλλά πρόλαβαν να εξελιχθούν και να δώσουν πιο πολύπλοκους και πιο τέλειους απογόνους. Μέσα στις μύριες όσες ανακατατάξεις, η ζωή διαφυλάχτηκε. Στα τέλη αυτής της περιόδου, στις αβαθείς ακτές, οι μονοκύτταροι οργανισμοί είχαν κιόλας χωριστεί σε προγόνους των ζώων και των φυτών. Μέσα στο νερό, έμπαιναν οι βάσεις για τη δημιουργία των δύο πολυπληθών βασιλείων, που έμελλε να κατακτήσουν αργότερα τον πλανήτη Γη.

Πριν από 600.000.000 χρόνια, όταν ο πλανήτης έμπαινε στη φάση, που ονομάσαμε Παλαιοζωικό αιώνα, οι ήπειροι είχαν αποκτήσει νέα μορφή. Το σχήμα της στεριάς συνεχώς άλλαζε όψη. Οι πτυχώσεις του φλοιού της Γης, που υψώνονταν εδώ κι εκεί, φυλάκιζαν σαν μέσα σε πανύψηλους τοίχους κομμάτια του ωκεανού. Σχηματίζονταν, έτσι, απέραντα έλη: Είναι οι τεράστιες θερμοκοιτίδες, όπου η ζωή βρήκε ιδανικές συνθήκες ν’ αναπτυχθεί. Και να απλωθεί.

Τα πρώτα ατελή υδρόβια φυτά σκέπαζαν τους βυθούς ως τις όχθες των ελών. Λίγο λίγο, όμως, τα νερά εξατμίζονταν, καθώς τα βουνά εμπόδιζαν την ανανέωσή τους από τον ελεύθερο ωκεανό. Τα έλη περιορίζονταν. Τα ατελή φύκια που φύτρωσαν κοντά στις όχθες, με τον καιρό, έχασαν την επαφή τους με το νερό. Η μοίρα τους ήταν να πεθάνουν ή να προσαρμοστούν. Άλλα χάθηκαν, άλλα επιβίωσαν προλαβαίνοντας τον χρόνο, με τρόπο «μαγικό».

Όσο ακόμα υπάρχει έστω και λίγο νερό, αποκτούν ρίζες που χώνονται βαθιά στο έδαφος αναζητώντας τη ζωοδότρα υγρασία και την τροφή. Αποκτούν και κορμό, μέσα στον οποίο μπορούν να φυλαχτούν για καιρό η υγρασία και η τροφή. Όταν τα νερά του έλους παύουν να τα καλύπτουν, τα φυτά αυτά έχουν κιόλας αποκτήσει νέες συνήθειες. Στεριανές. Η κατάκτηση της στεριάς από το βασίλειο των φυτών είναι πια θέμα χρόνου. Και είναι ό,τι χρειάζεται για να μπορέσουν και τα ζώα να βγουν στη στεριά.

Για εκατομμύρια χρόνια, σ’ ένα κλίμα υγρό και ζεστό, τα φυτά εισπνέανε το άφθονο διοξείδιο του άνθρακα, που κυκλοφορούσε στην ατμόσφαιρα, κρατούσαν τον άνθρακα κι ελευθέρωναν το οξυγόνο. Δημιουργούσαν, έτσι, τις κατάλληλες συνθήκες αναπνοής για τα επερχόμενα ζώα. Πανίσχυρες οι ρίζες τους, έσπαζαν τα πετρώματα για να περάσουν και να συναντήσουν την υγρή τους τροφή. Έφτιαχναν, έτσι, το πολύτιμο χώμα. Και ισοπέδωναν τα βουνά προσθέτοντας έναν ακόμα εμπόλεμο στις μάχες που συνεχίζονταν ανάμεσα στο μάγμα, τον φλοιό και τον ωκεανό.

Δεν νικούσαν πάντα. Οι αδιάκοπες γεωλογικές ανακατατάξεις, οι ορογενέσεις και οι εξαφανίσεις των πτυχώσεων παράσερναν στα κατάβαθα της Γης δάση ολόκληρα από φυτά και δέντρα. Μέσα από ασύλληπτες χρονικές περιόδους, ο άνθρακας, που περιείχαν τα καταβυθισμένα φυτά και δέντρα, μετατράπηκε σε κάρβουνο: ανθρακίτη, πετροκάρβουνο, λιγνίτη. Οι καταβυθίσεις στους ωκεανούς παράσερναν στα σπλάχνα της Γης το πλαγκτόν και τους μικροοργανισμούς που μετατρέπονταν σε έναν ρευστό πολτό γεμάτο άνθρακα. Δημιουργήθηκε το πετρέλαιο.

Κάρβουνο και πετρέλαιο έμειναν καλά φυλαγμένα για εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια, ώσπου να τα ανακαλύψει ο άνθρωπος και να τα χρησιμοποιήσει για την παραγωγή ενέργειας. Όμως, στα 400 εκατομμύρια χρόνια του Παλαιοζωικού αιώνα, οι ζωντανοί οργανισμοί του ζωικού βασιλείου, που είχε ήδη δημιουργηθεί στους ωκεανούς, δεν έμειναν πίσω σε εξέλιξη. Οι πρώτοι ατελείς μικροοργανισμοί είχαν κιόλας γίνει πολύπλοκοι. Κάποιοι από αυτούς απέκτησαν ένα σπουδαίο όπλο στον αγώνα τους για επιβίωση: Την σπονδυλική στήλη.

Τα πρώτα ψάρια αυξάνονταν και πληθύνονταν στον ελεύθερο ωκεανό. Κάποια άλλα φυλακίστηκαν στα έλη. Όταν το νερό άρχισε να λιγοστεύει, κάποια από αυτά κατάφεραν να εξελιχθούν έτσι που να μπορούν να επιζήσουν στις λίμνες και στα ποτάμια. Κάποια άλλα απέκτησαν νέες ικανότητες και νέα πολύτιμα όργανα: Ήταν τα αμφίβια, που μπορούσαν να ζουν το ίδιο καλά και στο νερό και στη στεριά. Το επόμενο βήμα ήταν μερικά από τα αμφίβια να απομακρυνθούν από το νερό και να χάσουν τις ιδιότητες που τους επέτρεπαν να ζουν και μέσα σ’ αυτό. Στα τέλη του Παλαιοζωικού αιώνα κι ενώ το κλίμα άρχιζε να ψυχραίνει, 200.000.000 χρόνια πριν από την εποχή μας, τα πρώτα ερπετά ξεκινούσαν να κατακτήσουν τον πλανήτη Γη. Και τα πρώτα κωνοφόρα (πεύκα, έλατα κ.λπ.) αντικαθιστούσαν τα καταβυθισμένα δάση.

Η ζωή είχε για τα καλά εγκατασταθεί στη στεριά.

 

ΠΗΓΗ: ethnos.gr

Υποκείμενα δικαιωμάτων οι πρόσφυγες και όχι «αντικείμενα» για εγκλεισμό και επαναπροώθηση του Θεόδωρου Μεγαλοοικονόμου

Υποκείμενα δικαιωμάτων οι πρόσφυγες και όχι «αντικείμενα» για εγκλεισμό και επαναπροώθηση του Θεόδωρου Μεγαλοοικονόμου

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ-3

Την ίδια στιγμή που τα προσφυγικά/μεταναστευτικά κύματα, μαζί και οι δολοφονικοί πνιγμοί εκατοντάδων και χιλιάδων προσφύγων και μεταναστών – με άμεση ευθύνη όλων των εμπλεκόμενων εξουσιών και κυβερνήσεων (συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής) που κλείνουν τα σύνορα και υψώνουν φράχτες – φαίνεται, προσωρινά, να μετακινούνται ξανά, τουλάχιστον ως «εικόνα στις ειδήσεις», από το Αιγαίο στη Μεσόγειο και εν μέσω της εύθραυστης συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας, η κυβέρνηση Σύριζα-Ανελ επιχειρεί να διαχειριστεί τους πάνω από 60.000 εγκλωβισμένους πρόσφυγες, από την Ειδομένη μέχρι τον Πειραιά και το Ελληνικό, με διευθετήσεις ποικίλων μορφών, ωστόσο πάντα βίαιων στην ουσία τους, στην κατεύθυνση του στρατοπεδικού εγκλεισμού, είτε με σκηνές, είτε με «σπιτάκια». Σε συνθήκες διαβίωσης περισσότερο ή λιγότερο, ωστόσο πάντα, άθλιες.

Η μόνη, στην ουσία, έγνοια των μνημονιακών, «αριστερής» κοπής, εντολοδόχων του Ευρωπαϊκού καπιταλισμού, είναι το πώς θα αξιοποιήσουν την πρωτοφανούς βαρβαρότητας κατάπτυστη συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας, που καταστρατηγεί βάναυσα το δικαίωμα του πρόσφυγα και του μετανάστη στο άσυλο, στο ασφαλές καταφύγιο από τις πολεμικές και/ή οικονομικές καταστροφές (που έχουν κάνει άκρως επικίνδυνη την παραμονή τους και αβίωτη τη ζωή τους στις χώρες προέλευσης) αντιμετωπίζοντάς τους ως «αντικείμενα», ακυρώνοντας την υπόστασή τους ως υποκειμένων, οδύνης αλλά και δικαιωμάτων, αμφισβητώντας την ίδια την ανθρωπινότητά τους.

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ-2

Σ΄ αυτή την κατεύθυνση λειτουργούν και οι παρεμβάσεις του Γ. Μουζάλα που έχει, στην πράξη, ακυρώσει την όποια λειτουργία των υπηρεσιών της, ανέκαθεν ψευδεπίγραφης, «Πρώτης Υποδοχής» μεταλλάσσοντας και συγχωνεύοντάς την στα περίκλειστα hotspot και στα άλλα, υπό στρατιωτικό έλεγχο, και ολοένα πιο ελεγχόμενα και κλειστά, κέντρα στρατοπεδικής «φιλοξενίας» ανά την επικράτεια, στα οποία γίνεται όλο και πιο απαγορευτική η είσοδος για κοινωνικούς φορείς και συλλογικότητες.

Μέρος αυτού του σχεδιασμού, της μετατροπής των εγκλείστων προσφύγων σε «αντικείμενα προς επαναπροώθηση», είναι και η προσπάθεια χειραγώγησης, από τον Γ. Μουζάλα, ακόμα και της, ανέκαθεν δυσλειτουργικής, Υπηρεσίας Ασύλου, προκειμένου να μεταλλαχθεί σ’ έναν περαιτέρω απορριπτικό μηχανισμό, με την επιβολή και την εφαρμογή, από τις επιτροπές εξέτασης των αιτημάτων ασύλου, των μέτρων και των διαδικασιών που προκύπτουν από την συμφωνηθείσα (και πανταχόθεν καταγέλαστη) «κατασκευή» της Τουρκίας ως «ασφαλούς τρίτης χώρας».

Μ΄ αυτό τον τρόπο, όλοι, μηδενός εξαιρουμένου (ακόμα και οι Σύριοι, που προς στιγμήν φάνηκε ότι θα τύγχαναν ιδιαίτερης μεταχείρισης) θα θεωρούνται ως εξ προοιμίου παράνομοι στην Ελλάδα και, ως εκ τούτου, θα παίρνουν το δρόμο της βίαιης επαναπροώθησης στην «ασφαλή τρίτη χώρα» του σουλτάνου Ερντογάν. Το ζήτημα της αξιοπρεπούς στέγασης, σε κατοικίες εντός του κοινωνικού ιστού, που ήταν το ζητούμενο από την αρχή του προσφυγικού κύματος, τώρα, για μια πραγματικά, και όχι επιδερμικού χαρακτήρα, αλληλέγγυα στάση, είναι η προϋπόθεση.

Δεν μπορεί παρά να είναι αντικείμενο αδιαπραγμάτευτης διεκδίκησης απέναντι σε μια κυβέρνηση η οποία, με στρατηγικό της άξονα τον στρατοπεδικό εγκλεισμό, προτίθεται να εφαρμόσει, το πολύ, προγράμματα προσχηματικού χαρακτήρα για προσωρινή στέγαση σε ενοικιαζόμενες κατοικίες, εξαιρετικά περιορισμένου αριθμού προσφύγων, που θα γίνουν δεκτοί στα προγράμματα μετεγκατάστασης (relocation) – τα οποία, στην πραγματικότητα, υπάρχουν κατ΄ όνομα, καθώς οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, με τους ακροδεξιάς κοπής κυβερνητικούς τους σχηματισμούς, έχουν αρνηθεί να συμμετάσχουν.

Παράλληλα, ωστόσο, με την «από τα κάτω» διεκδίκηση/απαίτηση από την κυβέρνηση, η ίδια η πρακτική των καταλήψεων στέγης, που σε πολλές περιπτώσεις έπαιξε και ανέδειξε έναν παραδειγματικό χαρακτήρα πραγματικής, κινηματικής αλληλεγγύης, μετακινείται, εκ των πραγμάτων, από τις λογικές της προσωρινής φιλοξενίας ανθρώπων (που κάνουν μια «στάση» πριν συνεχίσουν προς τη χώρα προορισμού τους), καθώς, μετά το κλείσιμο του «βαλκανικού διαδρόμου», το προσωρινό έχει γίνει μόνιμο – αν και πάντα σε συνάρτηση με τον διαρκή αγώνα ν΄ ανοίξουν τα σύνορα και να συνεχιστεί το «ταξίδι».

ΚΑΤΑΥΛΙΣΜΟΣ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ ΣΤΑ ΣΥΝΟΡΑ ΤΗΣ ΕΙΔΟΜΕΝΗΣ

Οι καταλήψεις άδειων χώρων για στέγαση, σπιτιών, ξενοδοχείων, άλλων κτιρίων κλπ, που η κυβέρνηση αρνείται να παραχωρήσει, γιατί, όπως προαναφέρθηκε, εμφορείται από μια λογική και εφαρμόζει μια πολιτική στρατιωτικοποίησης και στρατοπεδοποίησης του προσφυγικού, δεν μπορούν, πλέον, να επικεντρώνονται στη μαζική διαβίωση, εκ των πραγμάτων προσωρινού χαρακτήρα, καθόσον πολλαπλώς δυσλειτουργική σε μια μακροπρόθεσμη προοπτική, αλλά στη διάθεση, εξασφάλιση, οργάνωση, χώρων, μεγαλύτερων ή μικρότερων, που πληρούν τις προϋποθέσεις κανονικής κατοικίας, για οικογένειες, μικρές ομάδες κλπ.

Το πρόταγμα δεν περιορίζεται, πλέον, απλώς στη στήριξη του πρόσφυγα και του μετανάστη στην διαδρομή τους «προς τα πάνω», αλλά ανάγεται, στο εξής, στο πώς γίνονται συγκάτοικοι με όλους εμάς μέσα στην ίδια πόλη. Τα προβλήματα και οι ανάγκες τους δεν είναι, πλέον, αυτές της «διαδρομής», του «περάσματος», της «γέφυρας», προς και μέχρις εκεί (την φαντασιακή «γη της επαγγελίας») όπου θ΄αναζητούσαν την απάντηση στην ολότητα των αναγκών τους. Είναι αυτή η ολότητα των αναγκών της ζωής τους ως υποκειμένων, που πρέπει να μπορέσουν να εκφραστούν, ν΄ ακουστούν και να απαντηθούν εδώ.

Είναι ακριβώς αυτή η υποκειμενικότητα του πρόσφυγα, στην ιστορική της διαδρομή και συγκρότηση, με την οποία ερχόμαστε αντιμέτωποι και πρέπει να κατανοήσουμε, αν πρόκειται να οικοδομήσουμε τους όρους για ριζικά εναλλακτικές απαντήσεις, τις μόνες που μπορούν πραγματικά ν΄ ανταποκριθούν στις πολύπλοκες ανάγκες του. Αν ο ψυχισμός του καθενός μας συγκροτείται από (και αλληλεπιδρά με) μια πολυπλοκότητα παραγόντων, που σχετίζονται με τις βιωμένες από τον καθένα μας εμπειρίες, αυτή η πολυπλοκότητα πολλαπλασιάζεται περαιτέρω από τις εμπειρίες πριν την προσφυγιά/μετανάστευση, από αυτές στην αγωνιώδη, μέσα από διαδοχικούς φράχτες, διαδικασία της προσφυγιάς/μετανάστευσης (ως επί το πλείστον εμπειρίες
τραυματικές) και από αυτές μετά την προσφυγιά/μετανάστευση, που όπως ξέρουμε, και βλέπουμε κάθε μέρα μπροστά μας, είναι ακόμα πιο δύσκολο ν΄ αντιμετωπιστούν.

Μεταξύ αυτών των τελευταίων αποκτά ιδιαίτερη σημασία, κατ΄ αρχήν, η αβεβαιότητα σχετικά με το αίτημα για άσυλο, που συνήθως παρατείνεται στο χρόνο και υψώνεται σαν ένας τοίχος-φράχτης στην όποια «προσδοκία σε ένα μέλλον», (με την αποφασιστική συμβολή και της εσκεμμένης, ως προς τις δυσκολίες που θα δημιουργούσε, θεσμοθέτησης της αποκλειστικής υποβολής του αιτήματος μέσω skype), πόσο μάλλον, πλέον, για την αποδοχή του, καθώς έχει επιβληθεί μια πολιτική προαποφασισμένης απόρριψής του. Κι΄ ακόμα, η ανεργία και η απώλεια της όποιας «κοινωνικής θέσης» είχε στο παρελθόν, η απώλεια των οικογενειακών δεσμών/σχέσεων και των όποιων κοινωνικών στηριγμάτων, η ανησυχία για τα μέλη της οικογένειας που έμειναν στην χώρα προέλευσης, ή πού ήδη βρίσκονται σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα και η αγωνία της οικογενειακής επανένωσης, η δυσκολία επικοινωνίας λόγω γλώσσας, καθώς και της εκμάθησής της και, φυσικά, οι δυσκολίες προσαρμογής στην κουλτούρα, στις πολιτισμικές ιδιαιτερότητες της χώρας στην οποία έχουν βρεθεί (και, εν προκειμένω, εγκλωβιστεί). Όλα αυτά συντελούν σ΄ ένα περαιτέρω «τραύμα», που έρχεται να πλήξει υποκείμενα ήδη πολλαπλώς «τραυματισμένα» και, ως εκ τούτου, ακόμα πιο ευάλωτα.

Η «υποδοχή» του πρόσφυγα από την κυρίαρχη εξουσία είναι συνυφασμένη με την  καταδίκη του σε μια ζωή στερημένου από τα πάντα, ως ενός απόβλητου, του οποίου όχι μόνο οι βασικές ανάγκες (αξιοπρεπής σίτιση και στέγαση) δεν ικανοποιούνται, αλλά, ακόμα λιγότερο, τα βασικά δικαιώματα, πόσο μάλλον η πρόσβαση στην Υγεία, στην Εκπαίδευση, στην Εργασία.

Και απέναντι στην ελπίδα σ΄ ένα μέλλον, που συνιστά τον φέροντα οργανισμό της ανθρώπινης ύπαρξης και το οποίο κλείνει σαν ένας αδιαπέραστος τοίχος που σταματά, ακυρώνει και συνθλίβει τη ζωή, η απελπισία, η ψυχολογική αναστάτωση, ο θυμός (έως και η έκρηξη), που ευνοούν την πρόσδεση σε πρακτικές ατομικής επιβίωσης μέσα στην έρημο ενός αφιλόξενου περιβάλλοντος, με τις αντιπαραθέσεις, ενίοτε, μεταξύ «ομοίων» (λόγω εθνικών, πολιτισμικών, θρησκευτικών κλπ
διαφορών), αντιπαραθέσεις που καλλιεργεί το στένεμα των προοπτικών και των προσδοκιών και οι όλο και λιγότερες βασικές ανάγκες που τυγχάνουν απάντησης – αλλά και η αντίσταση/εξέγερση ως μια αυθεντική έκφραση της υποκειμενικότητας.

Όταν, λοιπόν, μιλάμε για μια πραγματικά κινηματική αλληλεγγύη στους πρόσφυγες και στους μετανάστες, για ουσιαστική ένταξή τους στον κοινωνικό ιστό, μαζί με μας, αυτό πρέπει να σημαίνει όχι αφηρημένα πολιτικά προτάγματα, όχι μια «κινηματική μόδα», ούτε έναν φιλανθρωπισμό ντυμένο με τον μανδύα της κινηματικής αλληλεγγύης, αλλά αναγνώριση και κατανόηση της (πολιτισμικής, εθνικής, κοινωνικής, υπαρξιακής) υποκειμενικότητας του πρόσφυγα και του μετανάστη, με ταυτόχρονη συνομιλία και από κοινού δράση με αυτή την υποκειμενικότητα.

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ-4

Τα ζητήματα της άμεσης νομιμοποίησης για όλους/ες, της άμεσης χορήγησης ασύλου σε όσους το αιτούνται, της πρόσβασης σε κανονική κατοικία, της προνοιακής οικονομικής στήριξης όλων των προσφύγων και μεταναστών που δεν έχουν πόρους επιβίωσης, της πρόσβασης στην Εργασία, στην Εκπαίδευση και στην Υγεία (ανεμπόδιστη, χωρίς κανέναν απολύτως αποκλεισμό και για κανέναν από το Εθνικό Σύστημα Υγείας) πρέπει ν΄ αποτελέσουν τις βασικές συνιστώσες του κινήματος αλληλεγγύης. Ταυτόχρονα με την διαρκή και έμπρακτη (μέσα από κινηματικές δράσεις) αμφισβήτηση και ξεσκέπασμα του απανθρωποποιητικού και κατασταλτικού χαρακτήρα των κέντρων κλειστής, ή δήθεν ανοιχτής, κράτησης/στρατοπέδων συγκέντρωσης, για την κατάργησής τους, την ανατροπή της συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας, την διαρκή πάλη για το άνοιγμα των συνόρων και το γκρέμισμα κάθε είδους φράχτη.

Μια πάλη που δεν μπορεί να ειδωθεί ξέχωρα από την αντίσταση και την πάλη ενάντια στα μνημόνια, που έχουν μετατρέψει την πλειονότητα των ντόπιων λαϊκών μαζών σε  ανέστιους, άστεγους, όλο και πιο εξαθλιωμένους, με τεράστια ποσοστά ανεργίας και ελαστικής εργασίας, χωρίς ουσιαστική πρόσβαση σε μια καταρρέουσα Υγεία και Εκπαίδευση, σε «πρόσφυγες και μετανάστες» μέσα στην ίδια τους τη χώρα.

*Ο Θόδωρος Μεγαλοοικονόμου είναι ψυχίατρος 

ΠΗΓΗ: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ/http://www.efsyn.gr/

Το… λίκνο της επιστήμης: Πώς η κβαντομηχανική εξηγεί τα πάντα!

Είναι το λίκνο της σύγχρονης επιστήμης. Η Κβαντομηχανική, η θεωρία που αμφισβητήθηκε όσο καμία άλλη, αποτελεί το εργαλείο που σήμερα μας ωθεί σε νέες, πολύ σημαντικές ανακαλύψεις.

κβαντα

Το 1900 ο Πλάνκ εισήγαγε την έννοια του της κβάντωσης, μέσα από την προσπάθεια του να βρει τύπο για την εκπομπή φωτός. Πέντε χρόνια αργότερα, ο Αϊνστάιν γενίκευσε την ιδέα του Πλάνκ, προτείνοντας πως η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία συνίσταται από κβάντα. Αργότερα, ο σπουδαίος φυσικός αρνήθηκε να πιστέψει πως αυτό που είχε προτείνει χαρακτηρίζει ολόκληρο τον μικρόκοσμο. Πως η Κβαντική μηχανική είναι τελικά αυτή που εξηγεί όσα ως τότε ήταν… ανεξήγητα.

Τι είναι η κβαντική θεωρία

Η δομή της ύλης βασάνιζε τους επιστήμονες για πολλές χιλιετίες. Οι αρχαίοι Ελληνες είχαν δομήσει ολόκληρη θεωρία που εξηγούσε, λανθασμένα, τον τρόπο με τον οποίο συντίθεται κάθε τι που υπάρχει στον κόσμο. Μετά από αρκετές χιλιετίες, η θεωρία των 4+1 στοιχείων (νερό, φωτιά, αεράς, γη, αιθέρας) απορρίφθηκε. Τελικά, έπρεπε να φτάσουμε στον 20ο αιώνα, ώστε η κβαντική θεωρία να μας αποκαλύψει τα συνθετικά της ύλης, μετά από τεράστια αμφισβήτηση.

Σύμφωνα με αυτήν, η ύλη αποτελείται από πάρα πολύ μικρά σωματίδια δομής, τα φερμιόνια που χωρίζονται σε κουάρκ και λεπτόνια. Ο συνδυασμός κουάρκ και ηλεκτρονίων, τα οποία ανήκουν στα λεπτόνια, δημιουργούν τα άτομα και ως εκ τούτου την ύλη. Στα λεπτόνια, πλην των ηλεκτρονίων, εντάσσονται τα μιόνια τα ταυ αλλά και τα νετρίνα τους. Κάπως έτσι, από τα άτομα περνάμε στα μόρια και από τα μόρια στον… μακρόκοσμο που μας είναι γνωστός.

Για να περιγράψουν τον τρόπο που αυτά τα ελάχιστα σωματίδια αντιδρούν και συμπεριφέρονται, οι επιστήμονες δημιούργησαν την κβαντική θεωρία. Μια θεωρία που προέκυψε σχεδόν… από ανάγκη, αφού τα πειραματικά δεδομένα την έφεραν στην επιφάνεια. Η κβαντομηχανική συνεπάγεται διάφορα παράξενα αποτελέσματα, όπως για παράδειγμα πως δύο σωματίδια μπορούν να υπάρχουν την ίδια στιγμή σε δύο διαφορετικά σημεία, και για αυτό το λόγο οι επιστήμονες δυσκολεύτηκαν πάρα πολύ να την… χωνέψουν. Σήμερα ωστόσο, αποτελεί την πιο καλά και σταθερά θεμελιωμένη θεωρία στην φυσική. Πολύ σημαντικότερη από την κλασική (νευτώνια) φυσική, αλλά και την κλασική ηλεκτροδυναμική.

Τί είναι το κβάντο

Στα λατινικά η λέξη «quantus» σημαίνει ποσό. Στην φυσική το κβάντο αναφέρεται σε μια μονάδα ποσότητας η οποία είναι αδιάσπαστη. Με αυτήν την έννοια δηλαδή, περιγράφεται το μικρότερο υποπολλαπλάσιο της ύλης και όχι μόνο. Στην περίπτωση του φωτός για παράδειγμα, το κβάντο είναι το φωτόνιο. Δεν υπάρχει κάτι μικρότερο από αυτό. Το φως είναι… φωτόνια. Αντίστοιχα, οι κινήσεις των ηλεκτρονίων γύρω από τον πυρήνα ενός ατόμου γίνονται σε συγκεκριμένες, ενεργειακές, τροχιές οι οποίες είναι κβαντισμένες. Κάθε ηλεκτρόνιο ανήκει σε μια στιβάδα, η οποία του δίνει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Δεν μπορεί όμως να βρεθεί ανάμεσα σε δύο στιβάδες.

Σκεφτείτε πως η κουζίνα σας έχει 5 ράφια και εσείς θέλετε να τοποθετήσετε ένα ποτήρι σε κάποιο από αυτά. Θα είχε νόημα να το βάλετε ανάμεσα από δύο ράφια; Φυσικά και όχι! Αυτό, αποδείχθηκε πως ισχύει και στον μικρόκοσμο. Ενα ηλεκτρόνιο δεν μπορεί να βρίσκεται όπου θέλει, παρά μόνο σε συγκεκριμένες τροχιές. Φανταστείτε τώρα σε τι κατάσταση θα ήταν η κουζίνα, αν ποτήρια, πιάτα και κάθε τι άλλο, ήταν τυχαία τοποθετημένα. Κάπως έτσι, αντιλαμβανόμαστε την… τάξη που βάζει η κβαντική μηχανική στον κόσμο μας.

Παρόλα αυτά, τα ηλεκτρόνια δεν είναι… καταδικασμένα να τρέχουν στην ίδια τροχιά. Με ένα μικρό ενεργειακό «boost» μπορούν να πηδήσουν στην επόμενη τροχιά, ακαριαία. Χωρίς να βρεθούν σε ενδιάμεσο στάδιο. Φανταστείτε πως οδηγείται ένα «κβαντωμένο» αμάξι που μπορεί να τρέξει με 5, 20 και 80 χιλιόμετρα. Αν πατήσετε το γκάζι, τότε από 5kh/h κατευθείαν ανεβαίνετε στα 20 km/h. Χωρίς καν να νιώσετε την επιτάχυνση! Το γεγονός ότι οι περισσότεροι επιστήμονες δεν μπόρεσαν να αποδεχτούν την θεωρία, αυτή τη στιγμή φαίνεται ακόμα πιο λογικό…

Κβαντική μηχανική VS Κλασική μηχανική

Η Κλασική μηχανική, μπορεί κανείς να πει, ότι περιγράφει όσα είναι… φυσιολογικά. Αυτά που αποδεικνύουν οι νόμοι του Νεύτωνα, είναι όσα ο κοινός νους αντιλαμβάνεται ενστικτωδώς. Για παράδειγμα, αν χτυπήσουμε μια μπάλα μπιλιάρδου γνωρίζουμε, περίπου, τον τρόπο να κινηθεί. Αν ξέρουμε τα δεδομένα (βάρος, δύναμη κλπ.), τότε η Κλασική φυσική μας περιγράφει επακριβώς την κίνηση της. Τι όμως συμβαίνει στον μικρόκοσμο της μπάλας; Πώς κινούνται τα μεμονωμένα άτομα που την συνθέτουν;

Αυτό είναι κάτι που η κλασικοί νόμοι δεν μπορούν να περιγράψουν. Για αυτό το λόγο δημιουργήθηκαν οι νόμοι της Κβαντικής μηχανικής. Κάπου εκεί εμφανίζονται οι πιθανότητες. Τα άτομα μπορεί να κινηθούν προς διαφορετικές κατευθύνσεις, με ισόνομες πιθανότητες. Μάλιστα κάτι τέτοιο είχε ωθήσει τον Αϊνστάιν να δηλώσει το περίφημο «ο θεός δεν παίζει ζάρια», εκφράζοντας την έντονη αμφιβολία του για την εγκυρότητα της Κβαντομηχανικής.  Ωστόσο, ένας ακόμα εντυπωσιακός νόμος έρχεται να συνδέσει μικρόκοσμο και μακρόκοσμο. Οταν ο αριθμός των ατόμων είναι μεγάλος, όπως στην περίπτωση της μπάλας, Κλασική και Κβαντική μηχανική συνδέονται, με τον αρχή της αντιστοιχίας.

Οι κινήσεις των ατόμων, παρότι άναρχες, τελικά συγκλίνουν προς μια κατεύθυνση, η οποία μπορεί να προβλεφθεί από την Κλασική μηχανική. Ουσιαστικά δηλαδή, η Κλασική αποτελεί μια (οριακή) υποπερίπτωση της Κβαντικής μηχανικής. Στις πιθανότητες αποδεικνύεται πως όταν έχουμε μεγάλο αριθμό μεταβλητών, αυτές τείνουν να «κανονικοποιηθούν», δίνοντας προβλέψιμα αποτελέσματα. Οταν όμως δεν υπάρχει επαρκής αριθμός για την κανονικοποίηση, τότε η Κλασική μηχανική αδυνατεί να δώσει κάποιο αποτέλεσμα.

Τα… παράξενα της Κβαντικής Θεωρίας

Το πρώτο και χαρακτηριστικότερο αποτέλεσμα της Κβαντικής Θεωρίας είναι η πασίγνωστη διττή φύση των θεμελιωδών στοιχείων. Οπως πρώτος απέδειξε ο Πλάνκ το 1900, το φως συμπεριφέρεται σαν σωματίδιο αλλά και σαν κύμα. Παρόλα αυτά, ένα σωματίδιο πρέπει, σε μια συγκεκριμένη στιγμή, να λειτουργεί είτε ως σώμα είτε ως κύμα. Αυτή ήταν μια ανακάλυψη που τάραξε την επιστημονική κοινότητα. Κάθε πράγμα πρέπει να έχει και μια ταυτότητα. Μια συγκεκριμένη συμπεριφορά, που εξηγείται από συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Κι όμως, όχι.

Τα αποτελέσματα της εργασίας του Πλάνκ έφεραν στους επιστήμονες την… αβεβαιότητα. Πλέον δεν ήξεραν πώς να εξηγήσουν τις ιδιότητες, για παράδειγμα, του φωτός. Μετά από 27 χρόνια, ήρθε ένα εξίσου εντυπωσιακό αποτέλεσμα να επιβεβαιώσει την… αβεβαιότητα. Ο Χάιζενμπεργκ απέδειξε πως είναι αδύνατο να υπολογιστεί σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή η θέση και η ταχύτητα ενός υποατομικού σωματιδίου. Πρέπει πάντα να περιοριζόμαστε στην εύρεση μιας εκ των δύο. Κάπως έτσι πήρε το όνομα της η γνωστή «Αρχή της Απροσδιοριστίας» ή και «Αρχή της Αβεβαιότητας».

Οσα παράξενα όμως και να προκύψουν από την Κβαντική Θεωρία, το σίγουρο είναι πως τα πειράματα αποδεικνύουν σαφέστατα την εγκυρότητα της. Θεμελιωμένη όσο καμία άλλη, η Κβαντομηχανική αποτελεί το σημαντικότερο αντικείμενο μελέτης, για το επόμενο βήμα στην επιστήμη. Τελικά, μάλλον ο θεός… ξέρει πολύ καλά πώς να παίζει ζάρια.

 

Λαϊκή Ενότητα Υγείας-Πρόνοιας Αττικής

Είναι το λίκνο της σύγχρονης επιστήμης. Η Κβαντομηχανική, η θεωρία που αμφισβητήθηκε όσο καμία άλλη, αποτελεί το εργαλείο που σήμερα μας ωθεί σε νέες, πολύ σημαντικές ανακαλύψεις.

quantumphysics

Πηγή: iefimerida.gr

Το 1900 ο Πλάνκ εισήγαγε την έννοια του της κβάντωσης, μέσα από την προσπάθεια του να βρει τύπο για την εκπομπή φωτός. Πέντε χρόνια αργότερα, ο Αϊνστάιν γενίκευσε την ιδέα του Πλάνκ, προτείνοντας πως η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία συνίσταται από κβάντα. Αργότερα, ο σπουδαίος φυσικός αρνήθηκε να πιστέψει πως αυτό που είχε προτείνει χαρακτηρίζει ολόκληρο τον μικρόκοσμο. Πως η Κβαντική μηχανική είναι τελικά αυτή που εξηγεί όσα ως τότε ήταν… ανεξήγητα.

Τι είναι η κβαντική θεωρία

Η δομή της ύλης βασάνιζε τους επιστήμονες για πολλές χιλιετίες. Οι αρχαίοι Ελληνες είχαν δομήσει ολόκληρη θεωρία που εξηγούσε, λανθασμένα, τον τρόπο με τον οποίο συντίθεται κάθε τι που υπάρχει στον κόσμο. Μετά από αρκετές χιλιετίες, η θεωρία των 4+1 στοιχείων (νερό, φωτιά, αεράς, γη, αιθέρας)…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 906 επιπλέον λέξεις

ΒΙΝΤΕΟ: ΛΕΡΟΣ (ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΙΚΟΣ κ’ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΣ ΕΓΚΛΕΙΣΜΟΣ)

                                                 ΛΕΡΟΣ
Πρόκειται για το βίντεο «Εικόνες από την ιστορία του στρατοπεδικού εγκλεισμού στη Λέρο»,
που προβλήθηκε στην εκδήλωση «Λέρος, 25 χρόνια μετά», στις 13/2/2016
Ένα εικοσιπεντάλεπτο βίντεο που πιάνει το νήμΑ,  της ιστορίας από την κατοχή των δωδεκανήσων από τους Ιταλούς και της Λέρου ειδικότερα ως ναυτική της τους βάση.
Με το πέρασμα των δωδεκανήσων στηνΕλλάδα το 1947 κι εν μέσω εμφυλίου, η Λέρος βρέθηκε με ένα ιδιαίτερο κληροδότημα. Την Αρχιτεκτονική των ιταλικών στρατοπέδων και των κτηρίων τους. Με τη συντήρηση και την επισκευή τους, το νησί άρχισε να δέχεται παιδιά-κυρίως ανταρτών-καθώς είχαν ήδη αρχίσει να δημιουργούνται οι περίφημες παιδουπόλεις της βασίλισσας Φρειδερίκης. Αργότερα τα ίδια κτήρια φιλόξένησαν επί χούντας πολιτικούς εξόριστους, ενώ δημιουργήθηκε και η «Αποικία Ψυχασθενών». Από το νήμα της Αρχιτεκτονικής, περνάμε σ’ αυτό της κυρίαρχης λογικής που επικρατούσε κατά τη διαβίωση, πρόκειται για την περίφημη «Πειθαρχημένη διαβίωση» με τα 49 ΔΕΝ!
Κι ενώ από την δεκαετία του 80, χάρη στις εργώδεις προσπάθειες, κάποιων πρωτοπόρων Ψυχίατρων, προσωπικού και νοσηλευομένων, η ντροπή του ελληνικού πολιτισμού, άρχισε να αλλάζει πρόσωπο, στις μέρες η ιστορία επαναλλαμβάνεται ως φάρσα.
Μόνο που τώρα στους «αζήτητους» της Λέρου δεν περιλαμβάνονται οι πολιτικοί πρόσφυγες ή οι χρήστες υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας, αλλά οι Μετανάστες, μέσω του στρατωνισμού τους στα περίγημα hotspot!

Ovartaci – O Καλλιτέχνης και η Τρέλα

Ovartaci – O Καλλιτέχνης και η Τρέλα. Ένα ενδιαφέρον κείμενο για τη ζωή του ζωγράφου Ovartaci, το οποίο κρίνουμε σκόπιμο να αναδημοσιεύσουμε, αφενός λόγω ανάλογης θεματολογίας που υπάρχει αναρτημένη στην κατηγορία ΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ, αφετέρου λόγω της εργασίας που δημοσιεύσαμε πρόσφατα με τίτλο: «Λογοτεχνία: Παρεκλίνουσα συμπεριφορά και Ψυχική Νόσος. Μια προσπάθεια ψηλάφησης της συγκεκριμένης σχέσης από τον Δημήτρη Κωνσταντίνου», με στόχο να λειτουργήσει ως επικουρική ανάρτηση

AIKATERINI TEMPELI

.

Ovartaci-with-smoking-phantom

.

Μετά τον Peder Severin Krøyer, ένας ακόμηΔανός, ο  Louis Marcussen, περισσότερο γνωστός με το όνομα Ovartaci, είναι ο καλλιτέχνης  ο οποίος θα μας απασχολήσει σήμερα εδώ. Διάβασα πρόσφατα την ιστορία του καθώς και του ειδικού που τον ανέλαβε και θεώρησα πως αξίζει να μοιραστώ μαζί σας κάποια ενδιαφέροντα στοιχεία, μιας και δεν υπάρχει καμιά σπουδαία αναφορά για κείνον στα ελληνικά.

.

Ο Marcussen λοιπόν γεννήθηκε στη Δανία τo 1894 κι ως πνεύμα ανήσυχο, μετανάστευσε την Αργεντινή κι έμεινε εκεί απ’ το 1923 ως το 1929. Ζωγράφιζε συνεχώς, αλλά ήταν εξαιρετικά δύσκολο να βρει μια δουλειά η οποία θα τον βοηθούσε να τα βγάλει πέρα οικονομικά.

.

Προσέγγισε μια φυλή αυτόχθονων Ινδιάνων, απ’ τους οποίους φαίνεται να πήρε και το όνομα Ovartaci και δοκίμασε όσο διέμενε μαζί τους διάφορες ψυχοτροπες ουσίες. Τότε, είχε ένα όραμα, όπως εμπιστεύτηκε πολλά χρόνια μετά σε κάποιον φίλο του, πως…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 883 επιπλέον λέξεις