Skip to content

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΤΖΩΡΤΖ ΟΡΓΟΥΕΛ-ΦΟΡΟΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΛΩΝΙΑ

28/11/2014

                          ΤΖΩΡΤΖ ΟΡΓΟΥΕΛ-ΦΟΡΟΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΛΩΝΙΑ (εκδ. Ελεύθερος Τύπος)

orgoyel

Ο Τζ. Όργουελ είναι ευρύτερα γνωστός στο χώρο της Ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, κυρίως μέσα από τα δύο έργα του: το 1984 και το Η φάρμα των ζώων. Στο πρώτο περιγράφει μια εφιαλτική εκδοχή της κοινωνίας του μέλλοντος, όπου οι άνθρωποι βρίσκονται υπό διαρκή παρακολούθηση και έλεγχο, ενώ η έννοια της ιδιωτικότητας έχει απολέσει κάθε νόημα. Στο δεύτερο, πλέκει μια παραβολική ιστορία, στην οποία τα ζώα μιας φάρμας εξεγείρονται κατά των ανθρώπων που τα καταδυναστεύουν. Ωστόσο, αν και επιτυγχάνουν τον αρχικό τους στόχο που είναι η εκδίωξη των ανθρώπων, αντί για την εξάλειψη της καταπίεσης και της εκμετάλλευσης και της κατάκτησης της αληθινής ελευθερίας, θα εμφανιστούν νέοι δυνάστες  με τη μορφή των γουρουνιών, που εκμεταλλευόμενοι και καπηλευόμενοι τον αγώνα όλων των ζώων της φάρμας, θα πάρουν τελικά το ρόλο των ανθρώπων, οδηγώντας έτσι την εξέγερση σε χρεοκοπία και θα αφήσουν την πικρή γεύση της ματαιότητας συνολικό εγχείρημα. Το δεύτερο μυθιστόρημα του Τζ. Όργουελ΄, σκιαγραφεί σε αδρές γραμμές την πορεία και την κατάληξη της Οκτωβριανής Επανάστασης στη Ρωσία το 1917, την οποία ένας από τους βασικότερους πρωταγωνιστές και ηγέτες της, ο Λ. Τρότσκι χαρακτήρισε με ιδιαίτερη ευστοχία ως «Η Προδομένη Επανάσταση» (με αυτόν ακριβώς τον τίτλο οΡώσος Επαναστάτης, έχει συγγράψει και εκδώσει βιβλίο), λόγω της τελικής επικράτησης του σταλινισμού και όσων παρεπόμενων την εξέτρεψαν από τους αρχικά δηλωμένους στόχους της.  Χάρη λοιπόν στη Φάρμα των Ζώων, αλλά όπως θα δούμε και σ’ αυτό που παρουσιάζουμε, ο Βρετανός συγγραφέας μπήκε στο στόχαστρο της κριτικής, της συκοφάντησης  και της εκτόξευσης λάσπης προς το πρόσωπό του, τόσο από την Σοβιετική Ένωση, όσο και από τα διάφορα Κ.Κ. με σταλινικές καταβολές.

Για την ακρίβεια, στο αυτοβιογραφικό Φόρος Τιμής στην Καταλωνία, ο Τζ. Όργουελ καταγράφει τις εμπειρίες που αποκόμισε από την εθελοντική συμμετοχή του στον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο, εντασσόμενος στον συνασπισμό των δημοκρατικών δυνάμεων, ενάντια στον αντίστοιχο φασιστικό που συγκροτήθηκε κυρίως γύρω από το πρόσωπο του φασίστα στρατηγού Φράνκο. Από αυτήν την άποψη, το συγκεκριμένο βιβλίο έχει και την αξία Ιστορικού ντοκουμέντου.

Ειδικότερα, όπως μας διηγείται ο συγγραφέας κατετάγη εθελοντικά και μάλλον από μια συγκυρία συμπτώσεων στην ένοπλη πολιτοφυλακή του POUM (κόμμα μαρξιστικής ενοποίησης), το οποίο κατείχε δυσανάλογο πολιτικό βάρος συγκριτικά με τις αριθμητικές του δυνάμεις . Στην πραγματικότητα είχε μεγάλη επιρροή, κυρίως στην Βαρκελώνη και την ευρύτερη περιοχή της Καταλωνίας, όπου τις μεγαλύτερες δυνάμεις πολιτικά, στρατιωτικά και αριθμητικά συγκέντρωναν οι Αναρχικοί γύρω από την F.A.Ι (αναρχική ομοσπονδία Ιβηρικής) και το συνδικαλιστικό τους όργανο CNT, ενώ αξιοσημείωτη επιρροή είχαν και οι Σοσιαλιστές. Ωστόσο, POUM και Αναρχικοί αποτελούσαν τις βασικές Επαναστατικές συνιστώσες του δημοκρατικού συνασπισμού στην Καταλωνία. Εδώ αξίζει να αναφέρουμε την αρχικά μικρή επιρροή του Κ.Κ. Ισπανίας μεταξύ της αριστεράς. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου το Κ.Κ.Ι γνώριζε όλο και μεγαλύτερη απήχηση, χάρη σε δύο κινήσεις τακτικής. Η πρώτη ήταν η επιλεκτική βοήθεια της Ε.Σ.Σ.Δ.σε οπλισμό, ιματισμό, χρηματοδότηση κι.λ.π., κυρίως στις πολίτικες δυνάμεις που έλεγχε. Η δεύτερη αποτελούσε τη συγκρότηση των Διεθνών Ταξιαρχιών, τις οποίες έσπευσαν να πλαισιώσουν αντιφασίστες αγωνιστές απ’ όλο σχεδόν τον κόσμο και κυρίως την Ευρώπη.

Έτσι, μέσα από τις σελίδες του συγκεκριμένου βιβλίου, ο Όργουελ καταγράφει με καταφανές λογοτεχνικό ταλέντο, Ιστορικά ντοκουμέντα και πολιτικά γεγονότα που έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφύλιου, όπως η Κοινωνική Επανάσταση στη Βαρκελώνη και την Καταλωνία και λόγω της προηγούμενης τις καινοτόμες αλλαγές που επιχειρήθηκαν από τους Επαναστάτες, τους εργάτες και τους αγρότες. Μεταξύ άλλων αξίζει να αναφέρουμε τη δημιουργία των ένοπλων εργατικών πολιτοφυλακών που από την πρώτη στιγμή έπαιξαν καταλυτικό ρόλο στην κατάπνιξη του Φρανκικού πραξικοπήματος στην περιοχή. Τον έλεγχο των εργοστασίων και της παραγωγής με βάση τον εργατικό έλεγχο, τη λειτουργία των μεταφορών και των συγκοινωνιών, τη φροντίδα για κάλυψη των βασικών βιοτικών αναγκών και της υγειονομικής περίθαλψης από τους εργάτες, το συντονισμό και την απολαβή αγαθών και υπηρεσιών σύμφωνα με τις εκάστοτε ανάγκες κ.α. Τέλος, η κολεκτιβοποίηση της καταλανικής γης από τους αγρότες στην ύπαιθρο και την επίλυση όποιων διαφορών προέκυπταν μέσα από τα αγροτικά συμβούλια.

 Επίσης, ο συγγραφέας δίνει μια γλαφυρή περιγραφή της εικόνας στο μέτωπο που υπηρέτησε και από το οποίο αποχώρησε μόνο όταν τραυματίστηκε σοβαρά στο λαιμό από σφαίρα κάποιου ελεύθερου σκοπευτή. Ο Όργουελ περιγράφει με λεπτό χιούμορ τις πρωτόγνωρες γι’ αυτόν εμπειρίες από τη συναναστροφή του με τον ισπανικό περιβάλλον και λαό που συγκριτικά με την κουλτούρα του δικού του τόπου καταγωγής εντόπισε τεράστιες διαφορές, την προσπάθεια προσαρμογής του ως Βρετανού με τις ισπανικές συνήθειες και το μεσογειακό ταμπεραμέντο Καταγράφει με σχεδόν περιπαιχτική διάθεση καταστάσεις που ήρθε αντιμέτωπος και που σαν γνήσιου Άγγλου του φαίνονταν τουλάχιστον παράδοξες, όπως η κακή σχέση των Ισπανών με το χρόνο και την ακρίβεια, από την διεξαγωγή μιας μάχης που σχεδόν ποτέ δεν τηρούνταν το χρονοδιάγραμμα, μέχρι τις πολύωρες καθυστερήσεις των τρένων που τον έκαναν να μην μπορεί να υπολογίσει πότε θα φτάσει στον προορισμό του.

Πέραν όμως της περιγραφής χαριτωμένων περιστατικών, εκείνο που έχει τη μεγαλύτερη σημασία για τη ιστορία, είναι η καταγραφή των πολιτικών εξελίξεων που καταγραφεί ο συγγραφέας, όπως: η σταδιακή υποχώρηση της της Επαναστατικής πλημμυρίδας και οι έριδες που ξέσπασαν στο εσωτερικό του δημοκρατικού συνασπισμού. Η κλιμάκωση της αντιπαλότητας μεταξύ των δημοκρατικών δυνάμεων και  η καταστολή των επαναστατικών συνιστωσών από τους ίδιους τους τους συμμάχους. Το POUM και οι αναρχικοί βρέθηκαν εκτός νόμου, οι πολιτοφυλακές αντικαταστάθηκαν από τακτικό στρατό, χιλιάδες αγωνιστές φυλακίστηκαν ή δολοφονήθηκαν, δημιουργώντας τελικά στο στρατόπεδο των δημοκρατικών ένα αγεφύρωτο χάσμα αίματος, ενώ την ίδια στιγμή ο Φράνκο προέλαυνε. Μέσα σ’ αυτό το κλίμα, ο Όργουελ στιγματίζει τουλάχιστον ως αμφιλεγόμενο το ρόλο του Κ.Κ.Ισπανίας που αντί για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του Ισπανικού λαού, έπαιζε μάλλον το ρόλο του «μακριού χεριού» της Σοβιετικής εξωτερικής πολιτικής.

Αποτέλεσμα αυτής της βίαιης αντιπαράθεσης μεταξύ του ανομοιογενούς συνόλου του δημοκρατικού συνασπισμού, με διαφορετικούς τελικά στόχους, προσανατολισμούς και φιλοδοξίες επήλθε η επικράτηση του Φράνκο που βύθισε την Ισπανία στο βαθύ σκοτάδι μιας από τις σκληρότερες δικτατορίες που γνώρισε η Ευρώπη για περίπου μισό αιώνα.

Εξάλλου, στο πεδίο της τέχνης και του κινηματογράφου, σχεδόν ταυτόσημο με την οπτική του Όργουελ αποτελεί το σενάριο της ταινίας Γη και Ελευθερία του επίσης Βρετανού σκηνοθέτη Κεν Λόουτς. Συμπερασματικά, μπορούμε να καταλήξουμε πως το βιβλίο αξίζει να διαβαστεί τόσο ως ιστορική μαρτυρία ενός ανθρώπου που έζησε και συμμετείχε στα γεγονότα του ισπανικού εμφύλιου, αλλά και γιατί το συγγραφικό ταλέντο του Όργουελ το καθιστά ιδιαίτερο για το είδος του.

Κωνσταντίνου Δημήτρης

Advertisements
One Comment
  1. Food for thoughts and inspiration permalink

    Reblogged this on Περι Εμπνεύσεων…Δημοσιογραφίας και Φιλολογίας o λόγος.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: