Skip to content

Το Δόγμα της Διπλής Αλήθειας και η Επιστημονική Επανάσταση

13/08/2013

            Το Δόγμα της Διπλής Αλήθειαςκαι η Επιστημονική Επανάσταση

Στόχος του κειμένου είναι να προλογίσει το φωτογραφικού άλμπουμ με τίτλο «ΟΙ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ», ώστε να αναδείξει την αξία και τη σημασία που αυτή έχει σε ότι αποκαλούμε Ευρωπαϊκό Πολιτισμό. Δίχως αμφιβολία, στη συγκεκριμένη προσπάθεια θα υπάρξουν αναγκαστικά και παραλείψεις.  Από αυτήν την άποψη, κρίνεται σκόπιμο να να υπάρξουν κάποιες ιστορικές αναφορές για καλύτερη κατανόηση του θέματος.

Κατ’ αρχήν πρέπει να επισημάνουμε πως στα χρόνια του Μεσαίωνα, η «ελευθερία» της επιστήμης και του έργου των Επιστημόνων δεν θεωρούνταν αυτονόητη όπως στις μέρες μας. Ο λόγος εστιάζεται στην αξίωση της εκκλησίας να έχει τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο και στα επιστημονικά πράγματα, ελέγχοντας αν αυτά συμφωνούν με τις γραφές και τη Γένεση. Έτσι αυτήν την περίοδο, για να μπορέσουν να συνυπάρξουν Θεολογία και Επιστήμη διατυπώνεται το Δόγμα της Διπλής Αλήθειας, το οποίο στην πραγματικότητα αντανακλούσε ένα συσχετισμό δυνάμεων που ανάλογα με την εποχή έγερνε πότε προς τη μία και πότε προς την άλλη πλευρά. Πυρήνας της λογικής του υπήρξε η παραδοχή, πως είναι εφικτό να υπάρχουν στον κόσμο δύο αλήθειες: η Θεολογική και η Επιστημονική, οι οποίες δεν έχουν αναγκαστικά αντιφάσεις μεταξύ τους. Ωστόσο, στην περίπτωση που η Εκκλησία εντόπιζε στα επιστημονικά έργα δομικές αντιθέσεις παρέκκλισης από το Δόγμα της Αποκάλυψης (απλούστερα από τη λογική πως η αλήθεια είναι δώρο του Θεού προς τον άνθρωπο) ή από τις ερμηνείες των θεολόγων όσον αφορά τη Γένεση, τότε οι Επιστήμονες όφειλαν αναγκαστικά να προσαρμόσουν το έργο τους σύμφωνα με το προηγούμενο. Κλασικό παράδειγμα αποτελεί η ανάγνωση και η ερμηνεία των Γραφών για το σύμπαν, το οποίο θεωρούνταν γεω-κεντρικό. Κάθε απόκλιση από την προηγούμενη άποψη αντιμετωπίζονταν ως επικίνδυνη και αιρετική που όφειλε είτε να συμμορφωθεί, είτε να κατασταλεί. Για του λόγου το αληθές, όταν ο Επιστήμονας Τζορντάνο Μπρούνο επέμεινε στην άποψη πως το σύμπαν είναι τελικά ηλιοκεντρικό, οδηγήθηκε στην πυρά και παραλίγο την ίδια τύχη να είχε και ο Γαλιλαίος αν δεν αναγκάζονταν να ανασκευάσει τη θεωρία του μπροστά στο φόβο της Ιεράς Εξέτασης.

Μια ακόμα άξια αναφοράς επισήμανση, αποτελεί το γεγονός πως οι περισσότεροι Επιστήμονες-πρωταγωνιστές της Επιστημονικής Επανάστασης δεν ήταν ούτε άθεοι, ούτε καν άθρησκοι. Αντίθετα, διακατέχονταν από ισχυρό θρησκευτικό συναίσθημα, αλλά και από την αντίληψη πως Θεολογία και Επίστημη αποτελούν δύο εντελώς ξεχωριστά πεδία, τα οποία δεν πρέπει να συγχέονται μεταξύ τους. Τέτοια παραδείγματα αποτελούν: ο Κοπέρνικος, ο Γαλιλαίος και ο Νεύτων.  Αρκετών απ’ αυτούς οι θεωρίες μπορεί να παρέκκλιναν από τις γραφές, αλλά εντάσσονταν στη λογική του «σώζειν τα φαινόμενα«, οι καταβολές της οποίας ανάγονται στην αρχαιότητα και τις αριστοτελικές και πλατωνικές θεωρήσεις. Δηλαδή, μέλημά τους υπήρξε η ερμηνεία των φυσικών φαινομένων με τρόπο που δεν έρχονταν σε σύγκρουση με τις κραταιές κοσμολογικές αντιλήψεις (π.χ. κυκλική τροχιά των πλανητών) που είχαν εκπονηθεί από την αρχαιότητα και είχαν αφομοιωθεί με τις κατάλληλες προσαρμογές από τη Θεολογία.

Πάραυτα, η επιδίωξη του διαχωρισμού Θεολογίας-Επιστήμης άρχισε να διατυπώνεται όλο και πιο ανοιχτά. Κλασικό παράδειγμα αποτελεί το  ΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΚΥΡΙΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΤΗΣ ΛΟΡΑΙΝΗΣ, ΜΕΓΑΛΗ ΔΟΥΚΙΣΑ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ-ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΧΡΗΣΕΩΣ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΚΩΝ ΧΩΡΙΩΝ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ, του Γαλιλαίου το οποίο παρατίθεται αυτούσιο στο Blog, στην κατηγορία Οι επιστήμες της Ευρώπης σε μετάφραση  Βαρβάρα Σπουροπούλου-Μανώλης Πατηνιώτης  https://istoriatexnespolitismos.wordpress.com/wp-admin/post.php?post=3785&action=edit&message=6&postpost=v2

Συνάμα, δίχως να αποτελεί βασική τους επιδίωξη υπέσκαψαν την αξίωση της Εκκλησίας να παρεμβαίνει στα Επιστημονικά θέματα, επιφέροντας ισχυρά πλήγματα στην κατά λέξη αποδοχή των Γραφών. Εκείνος που αξίζει να μνημονευθεί, καθότι επέφερε το τελειωτικό χτύπημα στην προηγούμενη αξίωση είναι ο Δαρβίνος, με τηνσυγγραφή του έργου-τομή «Περί της καταγωγής των ειδών», που αποτέλεσε θεμέλιο της σύγχρονης Βιολογίας. Η πεισματική άρνηση της θεωρίας του από μεριάς της Εκκλησίας άρχισε να αδυνατίζει, καθώς τα εμπειρικά ευρήματα δικαίωναν τη θεωρία της εξέλιξης (αν και σε μερικούς αντιδραστικούς κύκλους συνεχίζει να αμφισβητείται, παρά την επιστημονική της τεκμηρίωση).

Εδώ, οφείλουμε να επισημάνουμε ένα ακόμα ιστορικό γεγονός.  Η θεωρία του Φονταμενταλισμού (η οποία ανιστόρητα αποδίδεται στο Ισλάμ), εκπονήθηκε από χριστιανικούς-προτεσταντικούς κύκλους, με την έννοια της επιστροφής στα θεμέλια (foundation) και διακηρυγμένους εχθρούς τους εξής: α) το Φεμινισμό, β) τον Κομμουνισμό, γ) τον Δαρβίνο και της Θεωρία της Εξέλιξης.

Ωστόσο, στην πλειοψηφία τους οι εκκλησιαστικοί κύκλοι, έπειτα από τα συντριπτικά εμπειρικά ευρήματα, αναγκάστηκαν να αποδεχθούν έστω και μερικώς τις επιστημονικές αποδείξεις, επινοώντας τη θεωρία του «Ευφυούς σχεδιασμού». Απλούστερα, υπάρχει μεν εξέλιξη, αλλά γιατί εξαρχής ο Θεός την σχεδίασε ευφυώς.

Κωνσταντίνου Δημήτρης

Περισσότερη θεματολογία για την Επιστημονική Επανάσταση, στην Κατηγορία: Οι Επιστήμες της Ευρώπης και κυρίως στα άρθρα:

Όμως ας περάσουμε στο φωτογραφικό άλμπουμ με τους πρωτεργάτες της Επιστημονικής Επανάστασης.

    ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΛΜΠΟΥΜ: ΟΙ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Link: https://istoriatexnespolitismos.wordpress.com/2013/08/13/%CF%86%CF%89%CF%84%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%B9%CE%BA%CE%BF-%CE%B1%CE%BB%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BC-%CE%BF%CE%B9-%CF%80%CF%81%CF%89%CF%84%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%BD%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B5/

Advertisements
Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: