Skip to content

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΕΠΟΧΕΣ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ- ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΠΕΛΕΓΡΙΝΗΣ

07/11/2014

ΠΕΛΕΓΡΙΝΗΣ

 ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΕΠΟΧΕΣ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ- ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΠΕΛΕΓΡΙΝΗΣ (Εκδόσεις Παπαγεωργίου)

Ο Θεοδόσης Πελεγρίνης είναι καθηγητής φιλοσοφίας και γνωστός στο ευρύτερο κοινό έγινε από τη θητεία του ως πρύτανης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ωστόσο, αν υπάρχει κάτι που τον διακρίνει, αυτό είναι η αγάπη του για το αντικείμενο που διδάσκει και οι άοκνες προσπάθειές του να καταστήσει τη φιλοσοφία εύληπτη, σε όσο το δυνατόν πλατύτερα ακροατήρια, ακόμα και μέσω της τέχνης και της αξιοποίησης του Θεάτρου (ψυχόδραμα) για το σκοπό αυτόν.

Στο βιβλίο του Οι Πέντε Εποχές της Φιλοσοφίας, επιχειρεί μια συνολική παρουσίαση της Ευρωπαϊκής Φιλοσοφίας από τις απαρχές της που εντοπίζονται στην Αρχαία Ελλάδα έως και τη σύγχρονη εποχή. Από τις πρώτες κιόλας σελίδες του βιβλίου, ο συνδυασμός παράθεσης πραγματολογικών στοιχείων από τη ζωή Φιλοσόφων και η σύνδεσή τους με τη βαθύτερη ουσία της σκέψης τους, γίνεται με τρόπο που βοηθάει τον αναγνώστη να διατηρήσει αδιάπτωτο το ενδιαφέρον του για ένα «δύσκολο» πεδίο του γραπτού λόγου και σκέψης και συνάμα φανερώνει ένα-εκτός των άλλων-  λογοτεχνικό ταλέντο του συγγραφέα.

Όσον αφορά το έργο αυτό καθεαυτό, όπως μαρτυρά και ο τίτλος του, χωρίζεται σε πέντε μεγάλες περιόδους που χαρακτηρίζονται από μετατόπιση του κέντρου βάρους της φιλοσοφικής έρευνας.

Η 1η περίοδος ή «Εποχή των Κοσμολόγων», αναφέρεται στους προσωκρατικούς Αρχαίους Έλληνες Φιλόσοφους και στις προσπάθειές τους να ορίσουν την αρχή και να εξηγήσουν τη δομή του κόσμου. Ο Θαλής, ο Αναξίμανδρος, ο Ηράκλειτος και ο Δημόκριτος εξετάζονται ενδελεχώς.

Στη 2η περίοδο ή «Εποχή των Ανθρωπολόγων», όπου με πρώτους τον Σωκράτη και τους Σοφιστές, το επίκεντρο του φιλοσοφικού ενδιαφέροντος μετατοπίζεται από τον κόσμο στον ίδιο τον άνθρωπο. Σ’ αυτήν την ενότητα εξετάζονται επίσης: το έργο του Πλάτωνα και οι προβληματισμοί που έθεσε με την θεωρία των ιδεών, τη θεωρία της ανάμνησης, την ιδανική πολιτεία, τις απόψεις του για την τέχνη κ.λ.π. Ακολουθεί η παρουσίαση της σκέψης του Αριστοτέλη, γύρω από την ουσία, την Εντελέχεια των πραγμάτων, τη φυσιογνωμία του ανθρώπου και το σκοπό του. Διατυπώνονται οι επιστημολογικές του αρχές και βέβαια οι απόψεις του για την Τέχνη. Η συγκεκριμένη  ενότητα κλείνει με τις διάφορες σωκρατικές σχολές ‘όπως: η Μεγαρική, η Κυνική και η Κυρηναϊκή.

Η 3η περίοδος ή «Εποχή των Σωτήρων», αναφέρεται στην Ελληνιστική περίοδο μετά το θάνατο του Αλεξάνδρου. Εδώ η ειδοποιός διαφορά συγκριτικά με τις 2 προηγούμενες εποχές, εδράζεται στην εστίαση του φιλοσοφικού ενδιαφέροντος από αμιγώς θεωρητικά σε περισσότερο πρακτικά ζητήματα και προβληματισμούς και αναζήτησης τρόπων επίλυσής τους, όπως η ανακούφιση της αγωνίας, της ανασφάλειας και της δυστυχίας.

Στην ενότητα αυτήν εξετάζεται το έργο του Επίκουρου και οι απόψεις του για την ηδονή. Στη συνέχεια, αναλύεται το έργο των Στωικών Φιλοσόφων, γύρω από έννοιες όπως: η Αρετή και η Απάθεια, η Ειμαρμένη και η Ελευθερία, η Φύση και η Συμπάθεια. Αναδεικνύεται η σημασία που έδιναν οι Στωικοί στην Αρετή και στους τρόπους επίτευξής της. Ακολούθως, περιγράφεται το έργο των Σκεπτικών Φιλοσόφων και η αμφισβήτησή τους γύρω από το ζήτημα κατάκτησής της γνώσης. Στον επίλογο της ενότητας, καταγράφεται το έργο των Νεοπλατωνικών Φιλοσόφων, όπου μαζί τους κλείνει και ο κύκλος της Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας.

Στο σημείο αυτό, ο συγγραφέας κάνει μια πολύ σύντομη αναφορά στη Μεσαιωνική σκέψη και στη σύνδεσή της με τη Θεολογία (για το ζήτημα έχουμε αναφερθεί σε αρκετά άλλα κείμενα του συγκεκριμένου blog, μέσω του Δόγματος της Διπλής Αλήθειας που κυριαρχούσε τη συγκεκριμένη ιστορική περίοδο).

Έτσι, η 4η περίοδος ή «Εποχή των Μάγων», αφορά την ιστορική περίοδο της Αναγέννησης και τη σύνδεση τόσο της Φιλοσοφίας, όσο και της Επιστήμης με τη Μαγεία. Κυρίαρχος είναι ο ρόλος των αλχημιστών και της αναζήτησης της «Φιλοσοφικής Λίθου», ενώ γίνεται εκτενής αναφορά για το ρόλο της Μουσικής και της Ιατρικής, αλλά και της εκπόνησης θεωριών γύρω από την Τέχνη της Μνήμης. Ο συγκεκριμένος κύκλος, κλείνει ιστορικά με την επικράτηση της νέας μηχανικής αντίληψης για το σύμπαν.

Η 5η και τελευταία περίοδος αποτελεί την «Εποχή των Ενδοσκόπων», όπου αφορά την είσοδο στην νεοτερικότητα και αναλύεται η σκέψη φιλοσόφων όπως: του Καμπανέλλα, του Μπέικον, του Ντεκάρτ, του Λοκ, του Μπάρκλεϋ, του Χιουμ, του Καντ, του Χέγκελ, του Σοπενχάουερ και του Νίτσε. Επίσης εξετάζονται οι Υπαρξικοί φιλόσοφοι, μεταξύ των οποίων ο Κίρκεγκωρντ, ο Χάιντεγκερ και ο Σατρ, αλλά και οι Αναλυτικοί, μεταξύ των οποίων έμφαση δίνεται στο έργο του Βιγκεστάιν.

Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε πως το βιβλίο του Θ. Πελεγρίνη αποτελεί μια ιδιαίτερα αξιόλογη προσπάθεια παρουσίασης και κατανόησης της Ευρωπαϊκής Φιλοσοφίας.  Ειδικότερα δε, ο τρόπος που είναι γραμμένο το έργο, βοηθάει ώστε ένα αντικείμενο όπως η Φιλοσοφία που φαντάζει και σε αρκετές περιπτώσεις είναι βαρύ, στριφνό και δύσκολο, να καταστεί ενδιαφέρον, κατανοητό και εύληπτο για τον αναγνώστη. Αυτό αποτελεί ίσως το μεγαλύτερο επίτευγμα στην προσπάθεια του συγγραφέα.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ

Advertisements
Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: