Skip to content

ΕΥΡΩΠΗ: ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ: ΠΛΑΤΩΝΑΣ-Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΙΔΩΝ-ΤΑ ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΡΩΙΜΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

05/07/2013

Ο ΠΛΑΤΩΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΙΔΩΝ

ΠΛΑΤΩΝΑΣ.

ΠΛΑΤΩΝΑΣ.

Ύπαρξη θείου τεχνίτη ως δημιουργού που κατασκεύασε τον κόσμο σύμφωνα με μια ιδέα ή ένα σχέδιο, έτσι ο κόσμος και τα περιεχόμενά του αποτελούν ατελή αντίγραφα των αιώνιων ιδεών ή ειδών. Υπάρχουν δύο επίπεδα – κόσμοι για την πραγματικότητα. Ο τέλειος κόσμος των ιδεών και το υλικό του αντίγραφο, στο οποίο τα είδη ή ιδέες έχουν αντιγραφεί με ατελή τρόπο.

Μόνο ο πρώτος κόσμος είναι πρωτογενώς αληθινός και αιώνιος. Ο δεύτερος έχει ύπαρξη ατελή, δευτερογενή και εξαρτώμενη από το είδος- ιδέα από την οποία προσδιορίζεται. Έτσι έχουμε σταθερότητα στον τέλειο κόσμο των ιδεών και εικονική μεταβολή στον φθαρτό και προσωρινό κόσμο της εμπειρίας.

Απόψεις του Πλάτωνα σε σχέση με προσωκρατικούς

1. Εξίσωσε τα είδη με τη υποκειμενική πραγματικότητα, αποδίδοντας ταυτόχρονα δευτερογενή ή παράγωγο τρόπο ύπαρξης στον υλικό κόσμο των αισθητών πραγμάτων.

2. Συμβίβασε μεταβολή & σταθερότητα, αποδίδοντάς τες σε διαφορετικά επίπεδα πραγματικότητας. Ο υλικός κόσμος είναι η σκηνή της ατέλειας και της μεταβολής, ενώ ο κόσμος των ειδών της αιώνιας αμετάβλητης τελειότητας. Άρα, και οι 2 είναι αυθεντικές.

3. Σε γνωσιολογικά θέματα, θέτει σε αντίθεση παρατήρηση και αληθή γνώση. Οι αισθήσεις αντί να οδηγούν στη γνώση αποτελούν αλυσίδες που μας κρατούν καθηλωμένους. Η οδός προς τη γνώση περνά από το φιλοσοφικό στοχασμό.

Δεν απέπεμψε τελείως τις αισθήσεις, όπως ο Παρμενίδης. Η αισθητηριακή εμπειρία εξυπηρετεί διάφορες χρήσιμες λειτουργίες:

1. Υγιώς εννοούμενη αναψυχή

2. Η παρατήρηση συγκεκριμένων αισθητών αντικειμένων, κατευθύνει την ψυχή προς ευγενέστερα αντικείμενα στο χώρο των ιδεών (αστρονομία).

3. Η αισθητηριακή εμπειρία μπορεί να αναμοχλεύσει τη μνήμη και να υπενθυμίσει στην ψυχή ιδέες, τις οποίες είχε γνωρίσει σε προηγούμενη ύπαρξή της. Έτσι, μπορεί να διεγείρει μια νοητική διαδικασία που οδηγεί στην πραγματική γνώση των ειδών. Εν τέλει ο κόσμος της ύλης αποτελεί ένα αποδεκτό αντικείμενο μελέτης.

Για να αποκτήσουμε αληθινή γνώση, θα πρέπει να παραμερίσουμε όλα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ενικού πράγματος και να αναζητήσουμε τα κοινά χαρακτηριστικά που διαχωρίζουν τα πράγματα σε τάξεις. (Άποψη με σύγχρονη χροιά: η εξιδανίκευση είναι εξέχων χαρακτηριστικό μεγάλου μέρους της σύγχρονης επιστήμης• επεξεργαζόμαστε μοντέλα ή νόμους που παραβλέπουν το συμπτωματικό προς όφελος του ουσιώδους).

Η ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΑ

ΤΙΜΑΙΟΣ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΑ από εκδ.ΠΟΛΙΣ

ΤΙΜΑΙΟΣ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΑ από εκδ.ΠΟΛΙΣ

Ο Τιμαίος πρόσφερε στους πρώτους μέσους χρόνους (πριν το 12ο αι.) τη μόνη συνεκτική φυσική φιλοσοφία.

Τάξη & ορθολογικότητα εξηγείται ως αποτέλεσμα επιβολής ενός έξωθεν νου… Ο Δημιουργός είναι αγαθός τεχνίτης, έλλογος θεός που παραλαμβάνει το πρωταρχικό χάος με τα αδιαμόρφωτα υλικά από τα οποία θα κατασκευαστεί ο κόσμος… οι πρώτες ύλες υπάρχουν ήδη και παρουσιάζουν ιδιότητες τις οποίες ο Δημιουργός δεν ελέγχει• ούτε ο Δημιουργός είναι παντοδύναμος, γιατί περιορίζεται από τα υλικά με τα οποία θα εργαστεί…. Ο κόσμος είναι προϊόν έλλογου σχεδιασμού, η τάξη είναι έλλογη επιβεβλημένη απέξω πάνω σε δύστροπα υλικά

Ο Δημιουργός είναι μαθηματικός αφού κατασκευάζει τον κόσμο βάσει γεωμετρικών αρχών. Ο Πλάτων παρέλαβε τα 4 ριζώματα του Εμπεδοκλή και τα ανήγαγε σε θεμελιώδη τρίγωνα.

Ο Πλάτων συσχέτισε τα 5 κανονικά γεωμετρικά στερεά με τα στοιχεία:

1. Φωτιά – τετράεδρο

2. Αέρα – οκτάεδρο

3. νερό – εικοσάεδρο

4. Γη – κύβο

5. κόσμος ως ολότητα – δωδεκάεδρο

3 χαρακτηριστικά της θεωρίας:

1. Μπορεί να εξηγήσει την αλλαγή & την ποικιλία με τρόπο ανάλογο με τη θεωρία του Εμπεδοκλή (τα στοιχεία μπορούν να αναμιχθούν, παράγοντας την ποικιλία του υλικού κόσμου)

2. Η θεωρία επιτρέπει την μεταλλαγή στοιχείων από το ένα στο άλλο, παρέχοντας ένα ακόμα μηχανισμό αλλαγής.

3. Τα γεωμετρικά σωματίδια αντιστοιχούν σε σημαντικό βαθμό σε μαθηματικοποίηση της φύσης.

Οι θεότητες του Πλάτωνα δε διαταράσσουν ποτέ την πορεία της φύσης. Αντίθετα, είναι η σταθερότητα των θεών που εγγυάται την κανονικότητα της φύσης….η πλατωνική λειτουργία της θεότητας ήταν η υποβάσταξη και η ερμηνεία της τάξης και της ορθολογικότητας του κόσμου.

ΤΑ ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΡΩΙΜΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

Ορισμένα ζητήματα των προσωκρατικών φιλοσόφων όπως: η αναζήτηση του σχήματος και της διάταξης του κόσμου, της καταγωγής και των θεμελιωδών συστατικών του, μοιάζουν σύγχρονα με την έννοια ότι διερευνούνται ακόμα από επιστήμες όπως: η σύγχρονη αστροφυσική, η κοσμολογία και η φυσική των σωματιδίων.

Άλλα όμως δείχνουν πιο ξένα. Όπως για παράδειγμα τα ερωτήματα, της λογικής δυνατότητας ύπαρξης αλλαγής ή αν η αληθινή πραγματικότητα είναι προσβάσιμη.

Οι πρώιμοι φιλόσοφοι ξεκίνησαν ουσιαστικά από το μόνο δυνατό σημείο που ήταν η αρχή. Επεξεργάστηκαν μια έννοια της φύσης που αποτέλεσε θεμέλιο για τους αιώνες που ακολούθησαν, και λίγο ως πολύ, προϋποτίθεται από τη σύγχρονη επιστήμη. Κάποια απ’ τα ζητήματα που έθεσαν έχουν επιλυθεί κι άλλα μετακινηθεί από το κέντρο του ενδιαφέροντος, ενώ τη θέση τους κατέλαβε ένα σύνολο πολύ πιο περιορισμένων αναζητήσεων. …. Στην επιστημονική δραστηριότητα, θεμέλια και υπερκείμενη δομή- είναι συμπληρωματικά και αμοιβαία.

ΠΗΓΗ

1.       Lindberg D., Οι απαρχές της Δυτικής Επιστήμης, Εκδ. Ε.Μ.Π, μτφρ. Η. Μαρκολέφας, Αθήνα2 1997.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: