Skip to content

ΕΥΡΩΠΗ: Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΑΡΑΒΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ/ΤΑ ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΣΛΑΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

27/06/2013

                                                          Η ΡΩΜΑΪΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ & ΟΙ ΑΡΑΒΕΣ

ΟΙ ΚΥΡΙΟΙ ΛΟΓΙΟΙ ΤΟΥ ΠΡΩΙΜΟΥ ΜΕΣΑΙΩΝΑ

Οι κύριοι λόγιοι που έδρασαν στη Δ. Ευρώπη από τον 4ο μέχρι τον 7ο αιώνα με σημαντικότερο τον Αυγουστίνο διέσωσαν και μεταβίβασαν την κλασική ελληνική γραμματεία και τα κείμενα των Ελλήνων Πατέρων της Εκκλησίας ήταν οι:

  1. Αυγουστίνος (354 – 430 μ.Χ.)    

    Αυγουστίνος.

    Αυγουστίνος

  2. Βοήθιος (480 – 525 μ.Χ.)           
  3. Κασσιόδωρος (480 – 575 μ.Χ.)
  4. Ισίδωρος της Σεβίλλης (560 – 636 μ.Χ.)

ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΣ

Μολονότι ο Αυγουστίνος δεν ήταν φυσικός επιστήμονας, είχε γνώση των επιστημών. Η συμβολή του στις επιστήμες εστιάζεται σε τέσσερα σημεία:

α) τη Θεία Φώτιση,

β) την αντίληψή του για τις σπερματικές αρχές (rationesseminales),

γ) τη χρήση των μαθηματικών στις επιστήμες και

δ) την αντίληψή του περί γραμμικού χρόνου, έναντι του κυκλικού χρόνου της ελληνικής παράδοσης.

Ο Αυγουστίνος θεωρεί ότι η αμετάβλητη αλήθεια των πραγμάτων γίνεται κατανοητή μόνο με το φωτισμό τους από το Θείο Φως, όπως ο φωτισμός από τον ήλιο κάνει φανερά τα αντικείμενα του κόσμου.

Οι σπερματικές αρχέςτου Αυγουστίνου αφορούν αξιώματα σχηματισμού της ύλης που παρομοιάζονται με σπόρους, οι οποίοι εμφυτεύονται από το Θεό στη δημιουργία.

Η μαθηματικοποίηση της φύσης από τον Αυγουστίνο, με τα καλά στοιχεία της (μέτρο, μορφή και τάξη) έρχεται πλησιέστερα στα αμετάβλητα χαρακτηριστικά του Θεού.

Σύμφωνα με τις αντιλήψεις του Αυγουστίνου, ο χρόνος είναι σχέση ανάμεσα στα γεγονότα που ενέχουν την παρελθούσα και μελλοντική ύπαρξη. Καταλήγει τελικά σε ένα διστακτικό ορισμό για το χρόνο: «Μου φαίνεται ότι ο χρόνος δεν είναι τίποτε άλλο παρά έκταση .αλλά τίνος έκταση δεν είμαι βέβαιος, ίσως του νου του ιδίου».

(Εξομολογήσεις, βιβλίο ΧΙ, κεφ. 26).

ΒΟΗΘΙΟΣ

ΒΟΗΘΙΟΣ

ΒΟΗΘΙΟΣ

    Ο Βοήθιος, λόγιος αριστοκρατικής καταγωγής, θεωρείται ο πλέον πρωτότυπος φιλόσοφος της Ρώμης μετά τον Αυγουστίνο. Ο Βοήθιος γνώριζε ελληνική φιλοσοφία από το πρωτότυπο και με εκλεκτική αντίληψη ήλπιζε να εναρμονίσει το πλατωνικό με το αριστοτελικό έργο.

Η ποιότητα των μεταφράσεών του, του δίνει τον τίτλο του δημιουργού της φιλοσοφικής γλώσσας των Λατίνων, ενώ σε γενικό γλωσσολογικό επίπεδο η προσφορά του στη Δύση υπολείπεται μόνο αυτής του Κικέρωνα. Ο Βοήθιος θεωρείται ο πρόγονος της σχολαστικής μεθόδου, διαχωρίζοντας την πίστη από τον λόγο. Περιέπεσε σε δυσμένεια από τον βασιλιά Θεοδώριχο και εκτελέστηκε το 525 μ.Χ.

Τα μοναστήρια και τα μοναστικά σχολεία που ιδρύονται στη Δ. Ευρώπη αυτή την περίοδο είναι οι θεσμοί που θα οδηγήσουν στην ίδρυση των πανεπιστημίων του 12ου – 13ου αιώνα.

Οι Κανόνες του Αγίου Βενέδικτου. Οι Κανόνες του Μ. Βασιλείου : «Η αδράνεια είναι εχθρός της ψυχής. Οι αδελφοί πρέπει να απασχολούνται συγκεκριμένες ώρες με χειρονακτική εργασία και άλλες με την ανάγνωση αγίων κειμένων».

ΚΑΣΣΙΟΔΩΡΟΣ

ΚΑΣΣΙΟΔΩΡΟΣ

ΚΑΣΣΙΟΔΩΡΟΣ     .

Θεωρείται ο πρώτος ο οποίος διατύπωσε την άποψη ότι η κλασική και η χριστιανική παιδεία θα πρέπει να υποστηρίζονται θεσμικά με συστηματικό τρόπο. Οι απόψεις του είναι ουσιαστικά αυγουστίνειες. θεωρεί την κλασική παιδεία ουσιώδη για την κατανόηση της Βίβλου, αλλά δεν απαιτεί όλοι οι μαθητές του να έχουν θεμελιωμένες γνώσεις.

ΙΣΙΔΩΡΟΣ    

Ισίδωρος της Σεβίλλης

Ισίδωρος της Σεβίλλης

Ο Ισίδωρος, τέλος, ήταν επίσκοπος της Σεβίλλης. Με κύριο έργο του τις «Ετυμολογίες» – μια εικοσάτομη

εγκυκλοπαίδεια, όπου τα λήμματα δεν ταξινομούνται αλφαβητικά αλλά ετυμολογικά, πίστευε ότι οι λέξεις με την ίδια ετυμολογική ρίζα ορίζουν αντικείμενα τα οποία σχετίζονται στη ζωή.

ΙΣΛΑΜ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

Οι Άραβες, πέρα από την ιστορική συμβολή τους στη Δ. Ευρώπη με τις μεταφράσεις της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, ανέπτυξαν κλάδους όπως τα μαθηματικά, η αστρονομία, η οπτική, η ιατρική κ. ά.

  • Επιχείρησαν να μετασχηματίσουν το πτολεμαϊκό γεωκεντρικό σύστημα, χωρίς όμως να προχωρήσουν στο ηλιοκεντρικό.
  • Κύρια μορφή ιδρύματος ανώτατης παιδείας στο Ισλάμ ήσαν τα κολέγια madras. θρησκευτικά ιδρύματα για τη διδασκαλία του δικαίου, όπου η διδασκαλία της διαλεκτικής μέσω αντιπαράθεσης επιχειρημάτων δεν είχε σκοπό νέες συνθέσεις παρά να καταδείξει τις αδυναμίες του αντιπάλου.
  • Στα νοσοκομεία εργάζονταν οι σημαντικότεροι φιλόσοφοι, με γνώσεις ελληνικής φιλοσοφίας πέρα από τη διδασκαλία του Γαληνού. Σ’ αυτά απαγορευόταν η ανατομία καθώς η κυριαρχούσα αντίληψη θεωρούσε την αρρώστια τιμωρία του ασθενή λόγω ασεβών πράξεων. Τα νοσοκομεία παρέμειναν υπό αυστηρό θρησκευτικό έλεγχο.

ΑΡΑΒΕΣ ΛΟΓΙΟΙ (10ος – 12ος αιώνας)

ΑΒΕΡΡΟΗΣ.

ΑΒΕΡΡΟΗΣ.

    Ο σημαντικότερος Άραβας λόγιος, ο IbnRushd, γνωστός και ως Αβερρόης (1126-1198) είναι Άραβας της Ισπανίας, γιατρός και δικαστής. Επιχείρησε ανεπιτυχώς να επιλύσει το πρόβλημα της πραγματικής κίνησης των πλανητών.

Αντιλαμβανόταν την θρησκεία αρκετή να ικανοποιεί τις πνευματικές ανάγκες του πλήθους, ενώ η φιλοσοφία ικανοποιούσε τις ανάγκες του μορφωμένου ατόμου.

Στο έργο του με θέμα τη σχέση μεταξύ θρησκείας και φιλοσοφίας καθιερώνει την αρχή της διπλής αλήθειας. Ο Αβερρόης, διαχωρίζει σε αυτό το έργο τρία είδη αποδείξεων :

  1. την προτροπή, που βασίζεται στην αποκαλυπτική πίστη, εμμένοντας στο Κοράνι,
  2. στην διαλεκτική, βασισμένη σε στοιχεία όχι απόλυτηςβεβαιότητας, μέθοδος των θεολόγων, οι οποίοι συνδυάζουν πίστη και Λόγο και
  3. στην απόδειξη, η οποία στηρίζεται σε αποδείξεις παραγωγικά λογικές και εμπειρικά επαληθεύσιμες και οδηγεί στην επιστημονική αλήθεια.

                       Η ΙΣΛΑΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

  • ΠΑΙΔΕΙΑ & ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

Θεμίστιος

Θεμίστιος

    Στο Βυζάντιο η κλασική παιδεία παράκμασε αργότερα απ’ ότι στη Δύση. Ειδικά ο Νεωπλατωνισμός εκπροσωπήθηκε από αξιόλογους λόγιους, και ορισμένοι φιλόσοφοι έγραψαν υπομνήματα για το αριστοτελικό έργο όπως: ο Θεμίστιος, ο Σιμπλίκιος, ο Φιλόπονος.

  • Η ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ

Τα πιο σημαντικά κέντρα ελληνικού πολιτισμού βρίσκονταν στη Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου και στο βασίλειο

βασίλειο της Βακτιριανής

βασίλειο της Βακτιριανής

 της Βακτιριανής στην Κεντρική Ασία. Εκτός από την κατάκτηση και τον αποικισμό σημαντικό ρόλο έπαιξαν οι θρησκείες, ειδικά: ο Ζωροαστρισμός, ο Μανιχαϊσμός και ο Χριστιανισμός. Οι Νεστοριανοί κατάφεραν να διαμορφώσουν τον περσικό χριστιανισμό και να ασκήσουν επίδραση στην πνευματική ζωή.

  • Η ΓΕΝΝΗΣΗ, Η ΕΞΑΠΛΩΣΗ & Ο ΕΞΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΙΣΛΑΜ

Κοράνι

Κοράνι

    Το Κοράνι, καθόρισε όλες τις πλευρές πνευματικής πίστης και πρακτικής. Επίσης αποτέλεσε πηγή της θεολογίας, της κοσμολογίας, της ηθικής και του δικαίου και συνεπώς αποτέλεσε κεντρικό σημείο αναφοράς της ισλαμικής παιδείας.

Η διαδικασία εξελληνισμού ξεκίνησε επί δυναστείας Ομμεϋαδών της Δαμασκού και επιταχύνθηκε επί Αββασιδών της Βαγδάτης. Η επάνδρωση της γραφειοκρατίας έγινε από εξισλαμισμένους Πέρσες και σε μικρότερο βαθμό χριστιανούς.

  • Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΣΤΑ ΑΡΑΒΙΚΑ

αλ-Μαμούν

αλ-Μαμούν

        Ξεκίνησε επί χαλίφη αλ-Μανσούρ, αλλά πήρε σοβαρές διαστάσεις επί αλ-Ρασίντ. Ο αλ-Μαμούν (813-833) ίδρυσε στη Βαγδάτη το ερευνητικό ίδρυμα, Ο Οίκος της Σοφίας. Επικεφαλής του ιδρύματος ήταν ο Νεστοριανός Χουναΐν ιμπν Ισάκ, ο οποίος επιδόθηκε σε μεταφράσει με ιδιαίτερα εκλεπτυσμένους τρόπους. Το μεγαλύτερο μέρος των μεταφράσεων αφορούσαν ιατρικά έργα με έμφαση στον Ιπποκράτη και τον Γαληνό, 3 πλατωνικούς διαλόγους, αριστοτελικά έργα και την Παλαιά Διαθήκη στα συριακά.

Ο γιος του, Ισάκ, μετέφρασε Αριστοτέλη, τα Στοιχεία του Ευκλείδη, την Αλμαγέστη του Πτολεμαίου. Άλλοι συνεργάτες του μαθηματικά έργα και Αρχιμήδη. Μέχρι το 1,000 το σύνολο σχεδόν των έργων της ελληνικής ιατρικής, φυσικής φιλοσοφίας και μαθηματικών είχαν αποδοθεί σε εύχρηστες αραβικές εκδοχές.

  • Η ΙΣΛΑΜΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Εμπόδια που συνάντησε η Ελληνική επιστήμη ήταν οι γλωσσικοί φραγμοί, η ξένη καταγωγή της και ο έλλογος χαρακτήρας της. Η ελληνική γνώση είχε ανθρώπινη κι όχι θεία καταγωγή. Έπρεπε να κατανοηθεί με το λόγο κι ήταν αντικείμενο κριτικού σχολιασμού ή διόρθωσης. Ανάμεσα στις 2 ακραίες θέσεις για την υποδοχή της γνώσης στο Ισλάμ, άξια επισήμανσης αποτελούν: Η θέση της ελληνικής επιστήμης δεν ήταν περιθωριακή αλλά δεν είχε κεντρική θέση στον ισλαμικό πολιτισμό. Δεν βρήκε ασφαλές θεσμικό πλαίσιο όπως στη Δύση. Το ισλαμικό εκπαιδευτικό σύστημα δεν παρεμπόδισε αλλά ούτε υποστήριξε τις ξένες επιστήμες, με αποτέλεσμα την παρακμή της ισλαμικής επιστήμης τον 13ο & 14ο αι.

  • ΤΑ ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΣΛΑΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

Η ισλαμική επιστήμη χτίστηκε σε ελληνικά θεμέλια και διαμορφώθηκε με ελληνικές αρχιτεκτονικές αρχές.

Αραβική φιλοσοφική σχολή

Αραβική φιλοσοφική σχολή

Η ισλαμική αστρονομία προσπάθησε να διορθώσει το πτολεμαϊκό σύστημα. Ο αλ-Μπατάνι εισήγαγε μαθηματικές βελτιώσεις και παραπομπές συναντάμε σε έργα του Κοπέρνικου και του Κέπλερ

Η οπτική σημείωσε πρόοδο. Ο αλ-Χαϊθάμ, διατύπωσε νέα θεωρία περί όρασης (βασισμένη στην ιδέα ότι το φως μεταδίδεται απ’ το οπτικό αντικείμενο στο μάτι), η οποία επικράτησε μέχρι την διατύπωση της θεωρίας του Κέπλερ τον 17ο αι.

  • Η ΠΑΡΑΚΜΗ ΤΗΣ ΙΣΛΑΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

Η επιστημονική δραστηριότητα έδωσε σημαντικούς καρπούς και είχε σημαντική διάρκεια. Από μέσα του 9ου έως μέσα του 13ου αι. συναντάμε εντυπωσιακές εργασίες.

Οι απαρχές της επιστημονικής κίνησης πρέπει να τοποθετηθούν για πρακτικούς σκοπούς) στη Βαγδάτη των Αββασιδών, ενώ σημαντική υπήρξε και η συμβολή των Ομμεαϋδών της Ισπανίας.

Η παρακμή μπορεί να αποδοθεί: α) στην ενδυνάμωση συντηρητικών θρησκευτικών δυνάμεων, β) στην αποσταθεροποίηση λόγω έλλειψης ειρήνης, ευημερίας και υποστήριξης. Οι Μογγόλοι κατέλυσαν τη δυναστεία των Αββασιδών, η Ισπανία ανακαταλήφθηκε από τους χριστιανούς, το θεσμικό υποστηρικτικό πλαίσιο εξέλειπε και η περιορισμένη ωφέλεια δεν τις καθιστούσε θέμα πρώτης προτεραιότητας.

ΠΗΓΕΣ

  1. Ασημακόπουλος Μ.- Τσιαντούλας Α., Οι Επιστήμες της φύσης και του ανθρώπου στην Ευρώπη τ.Α, Εκδ. Ε.Α.Π., Πάτρα 2001.

  2. Crombie A.C., Από τον Αυγουστίνο στον Γαλιλαίο, τ. Α, Εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, μτφρ. Θ Τσίρη- Ι. Αρζόγλου, Αθήνα 1994.

  3. Lindberg D., Οι απαρχές της Δυτικής Επιστήμης, Εκδ. Ε.Μ.Π, μτφρ. Η. Μαρκολέφας, Αθήνα2 1997.

Advertisements
Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: