Skip to content

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ: ΟΙ ΥΛΙΣΤΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ ΣΤΟΝ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟ: ΧΑΡΤΛΕΫ, ΚΟΝΤΙΓΙΑΚ, ΛΑΜΕΤΡΙ

06/07/2013

               ΟΙ ΥΛΙΣΤΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ ΣΤΟΝ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟ:  ΧΑΡΤΛΕΫ, ΚΟΝΤΙΓΙΑΚ, ΛΑΜΕΤΡΙ 

                              Η ΣΥΝΕΙΡΜΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΧΑΡΤΛΕΫ

 

ΧΑΡΤΛΕΫ

ΧΑΡΤΛΕΫ

Υπήρξε ο ψυχολόγος με την μεγαλύτερη επίδραση τον 18ο αι.

Εκπόνησε μια υλιστική θεωρία της ανθρώπινης φύσης στο πλαίσιο της οποίας ο χριστιανικός Θεός είχε τον πιο συρρικνωμένο ρόλο.

Κεντρική ιδέα της θεωρίας του αποτελεί η ύπαρξη σωματιδίων που συνθέτουν τα ανθρώπινα όργανα και είναι υπεύθυνα για τη μετάδοση της κίνησης.

Οι εντυπώσεις των αισθήσεων και οι ιδέες γίνονται αισθητές στο νου μέσω του μυελού του εγκεφάλου.

Ο μυελός του εγκεφάλου αποτελείται από μικρά σωματίδια τα οποία είναι τελικοί αποδέκτες των δονήσεων, που διαδίδονται διαμέσου σωματιδίων που αποτελούν το νευρικό σύστημα και το μυελό των οστών.

Τα εξωτερικά αντικείμενα λόγω της σωματιδιακής τους υφής επενεργούν στις επίσης σωματιδιακές απολήξεις των νεύρων ασκώντας πίεση.

Τα νεύρα αντιδρούν στους εξωτερικούς ερεθισμούς παράγοντας δονήσεις με τελικό αποδέκτη τον εγκέφαλο.

Όταν αλλάζουν τα εξωτερικά ερεθίσματα – οι εντυπώσεις των αισθητηρίων οργάνων – αλλάζουν στην ίδια έκταση και οι ιδέες μέσα στο νου.

Για τον Χάρτλεϋ όλες οι ιδέες πηγάζουν αποκλειστικά από τις εντυπώσεις των αισθήσεων, απορρίπτοντας τον λοκιανό αναστοχασμό ως «διακριτή πηγή» νέων ιδεών.

Οι εντυπώσεις των αισθήσεων Α,Β,Γ κτλ. με τη συχνή επανάληψη των συνειρμών που αντιστοιχούν σε α,β,γ ιδέες γίνεται με τρόπο που κάθε φορά που παράγεται μόνο η αισθητηρικακή εντύπωση Α, από μόνη της φέρνει συνειρμικά στο νου και τις β,γ ιδέες.

Η ίδια συλλογιστική διέπει και τη θεωρία των δονήσεων.

Η ψυχολογία του Χάρτλεϋ αποτέλεσε επιστημονικό επίτευγμα και ανέτρεπε το χριστιανικό δόγμα της ελεύθερης βούλησης, το οποίο μόνο οι καλβινιστές δε θεωρούσαν προαπαιτούμενο της σωτηρίας.

 

    Ο ΚΟΝΤΙΓΙΑΚ ΚΑΙ Η ΑΚΡΙΑ ΑΙΣΘΗΤΙΟΚΡΑΤΙΚΗ ΑΠΟΛΗΞΗ ΤΩΝ ΛΟΚΙΑΝΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΚΟΝΤΙΓΙΑΚ

ΚΟΝΤΙΓΙΑΚ

Οι απόψεις του Ε. Κοντιγιάκ αποτέλεσαν σημαντικό σταθμό για την υλιστική ριζοσπαστικοποίηση των ιδεών του Λοκ στη Γαλλία.

Κατά τον ίδιο ο Λοκ δεν είχε προχωρήσει αρκετά προς την ολοκλήρωση του αγώνα κατά των έμφυτων ιδεών. Σημεία κριτικής των απόψεων του Λοκ αποτέλεσαν οι αντιλήψεις του περί αναστοχασμού που αποδίδουν ενεργό ρόλο στο πνεύμα, όπως και η αποδοχή κάποιων έμφυτων λειτουργιών του νου σαν τη βουλητική λειτουργία ή όσες μας παρέχουν τη δυνατότητα σύγκρισης ή κρίσης.

Ο Κοντιγιάκ προχώρησε στην απλοποίηση της κατάστασης, ανάγοντας τα πάντα στην αίσθηση και ερμηνεύοντας όλες τις πνευματικές λειτουργίες εντελώς αισθησιοκρατικά:

Ο ίδιος χρησιμοποιεί την εικόνα ενός αγάλματος το οποίο προικίζει σταδιακά με αισθήσεις προκειμένου να δείξει πως τα πλέον πολύπλοκα ψυχικά φαινόμενα ανάγονται γενετικά και λογικά σε αρχικά απλούστερες αισθητηριακές προσλήψεις.

Η αισθητηρικακή υλιστική ερμηνεία του Κοντιγιάκ κορυφώνεται στην αντίληψή του για την ανησυχία.

Η ανησυχία ερμηνεύεται ως ορμέφυτο το οποίο μας προτρέπει είτε να αποκτήσουμε το αγαθό που μας λείπει, είτε να αποδιώξουμε το κακό που μας απειλεί.

Στην ανησυχία ως ορμέφυτο εδράζονται αφενός η βούληση αφετέρου η γνώση.

Ο Κοντιγιάκ αντιστρέφοντας τη σχέση ανησυχίας – επιθυμίας, υποστήριξε πως η επιθυμία προέρχεται από την ανησυχία.

Κατά συνέπεια, η ανησυχία αναγνωρίζεται ως η πρώτη αρχή μέσω της οποίας αποκτούμε κατόπιν όλες τις συνήθειες όπως: η όραση, ο φόβος, η ελπίδα κλπ.

Ο Κοντιγιάκ προεκτείνει τη συγκεκριμένη λογική και στο πεδίο της γνώσης.

Έτσι, η εμπειρική ψυχολογία κορυφώνεται στον αντίποδα του καρτεσιανισμού:

Δεν εδράζεται πλέον η βούληση στην ιδέα, αλλά η ιδέα εδράζεται στην βούληση.

 

   Ο ΛΑΜΕΤΡΙ ΚΑΙ Η ΠΛΗΡΗΣ ΑΝΑΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΚΑΡΤΕΣΙΑΝΙΣΜΟΥ

ΛΑΜΕΤΡΙ

ΛΑΜΕΤΡΙ

Με τον Λαμετρί επέρχεται ακόμα πληρέστερη ανατροπή του καρτεσιανισμού, καθώς αντιστρέφει την αντίληψη του Ντεκάρτ για τη σχέση ανθρώπων με τα ζώα, επεκτείνοντας την αντίληψη για τα ζώα και στον άνθρωπο.

Κατά τον Ντεκάρτ τα ζώα αποτελούσαν μέρος της ύλης και αντιμετωπίζονταν ως μηχανές χωρίς ψυχικές λειτουργίες.

Στον αντίποδα, οι εμπειριστές θεωρούν ότι τα ζώα διαφοροποιούνται ποσοτικά αλλά όχι ποιοτικά.

Ωστόσο, ο Λαμερτί με βασικό ερμηνευτικό εργαλείο τα ερεθίσματα των αισθήσεων καταργεί όλες τις διακρίσεις.

    Η ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΣΕ ΟΡΓΑΝΙΣΜΙΚΟ ΥΛΙΣΜΟ

Στα τέλη του 18ου αι. κύριο χαρακτηριστικό των υλιστών αποτελεί η εγκατάλειψη των μαθηματικών και της μαθηματικής φύσης και η προσέγγιση της βιολογίας και της φυσιολογίας.

Ο συγκεκριμένος οργανισμικός υλισμός εμπνέεται από τις διαρκείς επιστημονικές ανακαλύψεις.

Από γνωσιολογική σκοπιά δεν έχουν να συνεισφέρουν κάτι καινούριο, ωστόσο, οδηγούν σε πιο ακραίες θέσεις προηγούμενες αισθησιοκρατικές αντιλήψεις.

Ως κοινός πρακτικός προσανατολισμός τίθεται ο προβληματισμός για ζητήματα ηθικής και κοινωνικής οργάνωσης.

ΠΗΓΕΣ

1.       Μολυβάς Γ, Φιλοσοφία στην Ευρώπη, τα Β, σ. 33, Εκδ ΕΑΠ, Πάτρα 2000

2.     Γουδέλη Κ, Κείμενα νεώτερης και σύγχρονης φιλοσοφίας, Εκδ ΕΑΠ, Πάτρα 2008

Advertisements
Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: