Skip to content

Η ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ κ’ ΣΤΟΥΣ ΜΕΣΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ/ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΙΣΜΟΥ/ΘΑΥΜΑ-ΜΑΓΕΙΑ-ΑΛΧΗΜΕΙΑ-ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ

20/07/2013

Η ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

ΠΛΑΤΩΝΑΣ κ' ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ.

ΠΛΑΤΩΝΑΣ κ’ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ.

Στην αρχή της κλασικής περιόδου η ελληνική εκπαίδευση συνίστατο καταρχήν στην σπουδή των «ελευθέριων τεχνών» : μουσική, γυμναστική, ποίηση, γραμματική, ρητορική & διαλεκτική.

Η φιλοσοφία, είδος αληθινής γνώσης που αφορούσε την προσπάθεια ορθολογικής κατανόησης των φυσικών διαδικασιών, των ιδιοτήτων των αριθμών και της ηθικής συμπεριφοράς, αποτελούσε «επιστήμη» διαφορετική από τις τέχνες και διδάσκονταν εφόσον ο νέος είχε πρώτα γνωρίσει αυτές.

Πλάτωνας: Παρέχει μια πρώτη ταξινόμηση των επιστημών βάσει της αλληγορίας της γραμμής, στο 5ο βιβλίο της Πολιτείας. Η γραμμή της γνώσης χωρίζεται στα 2 τμήματα: Ορατού & Νοητού κόσμου.

  1. Ορατός κόσμος: 2 υποκατηγορίες – α) περιλαμβάνει τις σκιές των φυσικών σωμάτων, και η γνώση που αντιστοιχεί σ’ αυτά είναι η εικασία – λόγω της σχέσης τους με το πραγματικό αντικείμενο. β) Περιλαμβάνει τα φυσικά σώματα, τα οποία είναι σκιές της αντίστοιχης Ιδέας, ενώ η γνώση που αντιστοιχεί σ’ αυτά είναι η είναι πίστις και συνιστά το πεδίο της φυσικής επιστήμης.

  2. Νοητός κόσμος: 2 υποκατηγορίες – α) νοητά αντικείμενα, τα οποία γνωρίζει ο νους βάση συγκεκριμένων υποθέσεων, και αποτελούν μοντέλο των φυσικών αντικειμένων. Η γνώση γι’ αυτά είναι αληθής και αποκτάται μέσω των μαθηματικών. Κεντρικό σημείο στην αντίληψη του Πλάτωνα αποτελεί ο ισχυρισμός ότι οι μαθηματικές οντότητες είναι πιο πραγματικές από τις φυσικές καθότι πληρέστερες στην Ιδέα. β) Νοητά αντικείμενα τα οποία γίνονται κατανοητά χωρίς καμία αναφορά σε αισθητά αντικείμενα, «αλλά μόνο μέσω των Ιδεών που περνούν από τη μία Ιδέα στην άλλη και καταλήγουν σε Ιδέες». Σ’ αυτά αντιστοιχεί η διαλεκτική και η μεταφυσική. Ιδέες άυλες είναι π.χ.: Ιδέα του Ανθρώπου, Ιδέα των τεσσάρων στοιχείων, Ιδέα του Θεού. Ο Πλάτωνας δεν διαφοροποιεί τη διαλεκτική από τη θεολογία, γιατί η γνώση του υπερβατικού καλού παράγει αναγκαία ηθικές δράσεις.

Αριστοτέλης: Η ηθική φιλοσοφία διαφοροποιείται ρητά από τις άλλες επιστήμες. Αποδέχεται τον πλατωνικό διαχωρισμό των θεωρητικών επιστημών σε μεταφυσική η οποία περιλαμβάνει: (και) θεολογία, μαθηματικά, φυσική. Δεν δέχεται την πλατωνική ιεραρχία των επιστημών, ανάλογα με τον βαθμό αφαίρεσης των αντικειμένων της γνώσης, ενώ ταυτόχρονα θεμελιώνει & επαναφέρει τον επιστημονικό χαρακτήρα της φυσικής που αρνούνταν ο Πλάτωνας.

ΤΕΧΝΕΣ & ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣΠΑΡΑΓΩΓΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ

Ή ΘΕΩΡΗΣΙΑΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΙΑΤΡΙΚΗ

ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ

1Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑΦΥΣΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Ή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΟΝΟΜΑΤΟΘΕΣΙΑ

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗ

ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΛΟΓΙΚΗ Ή ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ

ΟΠΤΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΡΗΤΟΡΙΚΗ

ΑΡΜΟΝΙΚΗ ΗΘΙΚΟΤΗΤΑΣ ΠΟΙΗΤΙΚΗ

ΜΗΧΑΝΙΚΗ

Η έννοια της επιστήμης κατά την αριστοτελική ταξινόμηση κάθε άλλο παρά μονοσήμαντα ορισμένη & ιεραρχήσιμη θα πρέπει να θεωρηθεί

 Η ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΤΟΥΣ ΜΕΣΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ

ΟΙ ΠΡΩΙΜΟΙ ΜΕΣΟΙ ΧΡΟΝΟΙ

Τη ρωμαϊκή περίοδο οι επιστήμες ταξινομούνται από τον Βάρρωνα, τον Αυγουστίνο και τον Βοήθιο.

ΒΟΗΘΙΟΣ

ΒΟΗΘΙΟΣ

 Ο Βοήθιος προσπάθησε να εναρμονίσει τους 2 μεγάλους Έλληνες. Δέχεται το διαχωρισμό των θεωρησιακών επιστημών σε: φυσική, μελέτη των υλικών σωμάτων σε κίνηση, μαθηματικά, μελέτη των αμετάβλητων ιδιοτήτων των σωμάτων σαν να ήταν χωρίς ύλη και κίνηση, και θεολογία. Συνάμα, δέχεται μια κλιμακούμενη ιεραρχία από τη φυσική στη μεταφυσική. Μέσω του συστήματος του Βοήθιου γνώρισαν οι Μέσοι Χρόνοι τις ελληνικές ταξινομήσεις των επιστημών.

Το 12ο αι. ο Hugh του St. Victor (1061-1141) δίνει τη δική του ταξινόμηση, η οποία αποτελεί συγκερασμό των απόψεων του Βοήθιου και των Στωικών, όπου οι μηχανικές τέχνες ταξινομούνται ως τμήμα της φιλοσοφίας

Με την είσοδο του αριστοτελισμού στη Δ.. Ευρώπη παρατηρούνται και οι αραβικές επιδράσεις.

Ο Ισπανός D. Gundissalinus γύρω στο 1150, μετέφρασε έργα του Άραβα AlFarabi (πέθανε το 950), ενώ συνέγραψε το De divisione scientiarum, θεμελιώδες έργο ταξινόμησης επιστημών, με βάση αραβικές & λατινικές εργασίες.

Ο AlFarabi ταξινομεί τις επιστήμες ανάλογα με τη φυσική τάξη της εμφάνισής τους. Γι’ αυτόν, η ουσία είναι η βασική πραγματικότητα, και υποδιαιρείται σε πολλές επιμέρους, έτσι γεννιέται η επιστήμη της αριθμητικής. Κατόπιν κάθε ουσία αποκτά συγκεκριμένη μορφή και γεννιέται η γεωμετρία. Οι ουσίες κινούνται φυσικά με διάφορες ταχύτητες και η μελέτη τους απαιτεί την αστρονομία, ενώ οι ήχοι που παράγονται γεννούν τη μουσική. Οι ουσίες επίσης αλλάζουν ποιότητα και η μελέτη αυτών των αλλαγών οδηγεί στην ανακάλυψη των βασικών ποιοτήτων θερμό-ψυχρό, υγρό-ξηρό. Από αυτές τις ποιότητες και τις τέσσερις παραπάνω μαθηματικές επιστήμες γεννιέται η επιστήμη της γήινης φυσικής με οκτώ κλάδους: πρακτική αστρονομία, ιατρική, φυσική νεκρομαντεία, εικονογραφία, γεωργία, ναυτιλία, αλχημεία & προοπτική. Τέλος, η μελέτη της φύσης της υψηλότερης ουσίας είναι η μελέτη η οποία οδηγεί στη γνώση του Θεού. Ο Al-Farabi δέχεται ως βάση την αριστοτέλεια ταξινόμηση, αλλά ταυτόχρονα αποδέχεται την πλατωνική ιεράρχηση των επιστημών, ενώ ταυτόχρονα εισάγει νέους κλάδους γνώσης στις επιστήμες.

Ο D. Gundissalinus δέχεται την πυρήνα των απόψεων του AlFarabi για την ταξινόμηση των επιστημών, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η άποψή του για τις μηχανικές επιστήμες. Γι’ αυτόν οι μηχανικές επιστήμες έχουν κύριο ρόλο την απόδειξη της αποτελεσματικότητας των θεωριών των άλλων επιστημών και την παραγωγή τεχνουργημάτων. Κατά τον Hugh, τα τεχνουργήματα κυρίως μιμούνται τη φύση, και μέσω αυτής το Θεό. Για τον Gundissalinus τα τεχνουργήματα δεν αποσκοπούν στην κατανόηση της φύσης, αλλά σχετίζονται με τις μεθόδους των άλλων επιστημών. Το πρόβλημα σχετίζεται με τη διάκριση θεωρητικών και πρακτικών μορφών της γνώσης και δεν είναι πρόβλημα τόσο της ταξινόμησης των επιστημών όσο της αλλαγής των ίδιων των αντιλήψεων για την επιστήμη συνολικά, η οποία και μας οδηγεί στην κλασική αντίληψη των επιστημών του 17ου αι.

 ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΙΣΜΟΥ

Κύριοι φορείς του χριστιανικού αριστοτελισμού του 13ου αι. είναι ο Αλβέρτος ο Μέγας & ο Θωμάς ο Ακινάτης που μας

ΘΩΜΑΣ ΑΚΙΝΑΤΗΣ,

ΘΩΜΑΣ ΑΚΙΝΑΤΗΣ,

  δίνουν σημαντικές μελέτες ταξινόμησης των επιστημών.

Αλβέρτος ο Μέγας: δέχεται τις αριστοτελικές θέσεις, αλλά λαμβάνει υπόψη και την επιστημονική ανάπτυξη από την εποχή του Αριστοτέλη, τη συστηματική ευκλείδια γεωμετρία, τους αρχιμήδειους νόμους της υδροστατικής, το πτολεμαϊκό αστρονομικό σύστημα, την ανάπτυξη της οπτικής, επιτεύγματα τα οποία ενίσχυαν την πλατωνική άποψη περί μαθηματικοποιημένων επιστημών. Απορρίπτει την πλατωνική άποψη ότι τα φυσικά πράγματα θεμελιώνονται στις μαθηματικές οντότητες, και αποδέχεται την αριστοτελική αντίληψη για την επιστημονική γνώση και την πραγματικότητα.

Κατά τον Αλβέρτο, τα αξιώματα των φυσικών επιστημών δεν είναι μαθηματικά…., αλλά οι διάφοροι κλάδοι των φυσικών επιστημών είναι αυτόνομοι και έχουν τα δικά τους αξιώματα έρευνας. Η χρήση των μαθηματικών στις φυσικές επιστήμες έχει νόημα μόνο στο βαθμό που τα μαθηματικά «είναι αφαιρέσεις από την αισθητή Ύλη-κίνηση».

Στις μέσες επιστήμες, έχουμε αντικείμενο μελέτης, το οποίο παρουσιάζει και μαθηματικές & φυσικές πλευρές. Τα μαθηματικά μπορούν να δώσουν ερμηνείες του διότι μόνο για τα ποσοτικά μεγέθη, ενώ στις άλλες ιδιότητες μπορούν να δώσουν την κατάλληλη ερμηνεία οι άλλες ειδικές επιστήμες.

Η μεταφυσική, μελετά τις υπερβατικές & καθολικές αλήθειες, δεν μπορεί να ερμηνεύσει τα πράγματα κατά τη φύση τους – αυτό είναι έργο των φυσικών επιστημών.

Συμπερασματικά, κάθε επιστήμη έχει την αυτόνομη σφαίρα μελέτης της, και ο παραδοσιακός τριπλός διαχωρισμός των θεωρησιακών επιστημών σε φυσική, μαθηματικά & μεταφυσική έχει χρησιμότητα, αλλά δεν προάγει καμιά ιεραρχία επιστημονικής γνώσης.

Θωμάς ο Ακινάτης: αποδέχεται τις βασικές θέσεις του Αλβέρτου. Ιδιαίτερη σημασία έχει η ανάλυσή του για τον ρόλο των μαθηματικών στις μεσαίες επιστήμες. Δέχεται τις μαθηματικές αποδείξεις γι’ αυτές τις επιστήμες, μόνο ως μια απομακρυσμένη αιτία όσον αφορά το φυσικό φαινόμενο καθεαυτό, αλλά επίσης διαισθάνεται και τον ευρύτερο ρόλο των μαθηματικών. «Έτσι, τα αξιώματα των μαθηματικών είναι εφαρμόσιμα στα φυσικά αντικείμενα, αλλά όχι αντίστροφα», ή «τίποτα δεν απαγορεύει (τις μεσαίες επιστήμες) από το να έχουν μερικές φορές τα ίδια αποτελέσματα όπως οι φυσικές επιστήμες».

     

Robert Kilwardby

Robert Kilwardby

Η ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΤΗΝ ΟΞΦΟΡΔΗ.

        Τον 13ο αι., στην Οξφόρδη κυριαρχούν τα ονόματα των & Μπέικον. Στο θέμα ταξινόμησης των επιστημών το θεμελιακό έργο ανήκε στο δομινικανό  Robert Kilwardby με το όνομα De Ordu Scientiarium.:

ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΘΕΙΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ

Π. ΔΙΑΘΗΚΗ

Κ. ΔΙΑΘΗΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΓΕΙΑ δέον να αποφεύγεται

ΘΕΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ

(=θεωρησιακή)

ΦΥΣΙΚΗ ΕΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΛΕΚΤΙΚΑ

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ 1η φιλοσοφία = πρακτικά = sermocinales

ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΗΘΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΜΟΝΑΣΤΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΛΟΓΙΚΗ

ΜΟΥΣΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗ ΡΗΤΟΡΙΚΗ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΡΑΠΤΙΚΗ

ΟΠΛΟΥΡΓΙΑ

ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ

ΕΜΠΟΡΙΟ

Ο Kilwardby απαντά με το έργο του σε ερωτήματα: πως η αφηρημένη γνώση μπορεί να είναι αληθινή, με ποιο τρόπο η αφαίρεση εφαρμόζεται στα μαθηματικά και ποια είναι η διαφορά και η τάξη της αφαίρεσης στις θεωρησιακές και στις μεσαίες επιστήμες. Οι απαντήσεις κινούνται στα πλάισια των αραβικών αντιλήψεων περί πλατωνικής ιεραρχίας των επιστημών, χωρίς να δεχτεί το πλατωνικό της θεωρίας των αρχέτυπων ιδεών. Ιδιαίτερη σημασία έχει η διάκριση μεταξύ θεωρητικών και πρακτικών (μηχανικών) επιστημών. Για τον Kilwardby οι θεωρησιακές επιστήμες είναι πρακτικές και το αντίστροφο. Οι μηχανικές επιστήμες μπορούν να δώσουν μόνο απαντήσεις του ότι, να καταλήξουν σ’ ένα γεγονός, ενώ οι θεωρησιακές να δώσουν πλήρεις ερμηνείες του διότι.. Συνεπώς, οι μέθοδοι των επιστημών φαίνεται να καθορίζουν τη θέση τους. Η ιατρική δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς την αστρολογία κι αυτή χωρίς την αστρονομία˙ υπάρχει ιεραρχία μεθόδων, αποδείξεων, βεβαιοτήτων.

Ο Kilwardby αναφέρεται έμμεσα στο συσχετισμό θεωρίας & πρακτικής στην επιστημονική πράξη, πρόβλημα που μπορούσε να επιλυθεί μόνο έξω απ’ τα πλαίσια του Μεσαίωνα, με την κλασική επιστήμη. Με τον Kilwardby κλείνει η μεσαιωνική ενασχόληση ταξινόμησης των επιστημών.

Η μαγεία έχει ήδη εισαχθεί στην ταξινόμησή του με την υπόδειξη να αποφεύγεται και δεν αποτελούσε περιθωριακή πλευρά της διανοητικής ζωής της εποχής.

 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΘΑΥΜΑΤΟΣ

Το θαύμα ήταν δεμένο με το φόβο του θανάτου & με την ευχαρίστηση. Συσχετίζεται με την περιέργεια μόνο τον 16ο-17ο αι., ενώ η σύγχρονη έννοια γεννιέται ουσιαστικά στο Διαφωτισμό, ο οποίος και θα διακρίνει ρητά μεταξύ υποκειμενικού & φανταστικού στην αντίληψή του για την ορθολογικότητα. ….Το θαύμα αποτελεί αφενός ιστορία της αντικειμενικής φυσικής τάξης και αφετέρου της υποκειμενικής ευαισθησίας, σαν τις 2 όψεις του ίδιου νομίσματος….Το θαύμα αποτελούσε συστατικό στοιχείο της κουλτούρας των ανώτερων στρωμάτων της κοινωνίας του Μεσαίωνα.

 

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΜΑΓΕΙΑΣ

Για τον Αλβέρτο η μαγεία οφείλεται στους δαίμονες και η χρήση «μαγικών αγαθών» αποστασία από την πίστη. Συνάμα, πιστεύει πως οι ασκούντες την νεκρομαντεία είναι σε θέση να περιορίσουν την καταστρεπτική δράση των δαιμόνων.

Διακρίνει τη δράση των Μάγων της Βηθλεέμ και θεωρεί πως τους αξίζει εκτίμηση. …

Διακρίνει τη μαγεία σε καλή & κακή, φυσική & δαιμονική, αλλά θεωρεί πως υπάρχει και 3ο είδος που έχει κοινά στοιχεία με τα άλλα δύο.

Αυγουστίνος.

Αυγουστίνος.

Ο Αλβέρτος δέχεται ότι τα άστρα κυβερνούν τις ψυχές του φυσικού κόσμου, αλλά αρνείται ότι ασκούν πίεση στην ανθρώπινη ψυχή & θέληση, η οποία είναι εικόνα του Θεού. Επίσης υπερασπίστηκε την ελεύθερη βούληση.

Στην κλασική αρχαιότητα η λέξη «μάγος σχετίζεται με την πρακτική ιερέων του ζωροαστρισμού από την Περσία.

Οι πρώτοι χριστιανοί, με κυρίαρχη μορφή τον Αυγουστίνο, καταδίκασαν τη μαγεία των ειδωλολατρών ως δαιμονική. Μέχρι τον 12ο αι αυτή η άποψη ήταν κυρίαρχη και οι δαίμονες ταυτίζονταν με τη μαγεία. Από τον 13ο αι. Οι λόγιοι άρχισαν να διαφοροποιούν φυσική μαγεία από τη δαιμονική.

Η φυσική μαγεία αντιπροσωπεύει την επιστήμη του απόκρυφου και η δαιμονική μαγεία αποτελεί διαστροφή της θρησκείας.

Στον Μεσαίωνα οι μη μορφωμένοι εκλάμβαναν τη μαγεία ως φυσική, ενώ οι μορφωμένοι αρχικά την έβλεπαν ως δαιμονική και άρχισαν να τη βλέπουν ως φυσική μετά τις αραβικές επιδράσεις. Αργότερα, ιδιαίτερα η νεκρομαντεία δημιουργούσε αισθήματα φόβου.

ΑΛΧΗΜΕΙΑ & ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ

Η αλχημεία είναι λέξη αραβική, δεν καθιερώθηκε στην πανεπιστημιακή διδασκαλία και ο πιθανότερος λόγος είναι η αποστροφή των μεσαιωνικών πανεπιστημίων προς την τεχνολογία…Η εξάσκησή της ήταν μεγάλη και κατανεμημένη σε ρόλους.

Οι γενικές υποθέσεις που στηρίζονταν η αλχημεία πρέπει να θεωρηθούν η αρμονία & η συμπάθεια. Η αρμονία ανάμεσα σε μικρόκοσμο & μακρόκοσμο έπαιρνε τη μορφή αρμονίας μεταξύ μετάλλων & πλανητών.

13ο αι. Η διαμάχη γύρω από την αλχημεία κορυφώνεται. Το βιβλίο του Αβικέννα Βιβλίο των Φαρμάκων ήταν σημείο αναφοράς των αντιπάλων της αλχημείας, και θεωρούνταν γνήσια αριστοτελικό. Ο συγγραφέας υποστηρίζει 2 θέσεις.:

  1. Τεχνητά & φυσικά είναι ουσιωδώς διαφορετικά, επειδή η τέχνη είναι κατώτερη της φύσης και δεν μπορεί να ελπίζει σε ισότητα μαζί της.

  2. Τα αληθινά είδη που χαρακτηρίζουν τα μέταλλα είναι άγνωστα, επειδή δεν είναι αντιληπτά από τις αισθήσεις, συνεπώς δεν μπορεί να γίνει πραγματική μεταστοιχείωση χωρίς ουσιώδη γνώση των εμπλεκομένων στοιχείων.

Άγαλμα του Ρογήρου Βάκωνα στο μουσείο του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.

Άγαλμα του Ρογήρου Βάκωνα στο μουσείο του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.

Ο Μπέικον το Β’ μισό του 13ου αι. Ήταν υποστηρικτής της αλχημείας, γιατί διδάσκει πράγματα που δεν γνώριζε ο Αριστοτέλης όπως: η ακριβής γένεση των μετάλλων, των βαφών και των πολύτιμων λίθων από τα στοιχεία, για αυτόν τον λόγο ήταν η βασικότερη των επιστημών.

Ο Θωμάς ο Ακινάτης τον 13ο αι. υπήρξε από τους βασικότερους πολέμιους της αλχημείας, κυρίως για θεολογικούς λόγους (μόνο ο Θεός μπορεί να μεταστοιχειώσει στοιχεία). Αλλά συνέβαλε και η προκλητικότητα των αλχημιστών σχετικά με τις δυνατότητές τους. Ωστόσο γνώρισε νέα άνθηση στην Αναγέννηση, επηρεασμένη εκλεκτικά από τον νεοπλατωνισμό και την Καβάλλα. (224)

Η αστρολογία ασκούσε μεγάλη επίδραση στον Μεσαίωνα….Η επίδραση της μορφής και της έντασης των «άστρων», των πλανητών και άλλων στοιχείων, στις ανθρώπινες υποθέσεις συσχετίζονταν με τη θέση τους στους ουρανούς καθώς και με τη φύση κάθε αστέρα, η οποία καθορίζει τον χαρακτήρα της συγκεκριμένης επίδρασης και ήταν έμφυτη στο ουράνιο σώμα. (224)

Χριστιανοί λόγιοι, από τον Αυγουστίνο ως τον Ακινάτη, αναγνώρισαν την επίδραση των αστέρων στα γήινα, αλλά μέλημά τους ήταν να εξασφαλίσουν την ελευθερία της ανθρώπινης βούλησης.

Αυγουστίνος: Δέχεται ότι τα άστρα μπορούν να δώσουν προβλέψεις, αλλά όχι να προκαλέσουν μελλοντικά γεγονότα.

Ισίδωρος της Σεβίλλης: Αναγνωρίζει τη δυνατότητα αστρολογικής & μετεωρολογικής πρόβλεψης.

Η αστρολογία έβρισκε στήριξη από φιλοσοφικά & επιστημονικά επιχειρήματα, τόσο λόγω επιτυχών προβλέψεων όσο και μέσω του σαφούς περιορισμού του πεδίου ισχύος της.

Αλβέρτος ο Μέγας & Ακινάτης: Δέχονταν τις αστρικές επιδράσεις στο ανθρώπινο σώμα, το οποίο στη συνέχεια επιδρά στις ψυχές. Ειδικά ο Ακινάτης δέχεται ότι οι άνθρωποι κυριαρχούνται από τα σωματικά πάθη και άρα η αστρική επίδραση δεν συναντά σ’ αυτούς αντίσταση. Όμως, οι λόγιοι που διαθέτουν τη νοητική δύναμη υπερβαίνουν τις σωματικές πιέσεις και παραμένουν τελικά ελεύθεροι.

Οι θεωρητικές βάσεις της πίστης σχετικά με τις ουράνιες αιτίες των γήινων αλλαγών βρίσκονται καταρχήν στον Αριστοτέλη.

Ο Ακινάτης παρουσιάζει μια ολοκληρωμένη θεωρία για την επίδραση των «ανώτερων παραγόντων» στους «κατώτερους».

Η ιεραρχία της ευγένειας των μορφών ήταν ο βασικός λόγος επίδρασης των ουράνιων σωμάτων στα γήινα.

Ο Μποναβεντούρα, αντιπροσωπεύοντας τους σχολαστικούς –πλην ίσως του Μπέικον – έγραφε: «η αιτία δράσης των ανώτερων πραγμάτων στα κατώτερα…οφείλεται στο γεγονός ότι είναι ευγενέστερα σώματα».

Η εμπειρική δράση των ουράνιων σωμάτων τεκμηριώνεται από τον ίδιο τον Αριστοτέλη.

Τέτοιες αντιλήψεις στο πλαίσιο του χριστιανικού αριστοτελισμού προκάλεσαν τις αντιδράσεις του 1277.

Η καταδίκη του 1277 προκάλεσε αντίδραση στους λόγιους του 14ου αι., ενάντια στην άποψη της απόλυτης εξάρτησης των γήινων κινήσεων από τις ουράνιες. Ταυτόχρονα ίσχυε η γενική πεποίθηση ότι χωρίς τις ομαλές ουράνιες κινήσεις ο κόσμος όπως τον γνωρίζουμε δε θα ήταν δυνατός, αυτό συνειρμικά παραπέμπει στα Principia του Νεύτωνα, με την παγκόσμια ουράνια έλξη και τους νόμους της.

ΠΗΓΕΣ

1. Π. Βαλλιανός/ Οι Επίστήμες της φύσης και του ανθρώπου στην Ευρώπη τόμος Β’/ Εκδ. ΕΑΠ/ Πάτρα 2001

2. Chalmers Α.F/ Τι Είναι Αυτό Που Το Λέμε  Επιστήμη/ μτφρ. Γ. Φουρτούνης/ Εκδ. Παν Εκδ, Κρήτης/ Κρήτη7 2007

Advertisements
Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: