Skip to content

ΕΤΡΟΥΣΚΟΙ- ΑΡΧΑΙΑ ΡΩΜΗ από 1.500 π.Χ -600 μ.Χ

04/08/2013

        Η ΙΣΤΟΡΙΑ & ΤΩΝ ΕΤΡΟΥΣΚΩΝ και της ΑΡΧΑΙΑΣ ΤΗΣ ΡΩΜΗΣ

     

ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΤΡΟΥΣΚΩΝ

ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΤΡΟΥΣΚΩΝ

 

 Σταχυολόγηση σημαντικών ιστορικών στιγμών από: 1.500-600 Π.Χ.

 ΟΙ ΕΤΡΟΥΣΚΟΙ

  • Οι Ετρούσκοι αναπτύσσουν σύνθετο πολιτισμό, εξορίσουν μέταλλα και επιδίδονται στη μεταλλοτεχνία.    
  • Δέχονται επιρροές από Φοίνικες και Καρχηδόνιους αλλά ακόμα περισσότερες από τους Έλληνες.
  • Δημιουργούν 12 ευημερούσες πόλεις από το εμπόριο με τους Έλληνες που δεν συγχωνεύτηκαν πολιτικά ποτέ.
  • Στην κουλτούρα τους κυριαρχεί το πεπρωμένο.
  • Διακρίνονται στην κοσμηματοποιία, στις εικαστικές τέχνες που χρησιμοποιούν ζωντανά χρώματα και αγαπούν ιδιαίτερα τη μουσική.
  • Οι γυναίκες της αριστοκρατίας απολαμβάνουν ασυνήθιστη ελευθερία.
  • Στην κοινωνική διαστρωμάτωση, η οργάνωση είναι φεουδαρχική και σημαντικό ρόλο παίζουν τα γένη που εκτοπίζουν το βασιλιά. Υπάρχει δουλοκτησία και απουσιάζει η μεσαία τάξη.
  • Τα ήθη τους πρέπει να είναι ιδιαίτερα ελεύθερα και υπάρχουν μαρτυρίες για ομαδικό έρωτα.
  • Οι έντονες ταξικές διαφορές προκαλούν έντονες συγκρούσεις.                                                                                    ΕΤΡΟΥΣΚΟΙ
  • Οι Ετρούσκοι με τον καιρό επεκτείνονται σε όλη την Ιταλική χερσόνησο.
  • Το 509 π.Χ οι Ρωμαίοι με την βοήθεια των Ελλήνων εξεγείρονται επιτυχημένα εναντίον των Ετρούσκων. Αποτελεί ιστορικό παράδοξο πως οι Ετρούσκοι μέχρι τον 1ο αιώνα π.Χ αφανίστηκαν ολοκληρωτικά.

              Κάποια συμπεράσματα:

             Οι Ετρούσκοι δημιούργησαν ένα πολιτισμό αντιθέσεων. Μεγαλούργησαν στις τέχνες και είχαν ιδιαίτερα ελεύθερα ήθη αλλά επίσης είχαν                  και έντονες ταξικές διαφορές, όπως και αδυναμία πολιτικής ένωσης. Αποτελεί ιστορικό παράδοξο η ολοκληρωτική εξαφάνισή τους

                Σταχυολόγηση σημαντικών ιστορικών στιγμών από:   600-400 π.Χ

      ρωμη          Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΩΝ ΡΩΜΑΙΩΝ

  •     Στην 1η χιλιετία εμφάνιση Κελτών και Ρωμαίων
  •     Οι Λατίνοι της Ιταλικής χερσονήσου προέρχονταν από επιμειξία ντόπιου πληθυσμού άγνωστης             προέλευσης με Ινδοευρωπαίους.
  •     Οι Ρωμαίοι υιοθετούν τη γραφή τον 6ο αιώνα και η πρώτη γραπτή τους ιστορία εμφανίζεται τον 3ο      αιώνα π.Χ.
  • Δέχονται επιρροές από τους Ετρούσκους (αλφάβητο, αγγειοπλαστική, μεταλλοτεχνία).
  • Η κοινωνική του διαίρεση είναι σε 2 τάξεις τους Πατρίκιους και τους Πληβείους.
  • Ο βασιλιάς προέρχεται από τους πατρίκιους και είναι αρχηγός του στρατού, ανώτατος ιερέας και ανώτατος δικαστής.
  • Η κοινωνία είναι πατριαρχική και ο πατέρας (pater familias) έχει δικαίωμα ζωής και θανάτου.
  • Το 509 π.Χ εξεγείρονται κατά της μοναρχίας του Ταρκύνιου και των Ετρούσκικων οικογενειών.
  • Οι πατρίκιοι εγκαθιδρύουν μια ειδική δημοκρατία με επικεφαλείς ύπατους.
  • Η συνέλευση ελέγχονταν από τους πατρίκιους αν και ψήφιζαν και οι πληβείοι.
  • Οι πατρίκιοι απαρτίζουν τη σύγκλητο και μονοπωλούν κοσμικά και ιερατικά καθήκοντα.
  • Η ζωή των πληβείων επιδεινώνεται με τη δημοκρατία.
  • Οι γάμοι μεταξύ τάξεων απαγορεύονται.
  • Οι αγρότες βρίσκονται σε δεινή θέση και μπορούσαν να πουληθούν ως δούλοι για να ανταπεξέλθουν στα χρέη τους.
  • Τον 5ο αιώνα αρχίζει η πάλη των τάξεων με όπλο των πληβείων τις στρατιωτικές απεργίες.
  • Οι πληβείοι ιδρύουν δική τους συνέλευση με δημόσιους λειτουργούς τους δημάρχους που κατέχουν σημαντική εξουσία.
  • Το 450 π.Χ επιτυγχάνουν μεταρρύθμιση του δικαίου και την συλλογή των νόμων (δωδεκάδελτος).
  • Οι Ρωμαίοι αποκρούουν τις ορεσίβιες φυλές, επικυριαρχούν επί των Ετρούσκων και κυριαρχούν στο Λάτιο.

              Κάποια συμπεράσματα:

  1. Στα πρώτα βήματα της Ρώμης έχουμε την εμφάνιση της πάλης των τάξεων μεταξύ Πατρικίων και Πληβίων. Η κοινωνία είναι αυστηρά πατριαρχική, όπως και σε άλλους ινδοευρωπαϊκούς λαούς. Η επικράτηση της δημοκρατίας, που μοιάζει περισσότερο με δημοκρατική ολιγαρχία επιδεινώνει τη θέση των πληβείων σε σχέση με τη μοναρχία. Αυτό αν μη τι άλλο δείχνει πως ένα νέο πολιτικό σύστημα στα πρώτα του βήματα δεν αποτελεί εχέγγυο για την καλυτέρευση της ζωής των μαζών. Όμως η ανειρήνευτη πάλη όπως αποδεικνύει η ιστορία των Ρωμαίων μπορεί να φέρει θετικότερα αποτελέσματα.

              Σταχυολόγηση σημαντικών ιστορικών στιγμών από:   400 π.Χ-200 μ.Χ

                  Η ΑΚΜΗ ΤΗΣ ΡΩΜΗΣ

Τα εδάφη της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας επί Τραϊανού.

Τα εδάφη της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας επί Τραϊανού.

   Η ΡΩΜΗ και η αυτοκρατορία που ίδρυσε ήταν μια οντότητα γεμάτη αντιθέσεις που έφερε τα σπέρματα της παρακμής της. Από το 1.000.000 κατοίκους οι 400.000 ήταν δούλοι απ’ τους οποίους η αυτοκρατορία ήταν απόλυτα εξαρτημένη. Οι Ρωμαϊκές μάζες (περίπου 320.000) ήταν χωρίς δυνατότητα εργασίας, λόγω των δούλων και παρέμεναν φτωχές. Το κράτος για να αποφεύγει τις εντάσεις κατέφευγε στην πολιτική της προσφοράς άρτου και θεαμάτων. Τη δημοκρατία διαδέχτηκε η μοναρχία και ο στρατός μετατράπηκε σε ένα παντοδύναμο κι επικίνδυνο σώμα.

  • Τον 3ο π.Χ αιώνα η Ρωμαϊκή δημοκρατία είχε επικρατήσει σε όλη σχεδόν τη χερσόνησο. Η πρώτη δημοκρατία ήταν αριστοκρατική, αλλά το 367 π.Χ οι πληβείοι επέβαλαν σαρωτικές μεταρρυθμίσεις.
  • Ο ένας τουλάχιστον ύπατος ήταν πληβείος και η εξουσία τους επεκτάθηκε και στα άλλα αξιώματα μέχρις αυτού των ιερέων.
  • Κατακτούν τη συμμετοχή στη σύγκλητο, ωστόσο οι Πατρίκιοι απορροφούν τους πλούσιους πληβείους.
  • Ο στρατός έδινε ευκαιρίες στους πλούσιους αλλά κατέστρεφε τους φτωχούς.

.

  • Το 280 π.Χ ο Πύρρος της Ηπείρου νικά σε δύο μάχες τους Ρωμαίους αλλά με τεράστιο κόστος μέχρι που το 275 αλλάζει έκβαση ο πόλεμος.
  • Το 272 π.Χ ο Τάραντας παραδίδεται στη Ρώμη.
  • Το 264 π.Χ η Ρώμη θέτει υπό την κυριαρχία της όλη τη χερσόνησο νότια του Πάδου.
  • Το 273 οι Καρχηδόνιοι καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος της νότιας και ανατολικής Ισπανίας υπό τον Αμίλκο Βάρκα.
  • Το 264 π.Χ λαμβάνει χώρα ο Α’ Καρχηδονιακός πόλεμος και όταν η Καρχηδόνα ζητά ειρήνη η Ρώμη καταλαμβάνει τη Σικελία και αργότερα Σαρδηνία και Κορσική.
  • Το 240 π.Χ η Λατινική ομοσπονδία διαλύεται όταν στρέφεται ενάντια στη Ρώμη. Η τελευταία απορροφά τους πολίτες της ομοσπονδίας με
    Αννίβας, αν και επέφερε σοβαρά πλήγματα στις Ρωμαϊκές λεγεώνες στην Ιταλική χερσόνησο, στο τέλος οι Ρωμαίοι επικράτησαν καταστρέφοντας την Καρχηδόνα και οδηγόντας τον ίδιο στην αυτοκτονία

    Αννίβας, αν και επέφερε σοβαρά πλήγματα στις Ρωμαϊκές λεγεώνες στην Ιταλική χερσόνησο, στο τέλος οι Ρωμαίοι επικράτησαν καταστρέφοντας την Καρχηδόνα και οδηγόντας τον ίδιο στην αυτοκτονία

     διαφορετικούς τρόπους και ανάλογα την περίσταση.

  • Το 218 π.Χ ξεκινάει ο Β’ Καρχηδονιακός πόλεμος. Ο Αννίβας νικά 3 φορές τους Ρωμαίους στη Β. Ιταλία παρακάμπτει τη Ρώμη, καθώς δεν είχε τη δυνατότητα να την πολιορκήσει και κατευθύνεται στο νότο.
  • Το 216 στην περίφημη μάχη των Καννών ο Αννίβας συντρίβει τους Ρωμαίους.
  • Το 209 π.Χ ο Σκιπίων καταλαμβάνει τη Νέα Καρχηδόνα και Ισπανικά εδάφη.
  • Το 201 π.Χ ο Αννίβας ηττάται στη Ζάμα έξω από την Καρχηδόνα και η τελευταία ζητά ειρήνη. Το 183 π.Χ ο Αννίβας αυτοκτονεί στη Βυθινία πριν συλληφθεί από τους Ρωμαίους διώκτες του. Το 146 π.Χ η Ρώμη καταστρέφει ολοσχερώς την Καρχηδόνα.
  • Το150 π.Χ Η Βόρειος Ιταλία γίνεται Ρωμαϊκή.

Ανατολικά η Ρώμη μετατρέπει την Ιλλυρία σε πελατειακό κράτος. Κατόπιν καταλαμβάνει τη Μακεδονία και την Μικρά Ασία απωθώντας τον Αντίοχο τον Γ’. Στην Νότιο Ιταλία οι μεγλογαιοκτήμονες με αρπαγές δημιουργούν απέραντες εκτάσεις τα λατιφούντια, που τα καλλιεργούν δούλοι. Οι δούλοι γνωρίζουν κτηνώδη μεταχείριση, ωστόσο μερικοί για οικονομικούς κυρίως λόγους απελευθερώνονται.

Τα έτη 107-101π.Χ, μετά από έντονες ταξικές συγκρούσεις ο Γάϊος Μάριος εκλέγεται ύπατος και αλλάζει τη φύση του στρατού, λόγω έλλειψης μικροαγροτών που αποτελούσαν αιμοδότη του. Ο στρατός γίνεται επαγγελματικός με αποτέλεσμα την υπακοή στο στρατηγό και όχι στο κράτος. Έτσι γίνεται πολιτικό όργανο.

  • Το 91 π.Χ οι Ιταλιώτες σύμμαχοι εξεγείρονται και μετά από αγώνα 2 ετών κατακτούν πλήρη δικαιώματα πολιτών.
  • Οι ανταγωνισμοί μεταξύ του Λαϊκού Γάιου και του Αριστοκράτη Σύλλα λήγει με το θάνατο του πρώτου και την επιστροφή το 83 π.Χ του δεύτερου στη Ρώμη. Εν τω μεταξύ είχε νικήσει το Μιθριδάτη στην Ασία. Κατά την επιστροφή του θανατώνει 6.000 οπαδούς του Μάριου Γάιου. Η διαφθορά στη Ρώμη βασιλεύει και μετά το θάνατο του Σύλλα αναδεικνύονται 3 ηγέτες: 1ος ο Πομπήιος Χάρι στις πολυάριθμες νίκες του. 2ος ο Μάρκος Κράσσος, ο οποίος έχει τη φήμη του φιλάργυρου τοκογλύφου, είναι γαιοκτήμονας και υπήρξε ο άνθρωπος που κατέπνιξε την εξέγερση του Σπάρτακου σταυρώνοντας 6.000 δούλους κατά μήκος της Αππίας οδού. 3ος ο Ιούλιος Καίσαρας. Έτσι σχηματίζεται η πρώτη Ρωμαϊκή τριανδρία. Ωστόσο ο Κράσσος σκοτώνεται σε εκστρατεία κατά των Πάρθων.
  • Ο Ιούλιος Καίσαρας αναγορεύεται σε διοικητή εντεύθεν και εκείθεν Άλπεων Γαλατίας, αποκτώντας τεράστια περιουσία από την πώληση δούλων που προμηθεύονταν από τις περιοχές που του αντιστέκονταν. Με εννιάχρονους αγώνες καταλαμβάνει όλη τη σημερινή Γαλλία, τμήματα της Ελβετίας και των Κάτω Χωρών. Επίσης εκστρατεύει κατά της Βρετανίας ανοίγοντας το δρόμο για μελλοντικές επιχειρήσεις.
  • Ο Πομπήιος και η σύγκλητος φοβούμενοι τις επιτυχίες του Καίσαρα τον ανακαλούν στη Ρώμη.
  • Το 49 π.Χ Ο Καίσαρας (λέγοντας τη γνωστή ρήση «ο κύβος ερρίφθη») βαδίζει κατά της Ρώμης, δεν συναντά αντίσταση και καταδιώκει τον Πομπήιο σε Ελλάδα και Αίγυπτο, όπου δολοφονείται από το βασιλιά Πτολεμαίο Γ’ που επιδιώκει την εύνοια του Καίσαρα.
  • Ο Καίσαρας επιβάλει την τάξη στην Αίγυπτο και τοποθετεί στο θρόνο την Κλεοπάτρα.
  • Το 43 π.Χ κατά την επιστροφή του στη Ρώμη ανακηρύσσεται από τη σύγκλητο δικτάτορας.
  • Διανέμει γη σε 80.000 Ρωμαίους κολόνους και ανακουφίζει χρεωστές από μέρος των οφειλών τους.
  • Δίνει το δικαίωμα του πολίτη στους Γαλάτες εκείθεν των Άλπεων.
  • Εισάγει το ημερολόγιο που ίσχυσε επί 15 αιώνες μέχρι που μικρές μεταρρυθμίσεις το μετέτρεψαν στο σύγχρονο Γρηγοριανό.
  • Έκανε τη δικτατορία μόνιμη επιβεβαιώνοντας τους φόβους των ευγενών.
  • Το 43 π.Χ 60 συγκλητικοί συνωμότες τον εκτελούν την ώρα που προήδρευε σε συνέλευση με 23 μαχαιριές.
  • Το θρόνο διεκδικούν οι: Μάρκος Αυρήλιος Λέπιδος (αρχηγός του ιππικού), ο Μάρκος Αντώνιος (ύπατος) και ο Οκτάβιος (μικρανιψιός
    Κικέρωνας: από τους μεγαλύτερους ρήτορες της αρχαιότητας, έπεσε θύμα των εκαθαρίσεων του Μάρκου Αντώνιου

    Κικέρωνας: από τους μεγαλύτερους ρήτορες της αρχαιότητας, έπεσε θύμα των εκαθαρίσεων του Μάρκου Αντώνιου

       και κληρονόμος του Καίσαρα). Σχηματίζουν τη δεύτερη τριανδρία και η σύγκλητος τους παραχωρεί πεντάχρονη απολυταρχική εξουσία.

  • Ο Μάρκος Αντώνιος και ο Οκτάβιος τους Μάρκο Ιούνιο Βρούτο και Γάιο Κάσσιο, που τους θεωρούν πρωταίτιους για τη δολοφονία του Ιούλιου Καίσαρα. Οι τελευταίοι καταφεύγουν στη Μακεδονία αλλά μετά την στρατιωτική ήττα που υπέστησαν αυτοκτονούν. Κατόπιν, κυρίως λόγω επιμονής τού Αντώνιου, εξοντώνουν 300 συγκλητικούς και 2.000 ιππείς, ανάμεσα στα θύματα ήταν και ο ρήτωρ Κικέρωνας.
  • Ο Λέπιδος προσπαθεί να συλλάβει τον Οκτάβιο, όταν αποτυγχάνει τίθεται σε κατ’ οίκον περιορισμό μέχρι το θάνατό του.
  • Ο Αντώνιος παντρεύεται την αδελφή του Οκτάβιου, Οκταβία αλλά όταν γνωστοποιείται ο δεσμός του με την Κλεοπάτρα της Αιγύπτου, στην οποία σκόπευε να παραχωρήσει τμήματα της αυτοκρατορίας, η σύγκλητος του κηρύσσει τον πόλεμο. Έτσι ο Οκτάβιος νικά τον Αντώνιο την ναυμαχία του Άκτιου, το 31 π.Χ, με συνέπεια την αυτοκτονία του ζευγαριού Αντωνίου και Κλεοπάτρας.
  • Ο Οκτάβιος αρνείται ρόλο του δικτάτορα, προτιμάει τον τίτλο «του πρώτου πολίτη» και με την προσωνυμία Αύγουστος (σεβαστός), το27 π.Χ. Παρά τους ισχυρισμούς του για το αντίθετο, η δημοκρατία όταν ανέλαβε Αύγουστος είχε ήδη πεθάνει, ωστόσο η Ρώμη θα γνωρίσει τον χρυσό της αιώνα στις δεκαετίες της διακυβέρνησής του.
  • Στο εξωτερικό: προσαρτεί την Αίγυπτο (πολύτιμη για το σιτάρι της), επεκτείνει τα βόρεια και κεντρικά σύνορα της αυτοκρατορίας (Ουγγαρία, Αυστρία), τελειώνει τον πόλεμο στην Ισπανία 2 αιώνες μετά την έναρξή του. Όμως αποτυγχάνει να καταλάβει την Γερμανία που θα παραμείνει απειλή.
  • Στο εσωτερικό: διορίζει συγκλητικούς αλλά το καθημερινό διοικητικό έργο βασίζεται στους ιππείς, τους απελεύθερους και τους δούλους. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργεί μια αποτελεσματική γραφειοκρατία. Επενδύει στην πολιτική «Άρτος και θεάματα».
  • Στα μέσα της θητείας του ονομάζεται Μέγας Ποντίφικας και μπαίνει επικεφαλής της θρησκείας. Αναστηλώνει 82 κατεστραμμένους ναούς και φτιάχνει δημόσια έργα (λουτρά, θέατρα, υδραγωγεία κ.λ.π).
  • Έδωσε ισχυρή ώθηση στα γράμματα και τις τέχνες. Έφερε στη Ρώμη ποιητές όπως ο Οβίδιος και ο Προπέρτιος, τον ιστορικό Τίτο Λίβιο, όπως και τους Βιργίλιο (Αινειάδα), Οράτιο.
  • Το 14 π.Χ ο Οκτάβιος πεθαίνει ρωτώντας «έπαιξα καλά στην κωμωδία;».
  • Τον Οκτάβιο διαδέχεται, ο θετός του γιός Τιβέριος, που κάνει υπερβολική χρήση «του νόμου του μεγαλείου» εξοντώνοντας εχθρούς πραγματικούς και φανταστικούς. Έπειτα αφήνει την εξουσία στον Σηιανό και λόγω της πολιτικής του δεύτερου γίνεται αντιπαθής.
  • Τον Τιβέριο διαδέχεται ο μικρανιψιός του Καλλιγούλας που παντρεύεται την αδελφή του Δρουσίλλα (πεθαίνει σύντομα). Το 41 μ.Χ η δική του πραιτοριανή φρουρά τον δολοφονεί μαζί με τη γυναίκα του και την κόρη του.
  • Οι πραιτοριανοί τοποθετούν στη θέση του αυτοκράτορα το θείο του Καλλιγούλα, Κλαύδιο. Αυτός στρέφεται κυρίως στα γράμματα. Επίσης προσαρτεί τη Βρετανία και δίνει στους Γαλάτες ευγενείς το δικαίωμα να γίνουν συγκλητικοί.
  • Η ανιψιά και σύζυγος του Ιουλία Αγριππίνα τον δηλητηριάζει για να ανέβει στο θρόνο ο γιός της Νέρωνας. Όμως αυτός στη συνέχεια δολοφονεί αδελφό και μητέρα. Το 64 μ.Χ το μεγαλύτερο μέρος της Ρώμης καταστρέφεται από πυρκαγιά και ο Νέρωνας καθιστά αποδιοπομπαίους τράγους τους χριστιανούς. Τέλος μετά από εξέγερση διοικητών κάποιων επαρχιών και της πραιτοριανής φρουράς αυτοκτονεί.
  • Το 69 μ.Χ 4 άντρες ανέρχονται στο θρόνο της αυτοκρατορίας, όμως οι 2 δολοφονούνται και ο 3ος αυτοκτονεί. Έτσι ο 4ος, ο Βεσπιανός αφού καταπνίγει εξέγερση στην Ιουδαία – το 70 μ.Χ ο γιός του Τίτος καίει την Ιερουσαλήμ – βαδίζει στη Ρώμη. Ο Βεσπιανός ανορθώνει την οικονομία με αντιλαϊκά όμως μέτρα. Τον διαδέχεται ο Τίτος και αυτόν ο παρανοϊκός αδελφός του Δομητιανού που δολοφονείται το 96 μ.Χ.
  • Ακολουθούν 5 αυτοκράτορες που άφησαν καλή υστεροφημία:
  1. Νέρβας
  2. Τραϊανός, που παρέχει βοήθεια στους φτωχούς.
  3. Αδριανός (117 μ.Χ), που εγκαταλείπει την επεκτατική πολιτική του προκατόχου του και υιοθετεί αμυντική.
  4. Αντωνίνος Πίος (138 μ.Χ), που είναι ειρηνόφιλος.
  5. Μάρκος Αυρήλιος (έως 180 μ.Χ).

Τα επόμενα χρόνια βαρβαρικές φυλές και ασθένειες θέτουν την αυτοκρατορία σε κίνδυνο.                                                  

Οκτάβιος: οδήγησε τη Ρώμη στο αποκορύφωματης ακμής της

Οκτάβιος: οδήγησε τη Ρώμη στο αποκορύφωματης ακμής της

              Κάποια συμπεράσματα:

  1. Η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία βρίσκεται σε περίοδο ακμής με αξιοσημείωτες αλλαγές στο κοινωνικό και το πολιτικό επίπεδο. Σε πολιτικό επίπεδο έχουμε το πισωγύρισμα στη μοναρχία που μάλλον δίνει ώθηση παρά ανακόπτει το δυναμισμό της Ρώμης. Η οικονομία βασίζεται σε ένα εκτεταμένο σύστημα δουλοκτησίας και έχουμε τον σχηματισμό τεράστιων αγροκτημάτων (Λατιφουντίων) που ανήκουν σε λίγους εύπορους. Οι πληβείοι ελέγχονται με την πολιτική του άρτου και των θεαμάτων και παρότι βρίσκονται στο μέσο της κοινωνικής πυραμίδας δεν αποτελούν παραγωγική τάξη.
  2. Σταδιακά φαίνεται πως το σύστημα αναγκάζεται να κάνει διορθωτικές αλλαγές. Η συρρίκνωση της τάξης των αγροτών πιθανά οφείλεται τόσο στην επέκταση του δικαιώματος του πολίτη σε λαούς εκτός της Ρώμης όσο και στην μετάλλαξη του στρατού σε μισθοφορικό. Η Ρώμη επεκτείνεται, όμως οι επιλογές που δίνουν λύσεις στο παρόν, στο μέλλον θα αποτελέσουν λόγους της παρακμής της.
  3. Στην εξουσία φαίνεται να ανέρχονται τόσο φωτισμένοι ηγέτες όπως ο Ιούλιος Καίσαρας και ο Οκτάβιος (με τον οποίο η αυτοκρατορία θα γνωρίσει τον χρυσό αιώνα της) όσο και διεφθαρμένοι ή ανίκανοι όπως ο Καλλιγούλας και ο Νέρωνας. Σημαντικό ρόλο στην κατάκτηση της εξουσίας παίζει πλέον ο στρατός.

                   Σταχυολόγηση σημαντικών ιστορικών στιγμών από: 200-600 μ.Χ

           

Οι μετακινήσεις των Γερμανικών φύλων στα εδάφη της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας

Οι μετακινήσεις των Γερμανικών φύλων στα εδάφη της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας

      Η ΠΑΡΑΚΜΗ ΤΗΣ ΡΩΜΑΪΚΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ

  • Τον 3ο μ.Χ αιώνα η Ρώμη απειλείται από βαρβαρικές φυλές:
  • Φράγκοι στον κάτω Ρήνο.
  • Αλαμάννοι στην κεντρική Γερμανία.
  • Βάνδαλοι στην Ουγγαρία (αποτελούσαν τους πιο ισχυρούς Γότθους).
  • Επίσης: Σάξονες, Βουργουνδοί, Λομβαρδοί.

Οι Γερμανικοί λαοί αποτελούσαν κοινωνίες οργανωμένες για πόλεμο, με βασική μονάδα το γένος και αιρετό ηγέτη.

  • Το Μάρκο Αυρήλιο διαδέχεται ο διεφθαρμένος γιος του Κόμμοδος. Στη συνέχεια οι πραιτοριανοί βγάζουν σε δημοπρασία το θρόνο. Μετά από ταραχώδη περίοδο, επικρατεί τελικά ο διοικητής των λεγεώνων του Δούναβη, Λεύκιος Σεπτίμιος Σέβηρος. Αυτός επιτίθεται κατά των Πάρθων, όμως έτσι εξασθενεί η αυτοκρατορία.
  • Ο διάδοχός του, Αλέξανδρος Σέβηρος δολοφονείται από στρατιώτες του, όταν περικόπτει τους μισθούς τους το 235 μ.Χ. Έπειτα από αυτό η Ρώμη εισέρχεται σε στρατιωτική αναρχία και στο θρόνο εναλλάσσονται πάνω από 20 ηγεμόνες.
  • 251 μ.Χ οι Βησιγότθοι περνούν το Δούναβη και εισέρχονται στα Βαλκάνια όπου αναχαιτίζονται από τους Ρωμαίους. Στην συνέχεια:
  • Οι Αλαμαννοί φτάνουν ως το Μιλάνο.
  • Οι Φράγκοι επεδράμουν στη Γαλατία και πιθανά φτάνουν ως την Ισπανία.
  • Ο Σασσανίδης βασιλιάς Σαπώρ, προσαρτεί στα εδάφη του την Αρμενία, εισβάλει στην Μεσοποταμία και αιχμαλωτίζει προδοτικά τον γηραιό αυτοκράτορα Βαλεριανό.
  • Ο διάδοχός του Γαλλιηνός, στην ουσία ελέγχει μονάχα την Ιταλία, την Ιλλυρία και την Β. Αφρική.
  • Ο Αυρήλιος αποκαθιστά για λίγο την δυτική αυτοκρατορία, όμως γενικά υπάρχει διάβρωση.
  • Το 274 μ.Χ αυτοκράτορας της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας είναι ο Λεύκιος Δομήτιος Αυρηλιανός (Αυρήλιος).
  • Αποκαθιστά το μεγαλείο της Ρώμης καταπνίγοντας εξεγέρσεις και εκστρατεύοντας εναντίον των Γαλατών (273).
  • Οι επιτυχίες του βοηθούν να ανακηρυχτεί «Αναστηλωτής του κόσμου» καθώς: Νικά τους Γότθους στο Δούναβη. Συντρίβει την εξέγερση της βασίλισσας Ζηνοβίας στη Συρία και καταστρέφει την πρωτεύουσα της Παλμύρα.
  • Ωστόσο, ο Αυρήλιος δολοφονείται με συνέπεια η αυτοκρατορία να σπαραχθεί από πολιτικές, θρησκευτικές, στρατιωτικές και κοινωνικές αναταραχές.
  • Η αυτοκρατορία αντιμετωπίζει δυσκολίες στην οικονομία: Άνοδο του πληθωρισμού και συνακόλουθα πτώση της αξίας του νομίσματος, περιορισμό των παραγωγικών πόρων από το χάσιμο επαρχιών, εγκατάλειψη της υπαίθρου.
  • Το 284 μ.Χ Αυτοκράτορας ανακηρύσσεται από το στρατό της Νικομήδειας στη Μικρά Ασία, Ο Γάιος Αυρήλιος Βαλέριος Διοκλητιανός που έχει απολυταρχικές τάσεις και υιοθετεί συνήθειες των Σασσανιδών.
  • Το 285 μ.Χ αφού συνειδητοποιεί τη δυσκολία να κυβερνήσει μόνος του προτείνει για τη δυτική πλευρά της αυτοκρατορίας τον Μαξιμιανό. Κατόπιν προτείνει για Καίσαρες τον Γαλέριο και τον Κωνστάντιο τον Χλωρό.
  • Αναδιοργανώνουν το στρατό με αποτελέσματα:
  • Ο Μαξιμιανός νικά Αλαμάννους και Φράγκους στη Γαλατία και καταπνίγει εξέγερση στη Μαυριτανία.
  • Ο Κωνστάντιος συντρίβει στη Βρετανία τους σφετεριστές του θρόνου και απωθεί τους Αλαμάννους από τη Γαλατία.
  • Ο Γαλέριος εκστρατεύει στο Δούναβη κι επίσης το 298 μ.Χ κατανικά τον βασιλιά της Περσίας Ναρσή.
  • Ο Διοκλητιανός ξεκινά προσπάθειες για να ανορθώσει την αυτοκρατορία. Ενώ το 303 μ.Χ ξεκινά διωγμούς κατά των χριστιανών που τους θεωρεί απειλή για την αυτοκρατορία. Υπό την καθοδήγηση του Γαλέριου χιλιάδες χριστιανοί θανατώνονται, κάτι που μετανιώνει στο τέλος της ζωής του και ζητά σταμάτημα των διωγμών.
  • Το 305 μ.Χ έπειτα από το θάνατο του Γαλέριου, η αυτοκρατορία σπαράσσεται από εμφύλιες διαμάχες.
  • Το 306 μ.Χ έπειτα από το θάνατο του Κωνστάντιου, ο στρατός ανακηρύσσει αυτοκράτορα το φιλόδοξο γιό του Κωνσταντίνο. Ωστόσο ο τελευταίος μόνο έπειτα από τη μάχη της Νικομήδειας το 324 μ.Χ θα καταφέρει να επικρατήσει στο σύνολο της αυτοκρατορίας. Από την αρχή δείχνει φιλικές διαθέσεις προς το χριστιανισμό.
  • Το 325 μ.Χ προσπαθώντας να γεφυρώσει το σχήμα στους κόλπους της θρησκείας, συγκαλεί την σύνοδο της Νίκαιας, στην οποία διατυπώνεται το δόγμα της ορθοδοξίας. Το δόγμα υπογράφεται από το σύνολο των επισκόπων πλην του Άρειου και δύο υποστηρικτών του.
  • Ανοικοδομεί τη Νέα Ρώμη (Κωνσταντινούπολη) και το 330 μ.Χ γίνονται τα εγκαίνια της και μεταφέρεται εκεί η πρωτεύουσα.
  • Χτίζει πολλούς χριστιανικούς ναούς αλλά ο ίδιος προσχωρεί στο χριστιανισμό λίγο πριν το θάνατό του, το 337 μ.Χ.
  • Το θάνατο του Κωνσταντίνου ακολουθεί εμφύλια διαμάχη μεταξύ των τριών γιών του για τη διαδοχή.
  • Η συνύπαρξη Ρωμαίων και βάρβαρων δημιουργεί ένα σύνθετο πολιτισμό και η πλειονότητα του Ρωμαϊκού στρατού στελεχώνεται πλέον από βάρβαρους. Αξιοσημείωτο είναι πως ο Ουλφίλας εκχριστιανίζει τους Βησιγότθους κι απ’ αυτούς η νέα θρησκεία διαδίδεται σε Βάνδαλους και Βουργουνδούς.
  • Στις αρχές της δεκαετίας του 370 εμφανίζονται στο προσκήνιο οι Ούννοι:
  • Αρχικά υποτάσσουν τους Ιρανικής καταγωγής Αλαννούς.
  • Έπειτα καταβάλουν τους Οστρογότθους, των οποίων ο γηραιός αυτοκράτορας Ερμανάριχος αυτοκτονεί. Μερικοί ζητούν καταφύγιο στους Βησιγότθους αλλά οι περισσότεροι υποτάσσονται.
  • Στη συνέχεια καταβάλουν τους Βησιγότθους και τον Απανάριχο. 200.000 απ’ αυτούς ζητούν άσυλο στην Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Ο διοικητής του ανατολικού τμήματος Βαλέντιος αρχικά τους δέχεται. Στην συνέχεια όμως οι Ρωμαίοι, λόγω έλλειψης εμπιστοσύνης τους αφοπλίζουν και τους συμπεριφέρονται απάνθρωπα. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την εξέγερση των Βησιγότθων το 378 μ.Χ. Λεηλατούν τη Μοισία και τις γειτονικές περιοχές και κατόπιν σε μάχη κοντά στην Ανδριανούπολη, σκοτώνουν το Βαλέντιο και εκμηδενίζουν τα 2/3 του στρατού του.
  • Ο διάδοχος του Βαλέντιου, Θεοδόσιος έπειτα από πολύχρονες μάχες, συνάπτει ειρήνη μαζί τους και τους επιτρέπει να εγκατασταθούν στη Β. Ελλάδα, με αντάλλαγμα την προστασία των συνόρων του κάτω Δούναβη.
  • Το 390 μ.Χ η Θεσσαλονίκη εξεγείρεται και ο Θεοδόσιος σφάζει 7.000 πολίτες. Αυτό έχει ως συνέπεια την τιμωρία του από τον επίσκοπο Μιλάνου Αμβρόσιο και τη δημόσια ταπεινωτική μετάνοιά του.
  • Στην εκκλησία το σχίσμα επανεμφανίζεται, με τους ελληνόφωνους πληθυσμούς και τους βάρβαρους να είναι υπέρ του Αρειανισμού και τους δυτικούς υπέρ της ορθοδοξίας. Ωστόσο στα τέλη του 4ου μ.Χ αιώνα, η τέχνη, η αρχιτεκτονική, η φιλολογία και οι στοχαστές θεολόγοι υπόσχονται πολλά για το μέλλον. Έτσι βαθμιαία οι χριστιανοί κατακτούν την πνευματική υπεροχή στο Ρωμαϊκό κόσμο.
  • Στην αρχιτεκτονική, οι εκκλησίες αρχικά χτίζονται σύμφωνα με τη Ρωμαϊκή συμβατική κοσμική μορφή βασιλικής και αργότερα θα εξελιχθούν στους μεγάλους καθεδρικούς μεσαιωνικούς ναούς της δύσης.
  • Επίσης γίνεται προσπάθεια μετασχηματισμού ή παραμερισμού του Ελληνορωμαϊκού χριστιανικού πολιτισμού. Σημαντικοί θεολόγοι στην Ελληνική ανατολή είναι ο Γρηγόριος ο Ναζιανζινός, ο Βασίλειος από την Καισάρεια και ο αδελφός του Γρηγόριος ο Νίσσης. Στην Λατινική δύση, ο Αυγουστίνος.
  • Το 395 π.Χ ο Θεοδόσιος, κληροδοτεί το ανατολικό τμήμα της αυτοκρατορίας στο γιό του Αρκάδιο και το δυτικό στο νεότερο γιό του Ωνόριο. Ενώ στον – Βάνδαλο κατά το ήμισυ – στρατηγό του Στηλίχων, αναθέτει τη φύλαξη της δυτικής αυτοκρατορίας. Αυτός αρχικά αποκρούει τους Βησιγότθους, όμως το 406 μ.Χ ομάδες από Βάνδαλους, Αλαννούς, Σουηβούς, Βουργουνδούς θα περάσουν από το Ρήνο στα εδάφη της αυτοκρατορίας.
  • Το 408 μ.Χ με διαταγή του Ωνόριου, που φοβάται για την εξουσία του, εκτελείται ο Στηλίχων.
  • Ο Βησιγότθος Αλάριχος πολιορκεί 2 φορές τη Ρώμη, τη δε δεύτερη το 410 μ.Χ την λεηλατεί για πρώτη μετά την εισβολή των Γαλατών το 390 π.Χ.
  • Υπό τον Βάλλια – ο οποίος αποδεικνύεται συνεργάσιμος για τη Ρώμη – οι Βησιγότθοι, ιδρύουν για πρώτη φορά σε Ρωμαϊκό έδαφος το βασίλειο της Τουλούζης. Έτσι εκδιώκουν τους Βάνδαλους από την Ισπανία.
  • Οι Βάνδαλοι, υπό τον Γιζέριχο, περνούν στη Β. Αφρική και καταλαμβάνουν τις τελευταίες κτήσεις της Ρώμης. Το 439 μ.Χ κάνουν πρωτεύουσά τους την Καρχηδόνα και λίγο αργότερα καταλαμβάνουν την Σικελία, την Κορσική και την Σαρδηνία.
  • Το 455 μ.Χ οι Βάνδαλοι του Γιζέριχου λεηλατούν τη Ρώμη σε τέτοιο βαθμό που έκτοτε θα καθιερωθεί ο όρος βανδαλισμός σαν συνώνυμος της καταστροφής και της βαρβαρότητας.
  • Ο Ρωμαίος στρατηγός Αέτιος, προσφεύγει στη βοήθεια των Ούννων και τους στρέφει εναντίον των Βουργουνδών. Οι Ούννοι, υπό τον Αττίλα λεηλατούν εδάφη της ανατολικής αυτοκρατορίας και το 451 μ.Χ κηρύσσουν τον πόλεμο στη Ρώμη του Βαλεντινιανού Γ’.
  • Ο Ρωμαϊκός στρατός υπό την ηγεσία του στρατηγού Αέτιου, αποτελείται από Φράγκους, Σάξονες, Βουργουνδούς, Κέλτες και Βησιγότθους. Αυτό το ετερόκλητο μόρφωμα αντιμετωπίζει τους Ούννους και τις υποτελείς υπό αυτούς φυλές, σε μάχη κοντά στη Τρουά στα Καταλανικά πεδία. Η φονικότατη μάχη κρατάει όλη την ημέρα, με σοβαρές απώλειες για τους 2 στρατούς και στο τέλος οι Ούννοι αναγκάζονται να αποσυρθούν πέρα από το Ρήνο. Στη συνέχεια (455 μ.Χ) ο αυτοκράτορας Βαλεντινιανός, φοβούμενος για το θρόνο του, φονεύει τον Αέτιο για να δολοφονηθεί κι αυτός με τη σειρά του από τους σωματοφύλακες του στρατηγού.
  • Ακολουθεί μια περίοδος σφετεριστών του θρόνου. Ενώ στα άλλοτε εδάφη της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας τώρα κυριαρχούν βάρβαροι, συγκεκριμένα:
  • Βόρεια Αφρική και Ισπανία: Βάνδαλοι.
  • Γαλατία: Βουργουνδοί, Βρετόνοι, Φράγκοι.
  • Το 476 μ.Χ ο βάρβαρος στρατηγός Οδόακρος, εκθρονίζει τον τελευταίο Ρωμαίο αυτοκράτορα, Ρωμύλο Αυγουστύλο και κυβερνά σαν
    Ο τελευταίος Ρωμαίος αυτοκράτορας Ρωμύλος Αυγουστύλος παραδίδει το στέμμα στον Οδόακρο

    Ο τελευταίος Ρωμαίος αυτοκράτορας Ρωμύλος Αυγουστύλος παραδίδει το στέμμα στον Οδόακρο

    μονάρχης.

  • Ο αυτοκράτορας του ανατολικού τμήματος Ζήνων, στρέφει τους Οστρογότθους της Μακεδονίας, υπό τον Θεοδώριχο εναντίον του Οδόακρου. Περίπου το 485 μ.Χ ο Θεοδώριχος φονεύει τον Οδόακρο.
  • Ο Θεοδώριχος εγκαθιστά τη νέα του πρωτεύουσα στα εδάφη που καταλαμβάνει, στην Ραβένα και προχωρά στην κατασκευή δημοσίων έργων όπως: λιμάνια, δρόμοι, υδραγωγεία, ανάκτορα, εκκλησίες.
  • Το 496 μ.Χ οι Φράγκοι, υπό τον Κλόβις – ηγέτη Μεροβιγγιανής γραμμής – αναγορεύονται σε υπερασπιστές της ορθοδοξίας ενάντια στον αρειανισμό. Στη συνέχεια συντρίβουν τους Αλαμάννους και το 507 μ.Χ νικούν τους Βησιγότθους σε μάχη κοντά στο Πουατιέ και τους απωθούν στην Ισπανία. Ο Κλόβις μεταφέρει την πρωτεύουσά του στο Παρίσι κι οι γιοι του, που τον διαδέχονται επεκτείνουν κι άλλο τα εδάφη των Φράγκων.
  • Στην ανατολή ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός συντάσσει τον κώδικα αστικού δικαίου που θα αποτελέσει πρότυπο για τα νομικά συστήματα όλων σχεδόν των ευρωπαϊκών εθνών.
  • Το 533 μ.Χ ο στρατηγός του Βελισάριος καταλύει το κράτος των Βανδάλων στη Β. Αφρική.
  • Το 535 μ.Χ ο ίδιος καταλαμβάνει τη Νάπολη κι έπειτα μπαίνει στη Ρώμη.
  • Επίσης αποκρούει τους Πέρσες.
  • Το 565 μ.Χ ο Ιουστινιανός πεθαίνει και οι Λομβαρδοί καταλαμβάνουν τη Β. Ιταλία, ενώ στην ανατολή Αβαροί, Βούλγαροι και Σλάβοι θα εισβάλουν στα Βαλκάνια.
  • Το 570 μ.Χ γεννιέται ο Μωάμεθ, ο οποίος σύντομα θα αλλάξει το γεωγραφικό και θρησκευτικό χάρτη της ανθρωπότητας.

             Κάποια συμπεράσματα:

  1. Από τα μέσα του 3ου αιώνα η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία μπαίνει σε κρίση. Χαρακτηριστικές είναι οι δολοφονίες αυτοκρατόρων. Επίσης τα βαρβαρικά φύλα και οι επιθέσεις τους πληθαίνουν στα σύνορα της Ρώμης. Περιόδους προσωρινής ανάκαμψης γνωρίζει η αυτοκρατορία, αρχικά με τον Αυρήλιο κι έπειτα με την Τετραρχία: Διοκλητιανού, Μαξιμιανού, Γελέριου και Κωνστάντιου Χλωρού. Η οικονομία μπαίνει σε κρίση από το χάσιμο επαρχιών και την εγκατάλειψη της υπαίθρου. Επίσης από τις πρώτες δεκαετίες του 4ου αιώνα αρχίζει να διαφαίνεται η διαίρεση σε ανατολικό και δυτικό τμήμα. Στο εξής οι πορείες των δύο τμημάτων θα είναι αποκλίνουσες με το ανατολικό να κυριαρχεί. Η εμφάνιση των Ούννων από το 370 μ.Χ θα είναι αποφασιστικής σημασίας για ανακατατάξεις στη ανθρωπογεωγραφία της περιοχής, καθώς όλο και περισσότεροι βαρβαρικοί πληθυσμοί πιεζόμενοι θα εγκαθίστανται στην επικράτεια της αυτοκρατορίας. Αποτέλεσμα θα είναι η δημιουργία ενός μεικτού πολιτισμού και η στελέχωση του στρατού με βαρβαρικούς πληθυσμούς. Η παρακμή της Ρώμης θα φτάσει στο έσχατο σημείο τον 5ο μ.Χ αιώνα με τη λεηλασία της πόλης αρχικά από τους Βησιγότθους και έπειτα από τους Βάνδαλους. Το 374 εκθρονίζεται ο τελευταίος Ρωμαίος αυτοκράτορας από τον Οδόακρο. Στο εξής η ανατολή παίρνει τα σκήπτρα και ο Ιουστινιανός προσωρινά θα ανακαταλάβει τις δυτικές περιοχές. Ωστόσο στη δύση υπερασπιστές της ορθοδοξίας θα αναγορευτούν οι Φράγκοι.
  2. Στο πνευματικό επίπεδο, από τα τέλη του 4ου αιώνα ο χριστιανισμός αρχίζει να κατακτά την υπεροχή με την εμφάνιση αξιόλογων λόγιων σε ανατολή και δύση. Η άνοδος αυτή θα συνοδευτεί με την προσπάθεια παραμερισμού του ελληνορωμαϊκού πολιτισμού.
Advertisements
Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: