Skip to content

ΕΥΡΩΠΗ: Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 17ου αι./ Η ΡΙΖΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΤΡΟΠΟΥ ΣΚΗΨΗΣ/Η ΡΗΞΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΜΕ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

01/07/2013

ΕΥΡΩΠΗ: Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 17ου αι./ Η ΡΙΖΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΤΡΟΠΟΥ ΣΚΗΨΗΣ

ΓΑΛΙΛΑΙΟΣ

ΓΑΛΙΛΑΙΟΣ

17Ος αι

  • Επιστημονική Επανάσταση & ριζική αλλαγή του τρόπου σκέπτεσθαι
  • Τέλος Μεσαιωνικών αντιλήψεων για επιστήμη & απεξάρτησή της από την εξ Αποκαλύψεως Αλήθεια.
  • Χειραφέτηση αδέσμευτου κριτικού στοχασμού & ανάδειξη Ηλιοκεντρική θεωρίας.
  •    Στο εξής η Εμπειρία θα αποτελεί μοναδικό θεμέλιο της Αλήθειας.

 Αρχαία Ελληνική Επιστήμη:

Ερευνά τη νομοτελειακή συμπαντική τάξη περισσότερο με τη φαντασία, παρά με την επεξεργασία της Εμπειρίας. Έτσι, χαρακτηρίζονταν ως: Υποκειμενική, Ορθολογική, καθαρά Διανοητική.

Μεθοδολογικά: συνδυάζει αφελή εμπειρισμό & ενορατική προσέγγιση στο Είναι ως Νοητή Ουσία. Πίσω απ’ τα φαινόμενα υπάρχει Λογική Τάξη που συλλαμβάνεται από το Λόγο.

Η φύση θεωρείται αυθύπαρκτη & ταυτίζεται με το Θεό, ο δε άνθρωπος αναπόσπαστο τμήμα της.

 Μεσαίωνας:

Αναβάθμιση Μεταφυσικής & Θεολογίας. Η Φύση αποτελεί Θείο Δημιούργημα.

Επιστήμη: οφείλει να επιβεβαιώνει την εξ’ Αποκαλύψεως Αλήθεια των Γραφών.

Η Αληθής Γνώση υποτάσσεται στη θεολογική «Αυθεντία». Παράλληλα, τα βιβλικά δόγματα συστηματοποιούνται χάρη στην επιλεκτική αξιοποίηση της Αριστοτελικής λογικής.

Στην ουσία, τα Εμπειρικά δεδομένα, ερμηνεύονταν με τρόπο που να επαληθεύουν τις περιγραφές της Γένεσης.

   17ος αι:

Απορρίπτεται η εξάρτηση της λογικής από τη θεολογική αυθεντία, γεγονός που σηματοδοτεί την απαρχή της Φυσικής Επιστήμης της Νεωτερικότητας. Το Μεσαιωνικό κοσμοείδωλο υπονομεύεται μέσω χειραφέτησης Ερευνητικού & Κριτικού Πνεύματος.

Πνευματική Επανάσταση & ανθρωποκεντρισμός της Αναγέννησης, οδηγούν σε ελευθερία συνείδησης & ηθική αυτονομία, κάτι που διαποτίζει την νεωτερικότητα.

Κύριο χαρακτηριστικό της μεσαιωνικής επιστήμης, αποτελεί η προσπάθεια ερμηνείας της φύσης στη βάση των βιβλικών αληθειών που νομιμοποιούνταν από την αποκάλυψη. Συνεπώς, οι βιβλικές γραφές δεν περιορίζονταν στο πνευματικό ή θεολογικό πεδίο αλλά αποτελούσαν και πηγή φυσικών γνώσεων.

 Συμβολικό γεγονός της μετάβασης αποτελεί η σύγκρουση του Γαλιλαίου με την Ιερά Εξέταση

Το πτολεμαϊκό Γεωκεντρικό μοντέλο που έσωζε τα φαινόμενα, στηρίζονταν στην αλήθεια της άμεσης Αίσθησης. Ενώ, η Εμπειρία συμμορφώνεται σε καθαρά Λογικές απαντήσεις. Τις αντιφάσεις του μοντέλου του, Ο Πτολεμαίος τις αποδίδει σε αδυναμία της ανθρώπινης διάνοιας να εισχωρήσει στα άδυτα του Θείου Λόγου.  Έτσι, ο ίδιος υπονομεύει τη συλλογιστική του «σώζειν τα φαινόμενα».

Το Δόγμα της Διπλής αλήθειας

Όπως γίνεται αποδεκτό από την πνευματική εξουσία, μαρτυράει την υποχώρηση της ισχύος της & προσπάθεια συμβιβασμού, με στοχαστές του 14ου αι. όπως ο Όρεμ & ο Μπουριντάν.

Σε περίπτωση αντίφασης με τη θεολογική αυθεντία, τα νοητικά πειράματα & οι θεωρητικές εικασίες των ερευνητών διεκδικούν μόνο Λογικό & Μαθηματικό κύρος. Επουδενί όμως, Φυσική υπόσταση.

Κοπέρνικος, Τυχών, Κέπλερ

Κοπέρνικος:

Ανατρέπει το αριστοτελικό σύστημα & υποβιβάζει τη Γη σε απλό υλικό σώμα του Σύμπαντος. Ο Άνθρωπος παύει να αποτελεί κέντρο του κόσμου.

Tα κίνητρα του Κοπέρνικου

Απλότητα και «Σώζειν τα φαινόμενα» σε ένα ενιαίο πλανητικό σύστημα και όχι για κάθε πλανήτη χωριστά όπως το  επιχειρεί ο Πτολεμαίος.

Νεοπλατωνισμός ( Αρμονία του Κόσμου με τέλειους κύκλους) Ως πιστός καθολικός επεδίωκε μια διάταξη σύμφωνα με την οποία, ο ήλιος η λαμπάδα του κόσμου έπρεπε να είναι στο κέντρο.
Νεοπυθαγορισμός ( Γεωμετρία και μαθηματική αυστηρότητα) Αναζητούσε μια γεωμετρία κυκλική όπου οι ουράνιες σφαίρες κινούνται σε αυστηρά κυκλικές τροχιές με μια μαθηματικής αυστηρότητα αδιατάρακτη αρμονία.

Η ίδια η ιδεολογική φόρτιση που εμπεριέχεται στη μεταφορά του κέντρου από τη γη δημιουργεί τα πρώτα ρήγματα με τον ανθρωποκεντρισμό και ανθρωπομορφισμό της ως τότε φιλοσοφικής και επιστημονικής πρακτικής.

Τυχών: Παρατηρεί μια σουπερνόβα κι αποδεικνύει πως ο υπερσελήνιος κόσμος υπόκεινται σε μεταβολές. Χρήσιμοι οι πίνακες παρατηρήσεων που κρατούσε.

Κέπλερ:

3 νόμοι. Κυριότερη συμβολή του οι ελλειπτικές τροχιές που ανατρέπουν την τελειότητα της κυκλικής κίνησης.

Tα κίνητρα του Κepler:

Nεοπλατωνισμός: Θεϊκά καθοδηγούμενη αρμονία στον κόσμο. Το ορατό σύμπαν γι’ αυτόν είναι κατ’ εικόνα και ομοίωση της Αγίας Τριάδας

Νεοπυθαγορισμός: Λατρεία της υπολογιστικής ακρίβειας και της μαθηματικής τελειότητας ως όπλων για την αποκάλυψη της κρυμμένης γεωμετρικής δομής του κόσμου.

Εμπειρικός έλεγχος. Όχι να σώσουμε τα φαινόμενα, αλλά να συμφωνούμε μ’ αυτά μέσα από την μαθηματική ανάλυση τους. Δοκιμή και σφάλμα, διόρθωση και επιβεβαίωση. Όπλο του εδώ είναι οι εκπληκτικής ακρίβειας παρατηρήσεις του Brache τις οποίες εμπιστεύεται και θέλει να επιβεβαιώσει

 

Οι νόμοι απλοποιούν την ερμηνεία του κόσμου & τελειοποιεί το ηλιοκεντρικό κοσμοείδωλο.

ΟΙ ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΣΤΟΝ ΓΑΛΙΛΑΙΟ

 

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΙΑΚΟΣ ΝΕΟΠΛΑΤΩΝΙΣΜΟΣ            

ΠΛΑΤΩΝΑΣ.

ΠΛΑΤΩΝΑΣ.

Υπάρχουν πολλές εξηγήσεις σχετικά με τους λόγους που οδήγησαν στην ανάπτυξη του νέου πνεύματος της επιστημονικότητας. Μία από αυτές τονίζει τη σημασία του κυρίαρχου νεοπλατωνισμού κατά την περίοδο της Αναγέννησης, ο οποίος ενθάρρυνε τους στοχαστές να βλέπουν μια υποκείμενη μαθηματική δομή μέσα στη φύση.

Τόσο ο Κέπλερ όσο και ο Γαλιλαίος υπέστησαν μια τέτοια πυθαγόρεια επιρροή, σύμφωνα με την οποία ο αριθμός είναι το κλειδί για την αποκρυπτογράφηση των νόμων που διέπουν το σύμπαν.

Η ΣΤΡΟΦΗ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΚΑΙ Η ΜΗΧΑΝΙΣΤΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ

Από τα πρώτα της βήματα η νεώτερη επιστήμη βασίστηκε στο νεοπλατωνικό κοσμοείδωλο, και στράφηκε προς την συστηματική ενασχόληση με την εμπειρίαδηλ. με την πειραματική θεμελίωση της επιστημονικής θεωρίας.

Κατά την Αναγέννηση συντελείται μια «ριζική αλλαγή παραδείγματος» δηλ. μια μεταβολή στους τρόπους με τους οποίους ο ανθρώπινος νους ερμηνεύει τον κόσμο.

Η στροφή αυτή δεν δίνει μόνο έμφαση στην μαθηματική έκφραση των φυσικών νόμων αλλά ξεκινά από την κατανόηση της φύσης ως ενός μηχανικού συστήματος, τελείως διαφορετικού από το πλατωνικό όραμα της συμπαντικής αρμονίας. Η επιστήμη ασχολείται εφεξής αποκλειστικά και μόνο με την εμπειρική κατασκευή των πραγμάτων.

ΟΙ ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΣΤΟΝ ΓΑΛΙΛΑΙΟ

 

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΙΑΚΟΣ ΝΕΟΠΛΑΤΩΝΙΣΜΟΣ

Υπάρχουν πολλές εξηγήσεις σχετικά με τους λόγους που οδήγησαν στην ανάπτυξη του νέου πνεύματος της επιστημονικότητας. Μία από αυτές τονίζει τη σημασία του κυρίαρχου νεοπλατωνισμού κατά την περίοδο της Αναγέννησης, ο οποίος ενθάρρυνε τους στοχαστές να βλέπουν μια υποκείμενη μαθηματική δομή μέσα στη φύση.

Τόσο ο Κέπλερ όσο και ο Γαλιλαίος υπέστησαν μια τέτοια πυθαγόρεια επιρροή, σύμφωνα με την οποία ο αριθμός είναι το κλειδί για την αποκρυπτογράφηση των νόμων που διέπουν το σύμπαν.

Η ΣΤΡΟΦΗ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΚΑΙ Η ΜΗΧΑΝΙΣΤΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ

Από τα πρώτα της βήματα η νεώτερη επιστήμη βασίστηκε στο νεοπλατωνικό κοσμοείδωλο, και στράφηκε προς την συστηματική ενασχόληση με την εμπειρίαδηλ. με την πειραματική θεμελίωση της επιστημονικής θεωρίας.

Κατά την Αναγέννηση συντελείται μια «ριζική αλλαγή παραδείγματος» δηλ. μια μεταβολή στους τρόπους με τους οποίους ο ανθρώπινος νους ερμηνεύει τον κόσμο.

Η στροφή αυτή δεν δίνει μόνο έμφαση στην μαθηματική έκφραση των φυσικών νόμων αλλά ξεκινά από την κατανόηση της φύσης ως ενός μηχανικού συστήματος, τελείως διαφορετικού από το πλατωνικό όραμα της συμπαντικής αρμονίας. Η επιστήμη ασχολείται εφεξής αποκλειστικά και μόνο με την εμπειρική κατασκευή των πραγμάτων.

Αναγέννηση, ο κόσμος βλέπει να φθάνουν στο αποκορύφωμα τους και να επιταχύνονται ραγδαία, οι διεργασίες που είχαν αρχίσει, στον ένα ή τον άλλο βαθμό, να εξελίσσονται κατά τον Ύστερο Μεσαίωνα. Δεν θα αργήσουν να επεκταθούν σε όλο το φάσμα των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, από  την φιλοσοφία, την παιδεία, τις επιστήμες και τις τέχνες, ως την πολιτική, την οικονομία και την τεχνολογία.

Διαμορφώνεται διαφορετικός τρόπος ζωής στα διάφορα έθνη, με υπέρβαση της πατερναλιστικής ομοιομορφίας που είχε επιβάλλει η θεολογική αυθεντία στις κοινωνικές δομές. Ενισχύονται οι τοπικές διάλεκτοι στο γραπτό και προφορικό λόγο, ενώ συγχρόνως παύει να κυριαρχεί ενιαία θρησκευτική πίστη.

Σταδιακά κυριαρχεί η κοσμική παιδεία που επιζητά την ηθική βελτίωση του ανθρώπου με προσανατολισμό στην καθημερινή πρακτική και όχι στον στείρο σχολαστικισμό. Η τέχνη γίνεται αναπόσπαστο μέρος της παιδείας του κάθε μορφωμένου ανθρώπου, αναδεικνύεται σε κλάδο γνώσης για την οποία η παρατήρηση γίνεται αυτοσκοπός. Έτσι δένεται με την επιστήμη και τη φιλοσοφία, ο δε καλλιτέχνης συχνά συγκεντρώνει στο πρόσωπο του τις ιδιότητες του μαθηματικού, του μηχανικού αλλά και του ανατόμου. Η ανατομία, ως μέρος της παρατήρησης της φύσης με σκοπό την ρεαλιστική της αναπαράσταση, αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της παιδείας αλλά και της δραστηριότητας του καλλιτέχνη

Η φιλοσοφία αποβάλλει τον συντεχνιακό της χαρακτήρα και γίνεται ελεύθερη εκδήλωση της ατομικότητας, ενώ συγχρόνως αναβιώνει το καθαρά θεωρητικό πνεύμα που αναζητά τη γνώση ως αυτόνομο ιδανικό.

Ο κόσμος αρχίζει τώρα να συνειδητοποιεί το γεγονός ότι οι αυθεντίες της αρχαιότητας που κυριαρχούσαν στη μεσαιωνική σχολαστική παράδοση είχαν αντιπάλους.

Στο συγκρουσιακό κλίμα του 15ου αι, τα 2 κύρια ρεύματα σκέψης αποτελούν:

  1. Ο νεοαριστοτελισμός (επίκεντρο το πανεπιστήμιο της Πάδοβα): αποτελεί σύμπλεγμα προσεγγίσεων οι οποίες συνδέουν την τελεολογική αντίληψη με την προσπάθεια να διαμορφωθούν εξηγήσεις για τα φυσικά φαινόμενα που να θεμελιώνονται στην εμπειρική παρατήρηση, χωρίς την ανάγκη της προσφυγής σε υπερφυσικά ή ανιμιστικά αίτια
  2. 2.                  Ο νεοπλατωνισμός (επίκεντρο η ακαδημία της Φλωρεντίας): είναι σύνολο από οπτικές που συγκλίνουν στην ολιστική θεώρηση των φαινομένων και στη συγκρότηση ενός ενιαίου συστήματος το οποίο περικλείει τον Θεό, τους αγγέλους, τον άνθρωπο και τον υπόλοιπο επίγειο κόσμο σε μια ενότητα, εντός της οποίας όλες οι σχέσεις καθορίζονται από το Δημιουργό και ελέγχονται από υπερφυσικές δυνάμεις

ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΟΥ ΝΟΜΙΝΑΛΙΣΜΟΥ

Ο ΟΚΚΑΜ ΚΑΙ ΤΟ ΞΥΡΑΦΙ ΤΟΥ                               

Γουλιέλμος του Ockham

Γουλιέλμος του Ockham

Η συστηματική κριτική της αριστοτελικής θεωρίας για την κίνηση των υλικών σωμάτων και τελικά, η αποβολή της ιδέας των τελικών αιτίων (του σκοπού), κατέληξε στην απόρριψη του αριστοτελισμού, γεγονός το οποίο λειτούργησε ως προϋπόθεση για την καινούργια πειραματική σχέση με την εμπειρία. Ο σύγχρονος τρόπος του διανοείσθαι  αποτέλεσε το φιλοσοφικό κίνημα της ονοματοκρατίας ή νομιναλισμού. Ιδρυτής του υπήρξε ο Άγγλος Ουίλλιαμ Όκκαμ (1290-1349), ο οποίος προσπάθησε να «καθαρίσει» τη φιλοσοφία από την πληθώρα των καταχρηστικών υποθέσεων και παραδοχών προτείνοντας τον κανόνα που επιγράφεται «Το ξυράφι του Όκκαμ».

Σύμφωνα με την αρχή αυτή σε κάθε περίπτωση πρέπει να προτιμάται η πλέον απλή και ευθεία εξήγηση ενός φαινομένου.  Με τον τρόπο αυτό ο Όκκαμ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι καθολικές έννοιες δεν έχουν πραγματική υπόσταση (είναι απλώς φωνές). Ουσία και μοναδική υπόσταση έχουν τα αυθύπαρκτα άτομα. Έτσι ο Όκκαμ στην πράξη αποκαθιστά την εμπειρική πραγματικότητα ως πρωταρχικό θεμέλιο της επιστημονικής αλήθειας. Οι ιδέες του Όκκαμ ενσωματώθηκαν αργότερα κατά τον 18ο αιώνα στη θεωρία της αιτιότητας του Χιουμ.

Η ΔΙΑΨΕΥΣΗ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ

  • Η αριστοτελική φυσική θεωρεί την κίνηση (και όχι την αδράνεια) μια διαδικασία που αποσκοπεί στο να λάβουν τα διάφορα όντα την πλήρη φυσική μορφή τους (βιολογική), αλλά και στο να λάβουν τα διάφορα όντα τη θέση τους, σύμφωνα με την κατασκευή του κόσμου (οι πέτρες στο κέντρο της γης, η φωτιά στον ουρανό κλπ.).
  • Στην περίπτωση των μη φυσικών ή βίαιων κινήσεων (της ρίψης π.χ. ενός ακοντίου) η μετατόπιση του βλήματος αποδίδεται στους παλμούς του αέρα που το ωθεί, δεν μπορεί όμως να εξηγήσει την κίνηση σωμάτων όπως η σβούρα που κινούνται περιστροφικά.
  • Η διάψευση λοιπόν αυτή οδήγησε τον Μπουριντάν  στην έκφραση της θεωρίας της «ορμής» (impetus). Σύμφωνα με αυτή, το χέρι του ρίψαντος μεταδίδει στο βλήμα μια ορμή που το κινεί ενώ μειώνεται βαθμιαία επηρεαζόμενο από την επίδραση της (άγνωστης ακόμα εκεί η την εποχή) βαρύτητας.

Έτσι λοιπόν η θεωρία της κίνησης βρίσκεται σε αδιέξοδο μέχρι την εμφάνιση του Γαλιλαίου και των πειραματικών ερευνών του.

Η ΣΧΟΛΗ ΤΗΣ ΠΑΔΟΥΑΣ

Η επιστημονική σταδιοδρομία του Γαλιλαίου άρχισε στο πανεπιστήμιο της Πάδοβας (το μόνο που δεν ήταν θεολογική σχολή).

Η συμβολή του πανεπιστημίου της Πάδοβας υπήρξε αποφασιστική στις νεωτερικές αντιλήψεις περί επιστημονικής μεθόδου.

Το πρωτότυπο στοιχείο που καλλιεργήθηκε στην Πάδοβα ήταν να ορισθεί συστηματικά η μέθοδος αναγωγής «ευρετική διαδικασία» στις αιτίες των φαινομένων με τρόπο που να αποφεύγεται ένας ανεξέλεγκτος ενορατισμός.

Οι δύο πτυχές της διαδικασίας αυτής είναι η ανάλυση (resolutio) και η σύνθεση (compositio).

Η ανάλυση αρχίζει από ένα περίπλοκο φαινόμενο το οποίο ο επιστήμονας θεωρεί αποτέλεσμα αιτίων τα οποία ακόμη δεν γνωρίζει. Για να ανακαλύψει λοιπόν την αιτία ο επιστήμονας διασπά το φαινόμενο στα πρωτογενή και θεμελιακά του στοιχεία.

Τέλος από τα στοιχεία αυτά ανασυνθέτει το φαινόμενο. Η αναλυτική της Πάδοβας όμως υστερεί σε ένα βασικό σημείο : η έμφαση στην πειραματική διαδικασία. Αυτό το κενό ήρθε να καλύψει ο Γαλιλαίος.

Σε τι συνίσταται η Επιστημονική Επανάσταση;

Μερικές απαντήσεις στο ερώτημα από ιστορικούς μελετητές:

Κατά τον Koyre έχουμε μια καταστροφή της παλαιάς εικόνας του πεπερασμένου ιεραρχημένου κόσμου, και η αντικατάσταση της με ένα ενιαίο άπειρο σύμπαν που ο χώρος που κατέχει διέπεται από γεωμετρικές δομές.

Κατά τον Butterfield  έχουμε ανατροπή του Αριστοτελισμού καθώς η εξαιρετική διανοητική επίδραση της αυθεντίας που απέπνεε το εκπληκτικής συνοχής κοσμοείδωλο του συνιστούσε το ουσιαστικό εμπόδιο στην πρόοδο της επιστήμης.

Κατά τον Gillispie ο κόσμος του κοινού νου και της καθημερινής εμπειρίας αντικαθίσταται από τον ενιαίο κόσμο που για να αποκαλυφθεί πρέπει η ματιά να διεισδύσει πίσω από τα φαινόμενα.

Κατά τον Crombie και τον Duhem δεν υπάρχει ρήξη αλλά συνέχεια με το Μεσαίωνα και έχουμε απλά τη δεύτερη φάση ενός πνευματικού κινήματος που ξεκίνησε από τα ρήγματα στον αριστοτελισμό που προκάλεσαν οι διαμάχες του 13ου αιώνα κατά την συστηματική μελέτη και αφομοίωση των αρχαίων κειμένων που μεταφράστηκαν

ΠΗΓΕΣ

1. Π. Βαλλιανός/ Οι Επίστήμες της φύσης και του ανθρώπου στην Ευρώπη τόμος Β’/ Εκδ. ΕΑΠ/ Πάτρα 2001

2. Chalmers Α.F/ Τι Είναι Αυτό Που Το Λέμε  Επιστήμη/ μτφρ. Γ. Φουρτούνης/ Εκδ. Παν Εκδ, Κρήτης/ Κρήτη7 2007

Advertisements
Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: