Skip to content

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ από 3.000 π.Χ-200 π.Χ. (τέλος Ελληνιστικής περιόδου)

05/08/2013

      Συνοπτική Παρουσίαση σημαντικών περιόδων της ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ από την εμφάνιση του Μινωικού Πολιτισμού έως και την Ελληνιστική περίοδο

Επισήμανση: Οφείλουμε να αναφέρουμε πως στο συγκεκριμένο πόστ δεν συμπεριλαμβάνονται όλοι οι πολιτισμοί που εμφανίστηκαν στον Ελλαδικό χώρο (π.χ. Κυκλαδικός Πολιτισμός). Άλλωστε, στόχο της Κατηγορίας ΑΡΧΑΙΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ δεν αποτελεί την αναλυτική παρουσίαση αυτών, αλλά μια συνοπτική παρουσίαση σημαντικών τους περιόδων, με την φιλοδοξία να αποτελέσει την αφετηρία ή το ερέθισμα για μεγαλύτερη διερεύνηση από μεριάς των αναγνωστών.

      

Χάρτης Μινωικής της Κρήτης

Χάρτης Μινωικής της Κρήτης

  Σταχυολόγηση Περιόδου: 3.000-1.500 π.Χ

        Η ακμή του Μινωικού Πολιτισμού

  • Το 6.000 π.Χ οι πρώτοι Μινωίτες φτάνουν στην Κρήτη και είναι άγνωστης προέλευσης
  • Το 1.900 έχουμε την ανάπτυξη του πιο ζωντανού πρώιμου πολιτισμού.
  • Καλλιέργεια κριθαριού, σιταριού, αμπέλου, ελιών.
  • Η προστασία από τη θάλασσα επιτρέπει το χτίσιμο πόλεων χωρίς τείχη
  • Η ναυτική παράδοση που δημιούργησαν επέτρεψε τη δημιουργία αποικιών στο Αιγαίο και ταυτόχρονα τον επηρεασμό τους από τους Σουμέριους και τους Αιγύπτιους.
  • Όπως μαρτυρούν οι διακοσμήσεις στους τοίχους επρόκειτο για ειρηνικό λαό που αφανίστηκε 1.000 έτη από την εμφάνιση του λόγω φυσικής καταστροφής.
  • Η γραφή του Γραμμική Α δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί. Αργότερα υιοθέτησαν τη Γραμμική Β.
  • Είχαν τα ανώτερα πλοία στη Μεσόγειο κάτι που βοήθησε στο να μην έχουν εχθρούς ικανούς να τους αντιμετωπίσουν στη θάλασσα.
  • Το 1.450 οι ανεξάρτητες ηγεμονίες επιτυγχάνουν την πολιτική ένωση υπό το βασιλιά της Κνωσού.
  • Αρχιτεκτονικά σε αντίθεση με άλλους πολιτισμούς απεχθάνονταν τη συμμετρία, κάτι που μαρτυρά και το παλάτι της Κνωσού που μοιάζει με λαβύρινθο.
  • Ο βασιλιάς είχε θρησκευτικά καθήκοντα και ήταν ο μεγαλύτερος επιχειρηματίας του νησιού.
  • Στην κοινωνική ιεραρχία υπήρχαν:
  1. Αριστοκρατία (Βασιλιάς, έμποροι, ιερείς).
  2. Μεσαία τάξη (τεχνίτες, γραφείς, καλλιτέχνες).
  3. Αγρότες, εργάτες γης, βοσκοί.
  4. Δουλοπάροικοι που ωστόσο ήταν σε καλύτερη θέση από άλλους πολιτισμούς.
  • Η σταθερή κοινωνική δομή αποτρέπει τις εξεγέρσεις. Επίσης σε γενικές γραμμές είχαν προφανώς περισσότερες κοινωνικές ελευθερίες.
  • Φαίνεται πως υπήρχε ισότητα μεταξύ φύλων.
  • Δημιούργησαν επιτεύγματα στην υδραυλική μηχανική.
  • Οι καλλιτέχνες υπήρξαν καινοτόμοι κι επέλεγαν χαρούμενα θέματα.
  • Δεν έχτιζαν επιβλητικά μνημεία αλλά απλούς ναούς, πίστευαν στη μεταθανάτια ζωή και υπέρτατη θεότητα του υπήρξε η θεά – μητέρα.
  • Το 1.400 π.Χ το νησί πέρασε στα χέρια των Ελλήνων, μετά από την φυσική καταστροφή (έκρηξη ηφαιστείου της Θήρας) που κατέστρεψε τον Μινωικό πολιτισμό.

            Κάποια συμπεράσματα:      

Μινωική τοιχογραφία

Μινωική τοιχογραφία

  1. Ο Μινωικός πολιτισμός ως πρώιμος πολιτισμός του ανθρώπινου γένους, επιφυλάσσει μερικές αξιοσημείωτες και ευχάριστες διακρίσεις συγκριτικά με τους άλλους σύγχρονους αλλά και αρχαιότερους του πολιτισμούς. Κατ’ αρχήν η έλλειψη σοβαρών απειλών λόγω της προστασίας από τη θάλασσα επιτρέπει στους Μινωίτες να χτίσουν πόλεις δίχως τείχη και να καλλιεργήσουν μια κουλτούρα ειρηνική σε γενικές γραμμές, η οποία αντανακλάται στις ειρηνικές και ευχάριστες καλλιτεχνικές αναπαραστάσεις των ζωγραφισμένων τειχών. Ταυτόχρονα η ναυτική παράδοση των Μινωιτών τους επιτρέπει να γνωρίσουν και να συγκεράσουν θετικά στοιχεία γειτονικών και αρχαιοτέρων αυτοκρατοριών. Ωστόσο οι διαφοροποιήσεις τους είναι εμφανείς τόσο στην αρχιτεκτονική καθώς φαίνεται να απεχθάνονται τη συμμετρία και να αποφεύγουν το χτίσιμο μεγάλων και επιβλητικών ναών όσο και στις εικαστικές τέχνες. Επίσης αν και δεν απέφυγαν τη δουλοκτησία, οι δουλοπάροικοι μάλλον είχαν πιο ανθρώπινη ζωή και περισσότερα δικαιώματα από αυτούς των γειτονικών λαών.
  2. Ο βασιλιάς αν και είχε θρησκευτικά καθήκοντα και υπήρξε ο μεγαλύτερος «επιχειρηματίας» του νησιού όπως και στην Αίγυπτο εντούτοις πρέπει να υπήρξε λιγότερο συγκεντρωτικός από τον δεύτερο αφού επιτρέπει και την ύπαρξη ανεξάρτητης τάξης των εμπόρων. Την ευμάρεια του νησιού θα πρέπει να απολάμβανε – τηρουμένων των αναλογιών – η πλειοψηφία των κατοίκων εφόσον αποφεύγονταν οι εξεγέρσεις και υπήρχαν μεγάλες κοινωνικές ελευθερίες.
  3. Ένα άλλο αξιοσημείωτο στοιχείο φαίνεται πως υπήρξε η ισότητα μεταξύ των φύλων που σε συνδυασμό με την θρησκεία, της οποίας υπέρτατη θεότητα υπήρξε η θεά μητέρα δίνουν την αίσθηση για καταγωγή των Μινωιτών από κάποια μητριαρχική κοινωνία, σαφώς πιο «φιλάνθρωπη» απ’ αυτή των Σουμέριων και των Αιγύπτιων. Ίσως αυτός να είναι κι ο λόγος που πουθενά δεν υπάρχουν αναφορές για ανθρωποθυσίες.

     

           Σταχυολόγηση Περιόδου: 1.500-600 π.Χ

     

Αναπαράσταση εσωτερικού Μηκυναϊκού ανάκτορου

Αναπαράσταση εσωτερικού Μηκυναϊκού ανάκτορου

    Ο ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ- Η ΚΑΘΟΔΟΣ ΤΩΝ ΔΩΡΙΕΩΝ-ΟΙ ΙΩΝΕΣ

  • Από το 2.800 έως το 2.000 π.Χ πραγματοποιείται από την Μαύρη θάλασσα και την Βορειοδυτική Μ. Ασία ή κάθοδος των Νεηλύδων (που αργότερα ονομάστηκαν Έλληνες). Οι ομάδες που εισέβαλαν στον Ελλαδικό χώρο είχαν κοινή γλώσσα, ίδρυσαν οχυρά με επιφανέστερο αυτό των Μυκηνών. Αποδέχτηκαν το Μινωικό πολιτισμό και υιοθέτησαν τη γραφή του.
  • Το 1.400 π.Χ λόγω της καταστροφής του Μινωικού πολιτισμού οι Μυκηναίοι κυριαρχούν στις θάλασσες. Επίσης εκμεταλλευόμενοι την παρακμή της Αιγύπτου συνδυάζουν το εμπόριο με πειρατική, πολλές φορές συμπεριφορά.
  • Οι γυναίκες ασχολούνταν με την οικοτεχνία και αποτελούν την πλειονότητα των δούλων.
  • Παρά την ναυτική τους παράδοση, απουσιάζει η αυτόνομη εμπορική τάξη.
  • Υπάρχουν ενδείξεις για μικρής έκτασης ανθρωποθυσίες.
  • Η αποσταθεροποίηση της Αιγύπτου και η καταστροφή της αυτοκρατορίας των Χετταίων καταμαρτυρούν την εξάρτηση των Μυκηναίων από τους αρχαιότερους και πλουσιότερους γειτονικούς πολιτισμούς. Η γενική αναταραχή και η αποκοπή των εμπορικών δρόμων επιφέρουν σοβαρά προβλήματα στην οικονομία τους. Τις απώλειες λόγω των παραπάνω γεγονότων σπεύδουν να αναπληρώσουν με κατακτήσεις, έτσι εκστρατεύουν εναντίον της Τροίας.
  • Γύρω στο 1.140 π.Χ βαρβαρικά φύλα από την κεντρική Μακεδονία εισδύουν στην Ήπειρο και τη Θεσσαλία εκτοπίζοντας τους Δωριείς.
    Χάρτης αναπαράστασης της καθόδου των Δωριέων

    Χάρτης αναπαράστασης της καθόδου των Δωριέων

     Αυτοί με τη σειρά τους κατευθυνόμενοι νότια καταλύουν την αυτοκρατορία των Μυκηνών απορρίπτοντας ταυτόχρονα τις παραδόσεις τους.

  • Το 1.000 π.Χ οι Δωριείς κατέλαβαν όλη την ηπειρωτική Ελλάδα, πλην της Αττικής την οποία παρέκαμψαν και ορισμένων περιοχών της Αρκαδίας που επιβίωσαν υπολείμματα των μυκηναϊκών κοινωνιών. Στις κοινότητες των Δωριέων βασίλευε η βία και η βεντέτα αποτελούσε τον υπέρτατο νόμο.
  • Εξάλλου στην Αττική, οι Αθηναίοι κατάγονταν από τους Ίωνες και μιλούσαν την Ιωνική διάλεκτο. Τον 9ο π.Χ αιώνα είχαν ιδρύσει 10 ανθηρές αποικίες στην Μ. Ασία ανάμεσά τους την Έφεσο, την Μίλητο, τον Κολοφώνα και 4 σε νησιά του Αιγαίου: Τένεδο, Λέσβο, Χίο, Σάμο.
  • Τα έπη του Όμηρου αποτέλεσαν ουσιαστικό συστατικό στοιχείο της Ελληνικής παιδείας. Όπως και τα έργα του Ησίοδου (Θεογονία) συνέβαλαν στην ολοκλήρωση και την ανάπτυξη της θρησκείας.
  • Το 7.500 π.Χ το Φοινικικό αλφάβητο φτάνει στην Αττική και προσαρμόζεται στις ανάγκες της περιοχής.
  • Οι Ίωνες έθεσαν τα θεμέλια της αυτοδιοικούμενης πόλης κράτους. Αντιπροσωπευτικά συμβούλια αιρετών συνέρχονταν τακτικά για να βοηθούν τους ηγέτες.
  • Τόσο στους Δωριείς όσο και σους Ίωνες το δικαίωμα του πολίτη ήταν κληρονομικό. Η πληθυσμιακή αύξηση δημιουργεί προβλήματα επιβίωσης με αποτέλεσμα την υποδούλωση χρεοκοπημένων καλλιεργητών. Έτσι ξέσπασε κοινωνικός αγώνας με αίτημα τον αναδασμό της γης.
  • Με την αντικατάσταση του ιππικού από την φάλαγγα η Σπάρτη γίνεται η ισχυρότερη πόλη κράτος και το 740 π.Χ υποδουλώνει τη Μεσσηνία.
  • Η μεταρρύθμιση του Λυκούργου αναθέτει την εξουσία στη Λαϊκή συνέλευση.
  • Οι δαπάνες της εκπαίδευσης γίνονται κρατικές.
  • Κλήρος και είλωτες ανήκουν στο κράτος
  • Χαρακτηριστικό της Λακωνικής κοινωνίας η μεγάλη της εσωστρέφεια.
  • Στην Αθήνα ο Σόλων το 594 π.Χ αναλαμβάνει τη μεταρρύθμιση που θα βγάλει την πόλη από το αδιέξοδο. Ανάμεσα στα μέτρα που παίρνει είναι η παραγραφή των χρεών, οι πολίτες πλέον δεν μπορούσαν να γίνουν δούλοι για χρέη, οι κοινοί πολίτες μπορούν στο εξής να
    Στο χάρτη, αναπαρίστανται  με κόκκινο χρώμα οι περιοχές των Ιώνων, οι οποίοι φαίνεται να έθεσαν τα θεμέλια του θεσμού της Πόλης-Κράτος

    Στο χάρτη, αναπαρίστανται με κόκκινο χρώμα οι περιοχές των Ιώνων, οι οποίοι φαίνεται να έθεσαν τα θεμέλια του θεσμού της Πόλης-Κράτος

    αναλαμβάνουν δημόσια λειτουργήματα.

    • Παράλληλα έχουμε την εμφάνιση ενός νέου τύπου πολιτικού αρχηγού, του τύραννου που ευνοείται από την νομισματοποιεία και σε γενικές γραμμές εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ισχυρών τάξεων. (7ος κ 6ος αι.)
  • Η πόλωση σε πλούσιους και φτωχούς αντιμετωπίστηκε (από τον 8ο αι.) με την μετανάστευση και την ίδρυση αποικιών. Η Σπάρτη ιδρύει τον Τάραντα, Η Κόρινθος τις Συρακούσες, τα Μέγαρα το Βυζάντιο.
  • Μέσω των αποικιών οι ελληνόφωνοι Μακεδόνες ήρθαν σε επαφή με την πιο προηγμένη Νότιο Ελλάδα.
  • Τον 7ο αι. Οι Ίωνες εγκαθιστούν το λιμάνι Ναυκράτη στο Νείλο και έτσι έρχονται σε επαφή με την αστρονομία, την γεωμετρία και τους Βαβυλωνίους λόγιους. Αυτό το γεγονός συνέβαλε στη γέννηση της Ελληνικής φιλοσοφίας και επιστήμης.

       Κάποια συμπεράσματα:

  1. Ο πρώτος Ελληνικός πολιτισμός των Μυκηνών φαίνεται πως ακολουθεί τα βήματα των αρχαιότερων από αυτόν. Έτσι δεν απουσιάζουν οι σκληροί θεσμοί της δουλοκτησίας, ούτε οι ανθρωποθυσίες, έστω και σε περιορισμένο βαθμό. Παράλληλα, ο συγκεντρωτισμός της Μυκηναϊκής εξουσίας δεν επιτρέπει την ύπαρξη εμπορικής τάξης, όπως ακριβώς και στην Αίγυπτο. Αν και ανοιχτοί προς τον Μινωικό πολιτισμό, οι Μυκηναίοι επιδεικνύουν ταυτόχρονα και πολεμοχαρή ή και πειρατική νοοτροπία.
  2. Η κάθοδος των Δωριέων φαίνεται να επιφέρει σε κάποιο βαθμό πολιτισμικό πισωγύρισμα, καθώς είναι ιδιαίτερα βίαιοι και δεν ενδιαφέρονται για τα επιτεύγματα των Μυκηναίων. Εξαίρεση σ’ αυτό το κλίμα μοιάζει να είναι η Αττική, στην οποία η Ιωνικής καταγωγής κάτοικοί της είναι ανοιχτοί στις καινοτομίες, υιοθετούν το Φοινικικό αλφάβητο και ιδρύουν ανθηρές αποικίες. Αυτές είναι οι πρόδρομοι των πόλεων κρατών.
  3. Σε ένα άλλο επίπεδο, το οικονομικό και κοινωνικό αδιέξοδο και της χαώδους ταξικής διαφοράς έρχονται να αλλάξουν οι μεταρρυθμίσεις του Λυκούργου στη Σπάρτη και του Σόλωνα στην Αθήνα. Παράλληλα η μετανάστευση δίνει τις απαραίτητες ανάσες.
  4. Η επαφή των Ιώνων στο Νείλο με τις κατακτήσεις των Βαβυλωνίων ανοίγουν το δρόμο για την Ελληνική φιλοσοφία και επιστήμη. Ενώ τα έπη του Όμηρου και τα έργα του Ησίοδου επιδρούν καταλυτικά στη διαμόρφωση της Ελληνικής παιδείας και θρησκείας αντίστοιχα.

         

         Σταχυολόγηση Περιόδου:  600-400 π.Χ

          Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ και ο ΧΡΥΣΟΣ ΑΙΩΝΑΣ- ΟΙ ΜΗΔΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΑΘΗΝΑΣ ΚΑΙ                 ΣΠΑΡΤΗΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟ ΠΟΛΕΜΟ

     

Αναπαράσταση της παράταξης Αθηναϊκού και Πέρσικου στρατού κατά τη μάχη του Μαραθώνα

Αναπαράσταση της παράταξης Αθηναϊκού και Πέρσικου στρατού κατά τη μάχη του Μαραθώνα

   Μάχες Ελλήνων τον 5ο αιώνα:

  • 490 π.Χ Μαραθώνας: 10.000 Αθηναίοι υπό τον Μιλτιάδη κατατροπώνουν δύναμη 20.000 Περσών. Οι ενισχύσεις της Σπάρτης έφτασαν καθυστερημένα.
  • 480 π.Χ Σαλαμίνα: Στα νησιά του νησιού ο Ελληνικός στόλος υπό το Θεμιστοκλή παγιδεύει και καταστρέφει τον υπέρτερο αριθμητικά στόλο των Περσών.
  • 479 π.Χ Πλαταιές: Οι ενωμένες δυνάμεις Σπαρτιατών και Αθηναίων περίπου 40.000 οπλιτών υπό τον Παυσανία, κατατροπώνουν το στρατό των 100.000 Περσών και Μηδίσαντων Ελλήνων και φονεύουν το γαμπρό του Ξέρξη και αρχηγό των Περσών Μαρδόνιο.
  • 418 π.Χ Μαντινεία: Οι Σπαρτιάτες κατανικούν σε μάχη τους Αθηναίους.
  • 416 – 413 π.Χ Συρακούσες: Οι Αθηναίοι εκστρατεύουν κατά της πόλης και γνωρίζουν πανωλεθρία με 40.000 θύματα Αθηναίους και συμμάχους τους.
  • Την εξαφάνιση των Μυκηνών ακολούθησε μια σκοτεινή περίοδος. Ωστόσο από τον 6ο αιώνα αρχίζει να αναπτύσσεται στον ελλαδικό χώρο ο πιο αξιόλογος πολιτισμός που γνώρισε ο κόσμος, με επιτεύγματα στη γλυπτική, ζωγραφική, ποίηση, φιλοσοφία, επιστήμες.
  • 776 π.Χ Ίδρυση των Ολυμπιακών αγώνων στην Ίλιδα προς τιμήν του Δία. Την ίδια στιγμή στην καθυστερημένη Αρκαδία ασκούσαν ακόμη ανθρωποθυσίες.
  • Η Σπάρτη ήταν η μοναδική πόλη με μόνιμο στρατό. Οι περισσότερες ηγεμονίες που ανέτρεψε ασκούσαν απολυταρχική εξουσία κι έτσι αναδείχτηκε σε υπέρμαχο της ελευθερίας.
  • Η αριστοκρατία ήταν συνήθως κατά της τυραννίας καθώς πίστευε πως στρέφονταν κατά των προνομίων της.
  • Αθήνα: Το χάσμα των τάξεων έρχονται να γεφυρώσουν οι μεταρρυθμίσεις του Σόλωνα το 594 π.Χ. Απελευθερώνονται οι πολίτες που είχαν
    Σόλων: χάρη στη Σεισάχθεια και τις μεταρρυθμίσεις που επέβαλε, απελευθέρωσε χιλιάδες πολίτες που είχαν υποδουλωθεί για χρέη κι επέφερε στην Αθήνα μεγαλύτερη κοινωνική δικαιοσύνη

    Σόλων: χάρη στη Σεισάχθεια και τις μεταρρυθμίσεις που επέβαλε, απελευθέρωσε χιλιάδες πολίτες που είχαν υποδουλωθεί για χρέη κι επέφερε στην Αθήνα μεγαλύτερη κοινωνική δικαιοσύνη

    υποδουλωθεί λόγω χρεών (Σεισάχθεια)./ Μεταρρυθμίζει προς μετριοπαθή κατεύθυνση το δίκαιο του Δράκοντα./ Ιδρύει λαϊκό δικαστήριο/. Προστατεύει χήρες και ορφανά./ Παραχωρεί δικαίωμα ψήφου σε όλες τις τάξεις των ελευθέρων./ Ωστόσο τα δημόσια αξιώματα ήταν προσιτά σε πολίτες με συγκεκριμένο εισόδημα./ Στο νομοθετικό σώμα της εκκλησίας του Δήμου μπορούσαν να συμμετέχουν όλοι οι ελεύθεροι πολίτες./ Ιδρύει τη βουλή των 400 που ελέγχουν οι αριστοκράτες που εκλέγονταν από το λαό./ Στο δικαστικό σώμα του Άρειου Πάγου γίνονται δεκτοί αριστοκράτες που έχουν υπηρετήσει στη βουλή./ Λόγω της φτωχής Αττικής γης ενθαρρύνει το εμπόριο.

  • Μετά την αποχώρηση του Σόλωνα ξεσπούν έριδες μεταξύ τάξεων και γενών. Ο Πεισίστρατος εκμεταλλεύεται την κατάσταση, καταλαμβάνει την εξουσία με τη βία και αναδεικνύει την Αθήνα σε ηγέτιδα δύναμη. Με την κατάληψη των Ιωνικών πόλεων από τους Πέρσες οι μετανάστες προσδίδουν ξεχωριστή αίγλη στην πόλη. Μετά το θάνατο του Πεισίστρατου ακολουθεί περίοδος ταραχών ώσπου ο Κλεισθένης επαναφέρει τους νόμους του Σόλωνα και διαιρεί τους πολίτες αντί για γένη σε δήμους, μετατρέποντας το πνεύμα της φυλής σε αφοσίωση στο σύνολο. Κατόπιν διαιρεί την Αθήνα αντί για 4 σε 10 φυλές. Επίσης η βουλή των 400 αντικαθίσταται με τη δημοκρατικότερη βουλή των 500.
  • Στην εξέγερση των Ιωνικών πόλεων Αθήνα και Ερέτρια στέλνουν βοήθεια και οι εξεγερμένοι καίνε τις Σάρδεις. Οι Πέρσες καταπνίγουν την εξέγερση και καταστρέφουν την επικεφαλής Μίλητο. Ο Δαρείος ζητά την υποταγή των Ελληνικών πόλεων αλλά Αθήνα, Ερέτρια και Σπάρτη αρνούνται. Κατόπιν ο Δαρείος εκστρατεύει εναντίον της Ελλάδας, καταλαμβάνει και λεηλατεί την Ερέτρια αλλά αναχαιτίζεται από τους Αθηναίους στο Μαραθώνα.
  • Ο γιός του Δαρείου Ξέρξης αφού καταπνίγει εξεγέρσεις σε Αίγυπτο και Βαβυλώνα το 481 συγκεντρώνει το μεγαλύτερο στρατό που είχε δει ποτέ η γη 250.000 αντρών. Η Αθήνα με παρότρυνση του Θεμιστοκλή συγκροτεί στόλο. Οι Σπαρτιάτες καθυστερούν τους Πέρσες στις Θερμοπύλες και οι τελευταίοι αφού περνούν καίνε την Αττική. Ακολουθεί η ναυμαχία της Σαλαμίνας, η μάχη των Πλαταιών και η καταστροφή των υπολειμμάτων του Περσικού στόλου στη Μ. Ασία.
  • Το 477 π.Χ συγκροτείται η συμμαχία της Δήλου που σταδιακά μετατρέπεται σε Αθηναϊκή ηγεμονία πάνω σε 170 κράτη.
  • Υπό τον Περικλή η Αθήνα βρίσκεται στο απόγειο της ακμής της.
  • Όλοι οι πολίτες μπορούν να αναλάβουν αξιώματα και αμείβονται γι αυτά.
  • Ικτίνος και Καλλικράτης χτίζουν τον Παρθενώνα.
  • Ακμάζει η τραγική ποίηση με τους Αισχύλο, Σοφοκλή και έπειτα Ευριπίδη. Όπως και η κωμωδία με τον Αριστοφάνη.
  • 433. π.Χ αρχίζει ο Πελοποννησιακός πόλεμος τον οποίο εξιστορεί αριστουργηματικά ο Θουκυδίδης.
  • Οι Σοφιστές όπως ο Πρωταγόρας εισάγουν ένα είδος ανθρωπιστικού σκεπτικισμού.
  • Ο φιλόσοφος Σωκράτης κριτικάρει τη δημοκρατία και 2 μαθητές του (Αλκιβιάδης, Κριτίας) αργότερα θα παίξουν αμφιλεγόμενο ρόλο στην ιστορία της Πόλης.
  • 413 π.Χ Συντριβή Αθηνών στις Συρακούσες, με αποτέλεσμα την εξέγερση συμμαχικών πόλεων και την ανατροπή της δημοκρατίας από ολιγαρχικούς, ανάμεσα τους και ο Κριτίας.
  • 410 π.Χ επαναφορά της δημοκρατίας.
  • 404 π.Χ η Αθήνα παραδίδεται στη Σπάρτη που εγκαθιστά ολιγαρχία. Ο Κριτίας προβάλει σαν τύραννος και εξαπολύει κύμα τρομοκρατίας.
  • Ο Κριτίας ανατρέπεται και επιστρέφει η δημοκρατία.

               Κάποια συμπεράσματα:

  1. Την εποχή που στην Περσία αναπτύσσεται μια τεράστια ενιαία αυτοκρατορία με κεντρική διοίκηση, στον Ελλαδικό χώρο εμφανίζεται το μοντέλο της πόλης κράτους, με κυριότερες εκπροσώπους την Σπάρτη και την Αθήνα. Επίσης, εμφανίζεται στην Αθήνα ένα νέο σύστημα διακυβέρνησης, η Δημοκρατία. Η οποία κάνει τα πρώτα της βήματα με τις μεταρρυθμίσεις του Σόλωνα, στις αρχές του 6ου αιώνα για να γίνει
    Χάρτης του Πελοποννησιακού Πολέμου: απεικόνιση των συμμαχιών και των  στρατιωτικών επιχειρήσεων.

    Χάρτης του Πελοποννησιακού Πολέμου: απεικόνιση των συμμαχιών και των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

    πιο περιεκτική τον 5ο αιώνα με τον Κλεισθένη και τον Περικλή αργότερα. Τι ώθησε τους Αθηναίους να διαλέξουν αυτό το σύστημα σε μια κοινωνία που παρέμενε δουλοκτητική είναι ένα ερώτημα. Ίσως η φτώχεια της Αττικής γης σε συνδυασμό με τις αυξανόμενες ταξικές διαφορές να οδήγησε σ’ αυτή τη λύση για το ξεπέρασμα του αδιεξόδου. Από την άλλη η δημοκρατία δεν εμπόδισε, μάλλον το αντίθετο βοήθησε την Αθήνα να κυριαρχήσει στη συμμαχία της Δήλου και με σκληρότατους όρους για τα υπόλοιπα κράτη. Πως λοιπόν μια κοινωνία που προσπαθεί να γίνει δικαιότερη στο εσωτερικό της δεν διστάζει να γίνει αμείλικτη με τους υπόλοιπους; Πιθανά η προσπάθεια για εσωτερική κοινωνική δικαιοσύνη να δημιούργησε την αναγκαιότητα για την εκμετάλλευση των υπολοίπων χωρών. Μάλλον από τα παραπάνω διαφαίνεται πως τα κίνητρα για την επικράτηση δημοκρατίας δεν πρέπει να αναζητηθούν σε ένα αιτιοκρατικό ιδεαλισμό, αλλά περισσότερο στις υλικές συνθήκες που δημιουργούν αναγκαιότητες. Επιπλέον, δεν πρέπει να παραβλέπουμε πως οι κρίσεις στην πόλη οδήγησαν σε αρκετές περιπτώσεις στην τυραννία. Από την άλλη, στην δεσποτική Περσία το πολιτικό σύστημα δεν εμπόδισε ούτε την κοινωνική μέριμνα, ούτε την σχετικά ομαλή ενσωμάτωση πολιτισμών και στοιχείων αλλότριων. Είναι λοιπόν η πρόοδος ζήτημα φωτισμένων ηγετών, ανεξάρτητα από το σύστημα; Είναι ένας διαλεκτικός συνδυασμός ηγετικών προσωπικοτήτων, ιστορικών συγκυριών, ταξικών συσχετισμών, υλικών συνθηκών και μιας σειράς άλλων παραγόντων;

  2. Ένα άλλο συμπέρασμα που μπορούμε να βγάλουμε συγκρίνοντας τους δύο κόσμους, είναι πως ο κοινός δρόμος προς τον πολιτισμό που ακολούθησε ως ένα σημείο το ανθρώπινο γένος, αρχίζει τώρα να παρουσιάζει διακλαδώσεις και μεγαλύτερη ποικιλία. Διαφορετική οργάνωση, διαφορετική θεώρηση, διαφορετική αντιμετώπιση του ατόμου, γίνονται παράμετροι που όλο κι αποκλίνουν μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών.
  3. Η ποικιλία πόλεων κρατών με ανεξάρτητη οργάνωση και οι Μηδίσαντες Έλληνες κατά τους Περσικούς πολέμους, καταμαρτυρούν την απουσία εθνικής συνείδησης. Η συμμαχία των πόλεων κρατών για την αντιμετώπιση του κοινού κινδύνου, υπήρξε περισσότερο αποτέλεσμα της συγκυρίας και κοινών συμφερόντων, παρά προσπάθεια για πολιτική ενοποίηση. Εξάλλου, μετά την απομάκρυνση της απειλής δε θα αργήσουν να ξεσπάσουν καινούριες έριδες μεταξύ των Ελλήνων.
  4. Η ακμή της Αθήνας συνοδεύεται και με άνθιση στις τέχνες (θέατρο, ποίηση), στην αρχιτεκτονική και στην φιλοσοφία. Ειδικά στη Φιλοσοφία, είναι εντυπωσιακή η ποικιλία των ρευμάτων που εμφανίζονται. Όπως επίσης και η συνύπαρξη ιδεών που θέτουν ως κύριο μέτρο των πραγμάτων, η πρώτη το άτομο και η δεύτερη το σύνολο.

           

             Σταχυολόγηση Περιόδου: 400 π.Χ-200 μ.χ.

Φίλιππος Β': Οδήγησε τη Μακεδονία στην κυριαρχία στον Ελλαδικό χώρο και επέβαλλε την ένωση των ανεξάρτητων πόλεων κρατών της Ελλάδας υπό την ηγεμονία του

Φίλιππος Β’: Οδήγησε τη Μακεδονία στην κυριαρχία στον Ελλαδικό χώρο και επέβαλλε την ένωση των ανεξάρτητων πόλεων κρατών της Ελλάδας υπό την ηγεμονία του

    Η ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ-ΟΙ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΕΣ ΤΟΥ  ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΚΑΙ Η            ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ              ΠΕΡΙΟΔΟΣ

  • Οι Λακεδαιμόνιοι εκστρατεύουν στην Μικρά Ασία
  • Το 395 π.Χ ξεσπά ο δεκαετής κορινθιακός πόλεμος όπου η Σπάρτη αντιμετωπίζει την ένωση Αθήνας, Άργους, Θήβας, Κορίνθου. Η Αθήνα σε αυτόν επανεμφανίζεται ως δύναμη
  • 380 π.Χ Συγκροτείται νέα Αθηναϊκή συμμαχία με όρους πιο ισότιμους αυτή τη φορά.
  • 371 & 362 π.Χ οι Θηβαίοι νικούν σε δύο μάχες τους Σπαρτιάτες. Καθοριστική ήταν η συγκρότηση του ιερού λόχου από τους Θηβαίους.
  •     ΑΘΗΝΑ
  • Η δημόσια υπηρεσία παραχωρεί τη θέση της στο ατομικό συμφέρον και το ιδανικό του καθολικού ανθρώπου παραχωρεί τη θέση του στην ειδίκευση (Επαγγελματίες μουσικοί και αθλητές), με συνέπεια τη διεύρυνση του χάσματος μεταξύ γαιοκτημόνων και αγροτών.
  • Εμφάνιση του νατουραλισμού στην τέχνη.
  • 399 π.Χ Εκτέλεση του φιλοσόφου Σωκράτη, ο οποίος πρέσβευε πως οι ηθικές αρχές δεν πρέπει να επιβάλλονται στο άτομο από την κοινωνία αλλά να ανακαλύπτονται από τον καθένα στην ατομική του συνείδηση.
  • Από τους μαθητές του Σωκράτη οι κυριότερες σχολές που εμφανίστηκαν:
  1. Διογένης και Κυνικοί που αρνούνται την ιδιοκτησία και το επιβεβλημένο καθήκον. Ο Διογένης απορρίπτει το κράτος και πιστεύει πως η ευτυχία βρίσκεται στην πρωτόγονη αυτάρκεια.
  2. Αρίστιππος, που επίσης αρνείται το κράτος και πρεσβεύει πως η ευτυχία βρίσκεται στην ικανοποίηση των αισθήσεων (ηδονισμός).
  3. Πλάτωνας, που πιστεύει πως οι αισθήσεις αδυνατούν να συλλάβουν την αλήθεια και πως πίσω από τον αντικειμενικό κόσμο βρίσκεται μια περιοχή αφηρημένων ιδεών. Στο έργο του Πολιτεία προτείνει μια απολυταρχική πόλη κράτος, χωρίς τάξεις, υπό τη διακυβέρνηση των φιλοσόφων. [παραγωγικός συλλογισμός]
  • Ο Αριστοτέλης, μαθητής του Πλάτωνα έκλεινε περισσότερο προς τη δημοκρατία αλλά το κράτος που οραματίζονταν ήταν κοντά στου Πλάτωνα. Ο ίδιος είχε μια ψυχρή επιστημονικότητα και στο συμπέρασμα έφτασε συγκρίνοντας όλα τα γνωστά συστήματα διακυβέρνησης. [Επαγωγικός  συλλογισμός]
  • Ο Ισοκράτης υπήρξε αντίπαλος του Πλάτωνα και προτείνει την ένωση των κρατών υπό ένα ισχυρό ηγεμόνα.
  • 359 π.Χ Ανακήρυξη του Φίλιππου βασιλιά της Μακεδονίας. Επεκτείνει τις κτήσεις του με βία και διπλωματία. Συγκροτεί στρατό στα πρότυπα των Θηβαίων προσθέτοντας τη σάρισα.
  • 338 π.Χ Αθηναίοι και Θηβαίοι, συντρίβονται από τους Μακεδόνες στη μάχη της Χαιρώνειας. Ο Φίλιππος παρακάμπτει την Αθήνα και καταλαμβάνει την Πελοπόννησο χωρίς μάχη. Κατόπιν οργανώνει συνέλευση που κηρύσσει πως στο εξής οι Έλληνες δε θα πολεμούν μεταξύ τους και υιοθετώντας τις απόψεις του Ισοκράτη προτείνει εισβολή στην Ασία και απελευθέρωση των Ιωνικών πόλεων.
  • 336 π.Χ δολοφονείται από τον Παυσανία.
  • Τον Φίλιππο διαδέχεται ο γιος του Αλέξανδρος. Αρχικά καταπνίγει μια εξέγερση στη Θράκη και βαδίζει εναντίον των Ιλλυριών.
  • Καταπνίγει την εξέγερση της Θήβας σκοτώνοντας 6.000 πολίτες και εξανδραποδίζοντας άλλους 20.000. Το γεγονός θα αποτελέσει
    Χάρτης των εκστρατειών και της Αυτοκρατορίας που δημιούργησε ο Μ. Αλέξανδρος

    Χάρτης των εκστρατειών και της Αυτοκρατορίας που δημιούργησε ο Μ. Αλέξανδρος

    αργότερα βάρος στη συνείδησή του.

  • 334 π.Χ εκστρατεύει στην Ασία με 30.000 πεζούς και 5.000 ιππείς.
  • Κερδίζει τη μάχη στο Γρανικό ποταμό, απέναντι σε ισάριθμο στρατό και κατόπιν απελευθερώνει την Ιωνία.
  • Κερδίζει τη μάχη στον Ισσό, απέναντι σε 300.000 Πέρσες με επικεφαλής τον ίδιο τον αυτοκράτορα Δαρείο τον Γ’.
  • Κατευθύνεται στην Αίγυπτο, όπου του επιφυλάσσεται υποδοχή θεού.
  • Κερδίζει τη μάχη στα Γαυγάμηλα, απέναντι πάλι σε συντριπτικά υπέρτερο αριθμό Περσών.
  • Καταλαμβάνει Βαβυλώνα, Σούσα και Περσέπολη. Την τελευταία λόγω αντίστασης που πρόβαλε, επέτρεψε στο στρατό του να την λεηλατήσει. Επίσης, κατά τη διάρκεια βραδινού γλεντιού πυρπολούνται τα ανάκτορά της, κάτω από ιστορικά αδιευκρίνιστες συνθήκες, τα οποία αποτελούσαν αριστούργημα της εποχής.
  • Λόγω των εκτεταμένων κτήσεων, προσλαμβάνει μισθοφόρους στο στράτευμά του, αλλά υιοθετεί και ανατολίτικες νοοτροπίες όπως η προσκύνηση. Η προσπάθεια επιβολής της τελευταίας, βρίσκει μεγάλες αντιδράσεις (με πρωτοστατούντα τον Καλλισθένη), μεταξύ της Μακεδονικής αριστοκρατίας, αλλά και τμημάτων του Ελληνικού στρατού.
  • Εκστρατεύει στο Αφγανιστάν και παντρεύεται την κόρη του τοπικού ηγεμόνα Ρωξάνη.
  • Υπό την επήρεια αλκοόλ δολοφονεί το γηραιό φίλο του πατέρα του Κλείτο σε φιλονικία και κατόπιν επιχειρεί να αυτοκτονήσει.
  • Εισβάλει στην Ινδία και δίνει μάχη στον ποταμό Υδάσπη, την οποία κερδίζει με τρομερές όμως απώλειες.  Μετά το γεγονός αυτό οι στρατιώτες του αρνούνται να προχωρήσουν άλλο.
  • Επιχειρεί να συγκεράσει τον Ελληνικό και τον Πέρσικο πολιτισμό.
  • 323 π.Χ ο Αλέξανδρος πεθαίνει.
  • Μετά το θάνατο του Αλέξανδρου, χάνονται οι κτήσεις σε Ινδία και Αφγανιστάν. Κατά τις πρώτες δεκαετίες του 3ου αιώνα π.Χ η αυτοκρατορία του κατακερματίζεται.
  • Στην Ελλάδα ιδρύονται η Αχαϊκή και η Αιτωλική συμπολιτεία.
  • Οι εκτεταμένες κτήσεις που κατέκτησε ο Αλέξανδρος, θα χωριστούν σε τρεις περιοχές υπό διαφορετικές δυναστείες ηγεμόνων και θα αποτελέσουν τον Ελληνιστικό πολιτισμό (δυναστείες Αντιγονιδών στη Μακεδονία, Σελευκιδών σε Μικρά Ασία, Μεσοποταμία, Συρία και Περσία, Πτολεμαίων στην Αίγυπτο).
Χάρτης των Ελληνιστικών βασιλείων, όπως διαμορφώθηκαν μετά το θάνατο του Μ. Αλέξανδρου και τη διαίρεση της Αυτοκρατορίας του

Χάρτης των Ελληνιστικών βασιλείων, όπως διαμορφώθηκαν μετά το θάνατο του Μ. Αλέξανδρου και τη διαίρεση της Αυτοκρατορίας του.

  • Η Αίγυπτος υπό τον Πτολεμαίο.
  • Οι Πτολεμαίοι με πρωτεύουσα την Αλεξάνδρεια, αναζωογονούν τέχνες, πολιτισμό και επιστήμες (Ευκλείδης, Ερατοσθένης, Αρχιμήδης). Στην αυτοκρατορία θα υπάρξουν 2 κυρίως τάξεις, η αριστοκρατία και οι αγρότες.
  • Η Μακεδονία υπό τον Αντίγονο.
  • Η Μακεδονία αποστερημένη από τα έφορα εδάφη των αποικιών θα επανέλθει σε αρχαϊκή κατάσταση.
  • Μικρά Ασία, Μεσοποταμία, Συρία, Περσία υπό τον Σέλευκο.
  • Οι Σελευκίδες θα επεκτείνουν αρχικά την αυτοκρατορία και θα ιδρύσουν την Αντιόχεια. Οι Σημιτικές περιοχές της Μεσοποταμίας θα γνωρίσουν πολιτιστική αναγέννηση. Η Ελληνική γλώσσα θα διαδοθεί στην επικράτειά τους και Ασιατικά ρεύματα θα συρρεύσουν δυτικά (θρησκεία). Ωστόσο όταν εμφανίζονται οι Πάρθοι κατακτούν εδάφη και ολόκληρες σατραπείες αποσχίζονται.
  • Έως το 200 π.Χ ελάχιστα πράγματα θα έχουν μείνει από την αυτοκρατορία που ίδρυσε ο Αλέξανδρος, όταν στο προσκήνιο θα εμφανιστεί η Ρώμη.

            Κάποια συμπεράσματα:

  1. Η Αθήνα με κεκτημένη ταχύτητα, συνεχίζει να παράγει φιλοσόφους. Ωστόσο, άξια λόγου είναι η στροφή προς μια περισσότερο ατομοκεντρική θεώρηση των πραγμάτων. Το ιδανικό του καθολικού ανθρώπου αδυνατίζει.
  2. Με την κυριαρχία της Μακεδονίας στον ελλαδικό χώρο, έχουμε τα πρώτα βήματα προς την πολιτική ενοποίηση των πόλεων κρατών. Ο Φίλιππος, κατορθώνει να πραγματοποιήσει την ιδέα του Ισοκράτη για ένωση υπό έναν ηγεμόνα και ίσως αυτό να μαρτυρά πως στις σκέψεις μιας μερίδας ανθρώπων, που όμως είναι αδιευκρίνιστο πόσο μεγάλη ήταν, την ύπαρξη της αντίληψης για τη δημιουργία ενός μεγάλου κράτους, που οι πολίτες του θα έχουν κοινή κληρονομιά. Βέβαια, από την πολιτική ενοποίηση έως την ανάδειξη κοινής «εθνικής συνείδησης», υπάρχει μεγάλη απόσταση και, εύλογα γεννιούνται ερωτήματα αν εκείνη την περίοδο ήταν δυνατή η πρώιμη διαμόρφωση ενός έθνους-κράτους, όπως αυτά διαμορφώθηκαν στη νεωτερικότητα, αντιμετωπίζοντας σκληρές αντιστάσεις και φυγόκεντρες δυνάμεις των τοπικών κοινοτήτων, αλλά και τοπικών ηγεμόνων. 
  3. Βέβαια με τις κατακτήσεις του Αλέξανδρου γίνεται ένα βήμα παραπέρα. Επιχειρείται ο συγκερασμός 2 διαφορετικών πολιτισμών. Ένα όραμα που ανέστειλε ο πρόωρος θάνατος του Αλέξανδρου.
Advertisements
One Comment
  1. K. Bouzanis permalink

    Ξέρετε… ολίγα ΕΛΛΗΝΙΚΑ;
    Ανακαλύψτε το Κοινό, Παγκόσμιο, Εικονογράμματο & Παλαιογραμμικό Σύστημα Επιγραφής-Αναγνώσεως του Αρχαίου Κόσμου!
    Διαβάστε όλες τις… Προϊστορικές Γραφές του Κόσμου!
    http://bouzanis.blogspot.gr/2017/03/1000-7000.html

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: