Skip to content

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΥΠΤΗ νο-3-1η Απρίλη 1944 μια κακογουστη φάρσα που αποδειχτηκε τραγωδία

01/04/2017

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΥΠΤΗ νο-3

1η Απρίλη 1944 μια κακογουστη φάρσα που αποδειχτηκε τραγωδία

ΦΟΡΟΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ Γ.Δ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 

g.k-1Ο Γεώργιος Δ. Κωνσταντίνου γεννήθηκε το 1907 στο Αυλωνάρι Ευβοίας, όπου και πέρασε τα παιδικά του χρόνια. Υπήρξε μέλος πολύτεκνης οικογένειας κι είχε άλλα τρία αδέλφια την Μαρία, την Κλειώ και τον Νίκο. Από μικρό παιδί έδειχνε έφεση στα γράμματα και μια ακόρεστη επιθυμία για διάβασμα και συγγραφή (έχουν διασωθεί κάποια ανέκδοτα κείμενα του και στίχοι).

Προς το τέλος του σχολείου, έκφρασε την επιθυμία του να γίνει φιλόλογος, γεγονός που έφερε σε δύσκολη θέση τον πατέρα του Δημήτρη, όσον αφορά την οικονομική ανταπόκριση στο κόστος των σπουδών, ο οποίος τον προέτρεπε να γίνει δάσκαλος. Ας μην ξεχνάμε πως στην περίοδο του Μεσοπολέμου τα έξοδα σπουδών για μετακίνηση σε κάποια πόλη, αγορά συγγραμάτων κ.λπ φάνταζαν δυσθεώρητα για μια πολυμελή αγροτική οικογένεια. Ωστόσο, η επιθυμία του Γιώργου ήταν τόσο σφοδρή που με την υποστήριξη κάποιων από τα αδέλφια του, κατάφερε να κάμψει τους δισταγμούς του πατέρα του. “Βοήθησε με να σπουδάσω και δεν επιθυμώ τίποτα άλλο από την οικογενειακή περιουσία”, ήταν το ύστατο επιχείρημα προς τον πατέρα του, ο οποίος τελικά για να μην του στερήσει το όνειρο, αναγκάστηκε να δανειστεί κάποιο σεβαστό για την εποχή ποσό

Έτσι γύρω στις αρχές της δεκαετίας του 30, ο Γιώργος βρέθηκε στην Αθήνα για σπουδές. Για κάποιο τουλάχιστον διάστημα συγκατοικούσε σε ένα σπίτι στην οδό Ιπποκράτους, με τον επίσης Αυλωναρίτη φοιτητή Ιατρικής και μετέπειτα διακεκριμένο Ιατρό Ιωάννη Παταστρατή, πατέρα του επίσης γνωστού Ιατρού Γιώργου Παπαστρατή. Σε εκείνες τις δύσκολες εποχές ακραίας οικονομικής κρίσης, ακόμα και τα βιβλία στοίχιζαν, πόσο μάλλον η μίσθωση ενός διαμερίσματος κοντά στο πανεπιστήμιο. Οι σχέσεις των δύο συντοπιτών υπήρξαν άριστες καθ’ όλη τη συγκατοίκηση και τους έδεσε μια στενή φιλία.

Όταν ο Γιώργος Κωνσταντίνου τελείωσε τις σπουδές του, επέστρεψε για κάποιο διάστημα στο Αυλωνάρι. Εδώ να προσθέσουμε εμβόλιμα πως το πτυχίο του βρήκε συμπτωματικά ο συντάκτης του παρόντος, το καλοκαίρι του 2012 στην πατρική του οικία διατηρημένο σε άριστη κατάσταση και θεώρησε υποχρέωσή του να παράδωσει στην κόρη του Γιώργου και πρώτη του εξαδέλφη Αγγελική, ώστε να συμπληρώσει μέρος από το αρχείο του που εκείνη έχει καταφέρει να διασώσει και στο οποίο θα αναφερθούμε και πιο κάτω. Η Αγγελική Κωνσταντίνου σπούδασε χημικός κάτω από φοβερά αντίξοες συνθήκες, κατά τη διάρκεια του οξυμένου μετεμφυλιακού κλίματος κι ήταν από τις πρώτες γυναίκες που κατάφεραν να κερδίσουν επάξια διευθυντική θέση σε έναν ανδροκρατούμενο έως τότε κλάδο και κόντρα στο συντηρητισμό και την επιφυλακτικότητα, αρκετών συναδέλφων της, που οφείλονταν σε έμφυλες διακρίσεις.

Επιστρέφοντας στην ιστορία του Γιώργου, το έτος 1937 παντρεύεται την επίσης Αυλωναρίτισα Ειρήνη Τσακλάνου. Στίχοι του Γιώργου που έχει διασώσει η Αγγελική μαρτυρούν τον έρωτα του φιλόλογου για την γυναίκα του. Το επόμενο έτος, θα έλθει ο διορισμός του Γιώργου ως φιλόλογου στην Ιστιαία (Ξηροχώρι) Εύβοιας, ενώ δε θα αργήσει να έρθει στον κόσμο κι η κόρη του νεόπαντρου ζευγαριού. Η ζωή δεν ήταν εύκολη, καθώς πέρα από την δικτατορία Μεταξά που είχε προηγηθεί λίγα χρόνια νωρίτερα, τα σύννεφα του πολέμου πύκνωναν πάνω από την Ευρώπη.

g.k2Στο σημείο αυτό αξίζει να σταθούμε σε ένα περιστατικό που συχνά διηγιόταν ο μικρότερος αδελφός του Γιώργου, το οποίο ενδεχομένως να σκιαγραφεί το χαρακτήρα, αλλά και κάποιες βαθύτερες πεποιθήσεις του καθηγητή. Σύμφωνα λοιπόν με τον αυτόπτη και αυτήκοο μάρτυρα Νικόλαο Κωνσταντίνου, ο μεγάλος του αδελφός ανέλαβε να εκφωνήσει λόγο στην πλατεία του χωρίου που δίδασκε (η φωτογραφία είναι πιθανά απ’ το συγκεκριμένο περιστατικό) για την εθνική επέτειο της 25ης Μαρτίου. Η πλατεία του χωριού ήταν κατάμεστη και όταν τελείωσε η ομιλία, ο κόσμος ξέσπασε σε παρατεταμένο χειροκρότημα. Παρά τον ενθουσιασμό και το θαυμασμό για τον αδελφό του, ο Νίκος παρατήρησε κάτι, παρά το νεαρό της ηλικίας του κι όταν τα δύο αδέλφια βρέθηκαν μεταξύ τους ρώτησε “καλά γιατί δε μνημόνευσες τον Μεταξά;” Ο Γιώργος τον κοίταξε ψύχραιμα και με ένα χαμόγελο περιορίστηκε στη σύντομη απάντηση “όταν μεγαλώσεις θα καταλάβεις”. Απ’ το συγκεκριμένο περιστατικό σε συνδυασμό με το κλίμα της περιόδου (εξορίες, φυλακίσεις, υποχρεωτική κατάταξη της νεολαίας στην ΕΟΝ κλ.π), μπορούμε να υποθέσουμε τόσο την τόλμη του καθηγητή, όσο και τη διαφωνία του με το συγκεκριμένο καθεστώς. Εξάλλου, από τα βιβλία που έχει καταφέρει να περισώσει η κόρη του Αγγελική και δεν αφορούν την επιστήμη του πατέρα της ή την λογοτεχνία, μπορούμε να υποθέσουμε τόσο την πίστη του στη δημοκρατία, όσο και κάποιες ιδεολογικές επιρροές, οι οποίες μακράν απείχαν από εκείνες του δικτάτορα.

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΕΝΟΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ

Τα χρόνια που ακολούθησαν, ξέσπασε το μακελειό του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου. Τα δύο αδέλφια χώρισαν, με τον μικρό να βρίσκεται τελικά στη Μέση Ανατολή και στο Αντιτορπιλικό “Μιαούλης” και τον Γιώργο να διδάσκει στην Ιστιαία σε όλη τη διάρκεια της κατοχής. Στην Εύβοια καταφτάνουν Ιταλικά κι αργότερα Γερμανικά στρατεύματα. Όπως σε όλη σχεδόν την Ελλάδα, έτσι και στο νησί αρχίζουν να σχηματίζονται θύλακες αντίστασης, ένοπλοι και μη. Για την αντιμετώπιση της αντίστασης οι Γερμανοί συνεργάζονται με τη διορισμένη Ελληνική κυβέρνηση κι ιδρύουν ένοπλα σώματα Ελληνόφονων, εξοπλισμένα με γερμανικά όπλα, τα γνωστά τάγματα ασφαλείας.

Όσον αφορά την Εύβοια, τα τάγματα ασφαλείας συγκροτούνται με την αρωγή τοπικών παραγόντων και επανδρώνονται κι από ντόπιο πληθυσμό, σε κάποιες περιπτώσεις με την παροχή υλικών κινήτρων και αρκετές περιπτώσεις με τη βία. Για τον έλεγχο των οδικών αρτηριών, αλλά και για την κατάπνιξη της αντίστασης, οργανώνουν με τη συνεργασία και την προστασία των Γερμανών μόνιμες φρουρές σε νευραλγικά σημεία του νησιού, όπως στη Χαλκίδα, στα Ψαχνά, στο Βασιλικό, στην Ερέτρια, στη Βάθεια, στο Αλιβέρι, στη Κύμη, στις Γούβες, στο Μαντούδι και στην Αγία Άννα. Στην προσπάθεια ελέγχου του νησιού τα Τάγματα ξεκινούν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις, αλλά συναντούν πεισματώδη αντίσταση Ευβοέων ένοπλη και μη. Το έτος 1944 κι έπειτα από συγκρούσεις σε διάφορες περιοχές, τμήματα των ελληνόφωνων ταγμάτων ασφαλείας κινούνται προς την Ιστιαία με στόχο την εγκατάσταση φρουράς και πιθανή επιστράτευση ντόπιων. Ωστόσο, σε αντεπίθεση των ανταρτών σκοτώνεται το ηγετικό τους στέλεχος στρατηγός Λιάκος, ενώ ο συνταγματάρχης Παπαθανασόπουλος υποχωρεί και βρίσκει καταφύγιο στο χωριό Γούβες. Με την αποχώρηση των ανταρτών, η Ιστιαία καταλαμβάνεται από Γερμανούς και ελληνόφωνους ταγματασφαλίτες, οι οποίοι εξαπολύουν πραγματικό πογκρόμ στο χωριό. Ο μοίραρχος χωροφυλακής (αν και το όνομα του δολοφόνου είναι γνωστό, εδώ δεν αναφέρεται, καθώς το κείμενο δε συντάχθηκε ούτε για λόγους ρεβανσισμού, ούτε ο συντάκτης πιστεύει στη διαγενεακή ευθύνη), σε πράξη αντεκδίκησης για το θάνατο του Λιάκου, δολοφονεί εν ψυχρώ 18 πατριώτες, ανάμεσα τους κι ο καθηγητής Γ.Δ.Κωνσταντίνου. Οι υπόλοιποι δολοφονημένοι είναι οι εξής: Αντ. Τυλιακός – καθηγητής, Αθανάσιος Μηλιώτης – εργάτης, Χρ. & Δημ. Αγδηνιώτης, Σταύρος Παρούσης – κουρέας, Γ. Καλατζής – εργάτης, Σταμ. Παπαδιώτης – ράφτης, Δημ. Κόκκαλης – καφεπώλης, Χρ. Σπίντζος, Ευαγ. Ρήγας – μηχανικός, Ζαφ. Χρυσοστόμου, Ζαχαρίας Θαλασσινός, Στέφανος Κατσαντώνης – εργάτης, Δημ. Αναστασίου – κτηματίας, Ιωάννης Μπαλαθούνης – εργάτης, Ανδ. Θεοδοσιάδης – εργάτης, Τ. Τσιφτσής.

Επανερχόμενοι στην ιστορία του Γ. Κωνσταντίνου, αξίζει να δούμε πως βίωσε την απώλεια η οικογένεια. Η σύζυγος του Ειρήνη, σύμφωνα με όσα διηγιόταν στην κόρη της Αγγελική, έχοντας διαισθανθεί την έκρυθμη κατάσταση προέτρεψε τον άντρα της να φύγουν ή να κρυφτούν, αλλά αντιμετώπισε την κατηγορηματική άρνηση του ίδιου. Μετά τη δολοφονία επέστρεψε με μεγάλη δυσκολία στο Αυλωνάρι μαζί με την κόρη της. Αφοσιώθηκε στην ανατροφή της κόρης της και στήριξε την επιλογή της να σπουδάσει Χημικός, ακόμα κι αν αυτό απαιτούσε θυσίες και με την όποια αρωγή μπόρεσαν να προσφέρουν κάποιοι συγγενείς. Η αδελφή του καθηγητή Μαρία στην αρχή πίστευε πως το νέο της πρώτης Απριλίου ήταν φάρσα. Μια φάρσα που αποδείχτηκε τραγωδία. Ο συντάκτης του παρόντος τη θυμάται κάποιες φορές να κάθεται βουβή στην καρέκλα και να πέφτει για κάποια λεπτά σε λήθαργο. Όντας μικρός σε ηλικία τη ρώτησε κάποια φορά γιατί κοιμάται και του εξήγησε πως δεν ήταν ύπνος, αλλά ένα “χούι” που της έμεινε από εκείνη την μοιραία πρωταπριλιά. Σε μια άλλη περίπτωση της μετέφεραν την (αδιασταύρωτη) πληροφορία πως ο γιος του δολοφόνου του αδελφού της, σκοτώθηκε με αεροπλάνο. Ο συντάκτης θυμάται αυτήν τη γυναίκα με το βαθύ θρησκευτικό συναίσθημα να δακρύζει και να μονολογεί “τι έφταιγε το παιδί να πληρώσει για τις αμαρτίες του πατέρα του;”, έτσι πίστευε. Ο αδελφός του καθηγητή Νίκος, έμαθε το τραγικό γεγονός όταν γύρισε στην Ελλάδα κι ενώ ακόμα υπηρετούσε. Ο συντάκτης τον θυμάται να συγκινείται όποτε θυμόταν τον αδελφό του ως τα βαθιά γεράματα. Να έφταιγε επειδή έφυγε νέος κι άδικα; Να οφείλονταν στο γεγονός πως του είχε αδυναμία; Πάντως για καμιά άλλη στενή απώλεια δεν συγκινούνταν τόσο συχνά.

Εξάλλου, το μεγαλύτερο μέρος από τα επιστημονικά βιβλία του καθηγητή δόθηκαν σε νεότερους Αυλωναρίτες, ώστε να βοηθηθούν στις σπουδές τους. Και κάποιοι τα κατάφεραν περίφημα. Δυστυχώς, δεν έχω ζητήσει έγκριση των ιδίων ή συγγενών τους, ώστε να τους μνημονεύσω.

Αντί επιλόγου να σημειώσουμε πως την δεκαετία του 80, δόθηκε στη χήρα μια μικρή συμβολική σύνταξη. Άλλωστε με κανένα ποσό δεν αναπληρώνεται τόσο μεγάλη απώλεια. Σε κάποιο έγγραφο που έφτασε στα χέρια της κόρης του Αγγελικής, αναφέρεται πως ήταν μέλος της Εθνικής Αντίστασης τουλάχιστον δυόμισι χρόνια πριν τη δολοφονία του. Το γεγονός, ενδεχομένως απαντά και στο ερώτημα γιατί ο Γιώργος Κωνσταντίνου δεν κρύφτηκε παρά τις παροτρύνσεις της συζύγου του. Για την αποτίναξη της σκλαβιάς, ο καθένας οφείλει να αντισταθεί από το μετερίζι του. Έτσι δεν έλεγαν οι παλιοί;

Μαρτυρίες

Μαρία Δ.Κωνσταντίνου

Νίκος Δ. Κωνσταντίνου

Αγγελική Γ. Κωνσταντίνου

Πηγές

1. Στα χρόνια της φωτιάς/Στρ. Παπαστρατής

2. history

http://thehistoryofgreece.blogspot.gr/2016/07/6.html

3. http://edipsos-evia.blogspot.gr/2008/12/1940-45.html

Σύνταξη Δ.Ν.Κωνσταντίνου

Advertisements
Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: