Skip to content

ΕΥΡΩΠΗ: Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ από το 2ο αι έως τις παραμονες του Α΄ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

25/06/2013

ΑΠΟ ΤΟΝ 2ο ΕΩΣ ΤΟΝ 9ο ΑΙΩΝΑ 

ΓΕΩΡΓΙΑ

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΥΠΑΙΘΡΟΣ         Νέος τύπος αλετριού από ξύλο με χαρακτηριστικό: μεγάλο βάρος, δυσκολία να στρίψει στο τέλος του χωραφιού. Επιπτώσεις: ανάγκη για συνδυασμένες προσπάθειες από την κοινότητα και χρήση σε χωράφια τα οποία έπρεπε να ελαχιστοποιούν τις στροφές που θα έπαιρνε.

Μεσόγειος: σιτάρι, κριθάρι, σύστημα δύο χωραφιών με αγρανάπαυση, λαχανικά, διαδεδομένη κτηνοτροφία

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΚΑΡΛΟΜΑΓΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ:

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΑΝΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΤΟΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟ ΧΩΡΟ

ΓΕΩΡΓΙΑ

Χαρακτηριστικά αγροτικής δομής: α) κατακερματισμός της γης και καλλιέργεια από ελεύθερους αγρότες και β) η τάση να παραχωρούνται αυτά τα μικρά κομμάτια γης από τους ιδιοκτήτες τους, σε μοναστήρια και γαιοκτήμονες, με αντάλλαγμα την προστασία τους. Ετσι αναδύεται ένα νέο σύστημα χρήσης και ιδιοκτησίας της γης, η φεουδαρχία. Ετσι η γη καταλήγει να χωρίζεται σε μεγάλες ιδιοκτησίες (villae) με διμερή διαχωρισμό: το ένα μέρος να καλλιεργείται για λογαριασμό του μοναστηριού  και το άλλο να παραχωρείται σε αγρότες με αντάλλαγμα εργασιακές παροχές και πληρωμές σε είδος. Κυρίως στη Γαλλία.

Σύστημα τριών σταδίων ανα έτος (από μια καλλιέργεια το φθινόπωρο και την άνοιξη και το καλοκαίρι αγρανάπαυση). Σίκαλη, σιτάρι το φθινόπωρο, βρωμη, κριθάρι την άνοιξη.

Νότια Ευρώπη: προβληματική γεωργική ανάπτυξη λόγω πολεμικών συρράξεων. Κεντρική και βόρεια Ιταλία : οικονομική ευημερία, στην κεντρική ίδρυση μεγάλων φαρμών από τους θρησκευτικούς άρχοντες και ενίσχυση των καλλιεργειών, βόρεια επικράτηση φεουδαρχίας. Ισπανία: βελτίωση και επέκταση αρδευτικών συστημάτων από τους Μαυριτανούς και ανάπτυξη εντατικών καλλιεργειών.

Μακεδονία – Θράκη: κοινωνία χωρικών γεωργών, μικρά αγροτεμάχια αναμεμειγμένα το ένα με το άλλο, αμπελοκαλλιέργειες και κτηνοτροφική δραστηριότητα σε μεγάλη κλίμακα. Δημητριακά που μεταφέρονταν με πλοία κατα μήκος των ακτών για τον εφοδιασμό της Κων/πολης.

Αγγλία: φεουδαρχικό σύστημα (ιδιοκτησία μεγάλων εκτάσεων γης τα οποία καλλιεργούσαν ελεύθεροι αγρότες με υποχρεώσεις σε είδος και χρήμα προς τους ιδιοκτήτες τους.)

Η εμφάνιση θεσμών όπως το μοναστήρι και ο κλήρος συνδέεται άμεσα με τη μετέπειτα εμφάνιση και ανάπτυξη του φεουδαρχικού συστήματος. Με την εμφάνιση του θεσμού δημιουργήθηκαν μεγάλες ιδιοκτησίες γης, των οποίων ο κατακερματισμός και η παραχώρηση με σκοπό την καλλιέργεια τους από τους μη έχοντες γη προς καλλιέργεια, δημιούργησε δεσμεύσεις, οι οποίες είναι από τις χαρακτηριστικές παραμέτρους της φεουδαρχίας.

ΑΠΟ ΤΟΝ 9ο ΕΩΣ ΤΟΝ 14ο αι.

ΓΕΩΡΓΙΑ

Βασικό αγαθό διατροφής το ψωμί. Σύστημα δύο καλλιεργειών με αγρανάπαυση. Νότια λόγω των κλιματολογικών συνθηκών αναπτύχθηκε μια φθινοπωρινή καλλιέργεια (σιτάρι, κριθάρι) την οποία ακολουθούσε η αγρανάπαυση (μέχρι και τον 19ο αι.). Μεγάλες εκτάσεις και εντατικό όργωμα, μεγάλες σε μάκρος «γραμμές καλλιέργειας» με σκοπό την αποφυγή των τακτικών στροφών του αρότρου. Παράλληλα με το σύστημα του ανοικτού αγρού αναπτύχθηκε και αυτό των μικρών εκτάσεων, περίκλειστων από φράχτη ή τοίχο. Η κτηνοτροφία δεν έχει αναπτυχθεί, εξαίρεση στην νότια ευρώπη και στις περίκλειστες περιοχές

Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 14ου αι                                                          ΑΑΓΡΟΤΙΚΟ ΣΠΙΤΙ

ΓΕΩΡΓΙΑ

80%-90% του πληθυσμού ήταν αγρότες. Το φεουδαρχικό σύστημα όριζε τις κοινωνικές σχεσεις, τη δομή και τα συστήματα καλλιέργειας της γης: α) ο «ανοικτός αγρός», βορειοδυτική και κεντρική ευρώπη, τρεις μεγάλοι αγροί διαιρούνταν σε μακρές, στενές και ελαφρά ελικοειδείς λωρίδες όπου ο ένας αγρός οργωνόταν και σπερνόταν φθινόπωρο, ο επόμενος την άνοιξη και το τρίτος σε αγρανάπαυση για ένα χρόνο, με τα ζώα να βόσκουν και να τον λιπαίνουν. Β) «περίκλειστος αγρός» όπου ελεύθεροι αγρότες εμπορεύονταν το περίσσευμα της παραγωγής τους, φτωχό έδαφος, γ) στο «χωριό-δρόμο» κυρίως στην ανατολική ευρώπη όπου το πίσω μέρος της οικίας καλλιεργείται με απλά αγροτικά εργαλεία, από τον ιδιοκτήτη της. Η γεωργική παραγωγή συμπληρώνεται από την αλιεία και το κυνήγι.

Δημητριακά βάση της διατροφής. Σιτάρι και σίκαλη ενώ στα φτωχά εδάφη της βόρειας ευρώπης, βρώμη και κριθάρι. Λαχανικά τη συμπληρώνουν, περιορισμένη χρήση κρέατος και γαλακτοκομικών.

Λίγο λίπασμα, οι φτωχιές σοδιές ήταν συχνό φαινόμενο

Νότια Ευρώπη: αμπελουργία

Το ελαιόλαδο όχι σημαντικό. Καλλιέργειες σπόρων για βιοτεχνική χρήση, ενισχυμένη η σημασία της κτηνοτροφίας.

Άλογη εκμετάλλευση δασών με δυσμενείς συνέπειες. Σημαντική καταστροφή στη Βόρεια ευρώπη.

Ο ΥΣΤΕΡΟΣ ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ (ΑΡΧΕΣ 14ου – ΑΡΧΕΣ 16ου αι.)

ΟΙ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

Αδυναμία καλλιέργειας εκτεταμένων εκτάσεων γης λόγω ανυπαρξίας εργατικού δυναμικού, γεγονός που οδήγησε στην ανάπτυξη της κτηνοτροφίας, γιατί υπήρχε η δυνατότητα χρήσης της γης γι’αυτό το σκοπό.

Το σύστημα των τριών καλλιεργειών ανά ετος με αγρανάπαυση εγκαταλείπεται και αρχίζουν να αναπτύσσονται νέες πιο ευέλικτες μέθοδοι σε περιοχές όπου οι εδαφολογικές συνθήκες το επέτρεπαν, π.χ Κάτω Χώρες.

Διαφοροποιήσεις στο καθεστώς ιδιοκτησίας της γης (φεουδαρχικό) στην Αγγλία και στις Κάτω Χωρες.

Αλλαγές προοίμιο της παγίωσης και περίφραξης των αγρών, της εγκατάλειψης της αγρανάπαυσης και εισαγωγής πιο ευέλικτων μεθόδων καλλιέργειας, βάση ανάπτυξη κτηνοτροφίας και βελτίωση διατροφής

Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ

Αγροτική ανάπτυξη

Ο 16ος αι. αποτελεί το μεσοδιάστημα μεταξύ φεουδαρχίας και ελεύθερης ιδιοκτησίας. Ο αγροτικός πληθυσμός αποτελεί τα 4/5 του συνόλου. Τα περισσότερα εδάφη ανήκουν στη λαϊκή αριστοκρατία ή στην εκκλησία.

Ενα μικρό μέρος της γης καλλιεργούνταν από τους ίδιους τους ιδιοκτήτες, το μεγαλύτερο μέρος χωριζόταν σε μικρούς κλήρους και μισθωνόταν σε χωρικούς ή «καλλιεργούνταν» σε μεγαλύτερες μονάδες, ενώ στην ανατολική ευρώπη μεγάλες εκτάσεις παρέμεναν στα χέρια των ιδιοκτητών που απαιτούσαν απόδοση εργασίας από τους χωρικούς τους. Υποχρεώσεις χωρικών: Δουλοπαροικία (στέρηση προσωπικής ελευθερίας, οι δουλοπάροικοι ανήκαν στη γή που καλλιεργούσαν και μπορούσαν να πωληθούν μαζί της, μή έχοντας δικαίωμα να την εγκαταλείψουν: έχει εκλείψει (Βρετανία), έχει περιοριστεί (Κάτω Χώρες, Β. Ιταλία, Ελβετία), είναι ισχυρή (Γερμανία), βρίσκεται σε εξέλιξη (κεντρική και ανατολική Ευρώπη). Η ο χωρικός έπρεπε να δουλεύει για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα την εβδομάδα, να παρέχει ο ίδιος τα ζώα και τα εργαλεία. Αλλά στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης ο γαιοκτήμονας μίσθωνε τη γη σε έναν αγροτη με σταθερό ενοίκιο. Η δουλεία των χωρικών ήταν λιγότερο σημαντική στη Μ. Βρετανία, στις Κάτω Χωρες και στη βόρεια Ιταλία, δηλ. στις περιοχές στις οποίες αναπτύχθηκε η μεσαία τάξη και υπήρξε οικονομική ανάπτυξη.

Κυρίαρχο το σύστημα των δύο καλλιεργειών με αγρανάπαυση, διαφοροποιήσεις στις Κάτω Χωρες, έλλειψη τεχνολογικής εξέλιξης και λιπασμάτων.

Αύξηση της ζήτησης, λόγω της αστικής ανάπτυξης, για μεταποιημένα αγροτικά προιόντα (λινάρι, φυσικά χρώματα). Επέκταση των καλλιεργήσιμων εκτάσεων λόγω αυξημένης ζήτησης για ψωμί.

Κτηνοτροφία: διαχείμαση (μεταφορά ζώων σε κατάλληλες για το χειμώνα περιοχές), μεταφορά κοπαδιων σε μεγάλες αποστάσεις σε περιπτώσεις όπου η κτηνοτροφία είναι βασική πηγή εισοδήματος και η τροφοδοσία των αστικών κέντρων το απαιτούσε. Στη δυτική ευρώπη η αγροτική καλλιέργεια άρχισε να στρέφεται προς την κτηνοτροφία.

Τα σιτηρά  αποτελούν τη βασική καλλιέργεια και τη διατροφή όλων των τάξεων. Βόρεια Ευρώπη: βρώμη, κριθάρι

Οι χερσότοποι άρχισαν να αξιοποιούνται

Από τον 16ο έως τον 19ο αι

Γεωργία

Παράγοντες που επηρεάζουν: καιρικές συνθήκες, όροι μίσθωσης της γης, περιορισμένη ποιοτική γη, έλλειψη λιπασμάτων, έλλειψη κεφαλαίων. Ο αγροτικός πληθυσμός αποτελεί τα 2/3 του οικον.ενεργού πληθυσμού. Μεγάλος γαιοκτήμονας η εκκλησία (συντηρητισμός, μη ευελιξία). Υφίσταται ακόμη ο θεσμός της δεκάτης που υποχρεούται ο αγρότης να καταβάλλει. Η κτήση της γης χαρακτηρίζεται από ανομοιογένεια σε ότι αφορά το μέγεθος των εκτάσεων. Οι ιδιοκτησίες πάντα διαιρούνταν και ανασυγκροτούνταν διαμέσου της αγοράς και της κληρονομιάς (με εξαίρεση την μεγάλου μέρους της Ισπανίας και της Αν. Γερμανίας)

Η φεουδαρχικού τύπου χρήση της γης έπαψε στη Μεγάλη Βρετανία και στις Κάτω Χωρες, η σημασία της μειώνεται στη Γαλλία, συνεχίζεται στη Γερμανία και την αν.ευρώπη. Μέχρι τον 18ο αι. η δουλοπαροικία συνεχίζεται στην ανατ.ευρώπη, Ρωσία, Λιθουανία.

Επέκταση στις Κάτω Χωρες ενός πιο ευέλικτου συστήματος καλλιέργειας: χρήση της χέρσας γης για μια επιπλέον καλλιέργεια, οσπρίου και χόρτου (συμπληρωματική καλλιέργεια ενώ το έδαφος έπρεπε να βρίσκεται σε αγρανάπαυση) Αποτέλεσμα: παραγωγή επιπλέον ποσότητας σανού για τα ζώα άρα περισσότερης κοπριάς για λίπασμα και μεγαλύτερες ποσότητες λαχανικών (τέλος του 18ου αι. στην Αγγλία, Κάτω Χώρες και Γαλλία). Το νέο σύστημα βρήκε σοβαρές αντιδράσεις και από τον συντηρητισμό των χωρικών αλλά και γιατί η αγρανάπαυση ήταν θεσμοθετημένη. Επίσης συνεχίστηκε η αποξήρανση των παράκτιων ελών σε πολλά μέρη της ευρώπης.

Η επιλογή της καλλιέργειας δημητριακών καθοριζόταν από το έδαφος, την αγορά και κυρίως από την παράδοση. Οι καλλιέργειες για χρήση στη βιοτεχνία έγιναν σημαντικές (λινάρι, κάνναβη, βρώμη, κριθάρι, σίκαλη για την ζυθοποιία). Σημαντική εξέλιξη η καλλιέργεια της πατάτας και του καλαμποκιού που εισήχθησαν από τον Νέο Κόσμο τον 16ο αι. Η καλλιέργεια γης ελιάς ήταν σε ύφεση

Αλλαγές στα εργαλεία, μεθόδους, διαχείριση, χωρίς όμως σημαντικές αλλαγές στην τεχνολογία.

Η γη για αγροτική χρήση επεκτείνεται, μειώνονται οι δασικές εκτάσεις ( και λόγω της χρήσης του ξύλου ως πρώτης ύλης στην σιδηρουργία)

Στην κτηνοτροφία αυξάνεται ο αριθμός των ζώων, το λίπασμα και τα κτηνοτροφικά προϊόντα. Μείωση τιμών αγροτικών προιόντων, αύξηση ζήτησης κτηνοτροφικών (17ος 18ος αι.). Εξειδίκευση στην κτηνοτροφία λόγω της βελτίωσης των συγκοινωνιών και της αύξησης των ταξιδιών και των μεταφορών μακρινών αποστάσεων.

Αγγλία: (ακολουθώντας το παράδειγμα των Κάτω Χωρών) 18ος – αρχές 19ου αι. παύση της αγρανάπαυσης, εισαγωγή τεχνητών χόρτων και προπάντων ριζών, υιοθέτηση διάφορων καλλιεργειών εκ περιτροπής, σύστημα περιφράξεων. Η αυξημένη παραγωγή σανού επιτρέπει την εκτροφή περισσότερων ζώων και η χρήση περιφραγμένων αγρών ενθαρρύνει μια πιο επιστημονική προσέγγιση της εκτροφής αυτής.

Υπήρχε μια έντονη εσωτερική ιεράρχηση στην τάξη των χωρικών που εξαρτιόταν από την έκταση του κλήρου. Ο χωρικός φορολογούνταν υπερβολικά μη έχοντας πληρη απασχόληση, ο κλήρος του ήταν πολυ μικρός με μικρή απόδοση ενώ οι εργατικές του υποχρεώσεις πολύ μεγάλες.

Τα ποσοστά γεωργικής απόδοσης σε τμήματα της βορειοδυτικής ευρώπης βελτιώθηκαν σημαντικά ως αποτέλεσμα της συσσώρευσης πολύ μικρών αλλαγών στα εργαλεία, τις μεθόδους και τη διαχείριση

     Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΙΣ ΠΑΡΑΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

                       (μετά τους ναπολεόντειους πολέμους) 

     ΑΓΡΟΤΙΚΗ                    ΓΕΩΡΓΙΑ

Συνεχίζεται η εφαρμογή της πρακτικής των τριών σταδίων με αγρανάπαυση, παράλληλα όμως υιοθετούνται και νέες μέθοδοι.

Αλλαγές στο ιδιοκτησιακό καθεστώς ως αποτέλεσμα της Γαλλικής Επανάστασης και της απόδοσης νόμιμων τίτλων στους καλλιεργητές της γης. Η χρήση της γης βρισκόταν σε άμεση σχέση με την ασφάλεια του ιδιοκτησιακού καθεστώτος της. Μόνο όταν η ιδιοκτησία ήταν κατοχυρωμένη ο καλλιεργητής ήταν διατεθειμένος να επενδύσει στη γη του.

Σημαντικός παράγοντας για το μέγεθος και την κατάτμηση της γης ήταν η νομική βάση για την κληρονομιά της. Στο μεγαλύτερο μέρος της ηπείρου (ιδιαίτερα εκεί όπου ίσχυε το σύστημα των ανοιχτών αγρών) επικρατούσε το καθεστώς της κληροδότησης της περιουσίας στον πρώτο γιο. Έτσι η γη διατηρείται ανέπαφη, δεν μοιράζεται αλλά και λόγω του ότι δεν υπάρχει ελευθερία χρήσης της γης, μη οικονομική δυνατότητα καλλιέργειας, ο αγρότης αναγκαζόταν να την πουλήσει.

Το άλλο διαδεδομένο σύστημα κληρονομιάς ήταν αυτό του διαχωρισμού της γης ανάμεσα σε κληρονόμους, σύμφωνα με τον Ναπολεόντειο Αστικό Κώδικα της Γαλλίας, σύστημα που έδινε δυνατότητες βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης των αγροτών ή η αύξηση του αριθμού των μικροιδιοκτησιών συνέβαλαν στη δημιουργία ενός εξαθλιωμένου αγροτικού προλεταριάτου.

Δυτ. Γερμανία: η φεουδαρχία εξαφανίστηκε, Πολωνία και Ρωσία: η δουλοπαροικία ανθεί. Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία: διαφορετικές μορφές δουλοπαροικίας. Μεγάλο μέρος της γης εκτός από την Αγγλία, τις Κάτω Χώρες, τη Γαλλία και την Ελβετία  βρισκόταν υπό το καθεστώς των μεγάλων ιδιοκτησιών.

Τύποι αγροτικής καλλιέργειας και εκτροφής ζώων:

  1. Εκτατική καλλιέργεια γης. Ένα μικρό κομμάτι γης καλλιεργείται σε μη μόνιμη βάση, λόγω ιδιαίτερων κλιματολογικών συνθηκών που δεν επιτρέπουν τη μόνιμη καλλιέργεια της. (Σκανδιναβία, περιοχές Πρωσίας, ορεινή κεντρική και ανατολική Ευρώπη, λοφώδεις περιοχές Ευρώπη ατλαντικού)
  2. Εκτροφή ζώων με τη γεωργική καλλιέργεια ως δευτερεύουσα δραστηριότητα (νότια Ευρώπη, πεδιάδα Ουγγαρίας, ανατολ. Πολωνία, στέπες Ρωσίας)
  3. Ανάμεικτη καλλιέργεια, με την κτηνοτροφία και τη γεωργία ως παράλληλες δραστηριότητες και αλληλοεξαρτώμενες. (Μεγάλη Βρετανία, Κάτω Χώρες). Το πλέον προοδευτικό σύστημα της περιόδου λόγω δυνατοτήτων ευελιξίας.
  4. Αρόσιμη καλλιέργεια. Σύστημα τριών καλλιεργειών με αγρανάπαυση. Η κτηνοτροφία έχει περιορισμένη σημασία.
  5. Εντατική καλλιέργεια, όπου απαιτείται εντατική αξιοποίηση της γης, κοντά σε αστικά κέντρα, όπου υπάρχει η δυνατότητα εξειδικευμένης παραγωγής (αμπελουργία Ν. Ευρώπη)

Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟΝ 19ο ΑΙΩΝΑ

ΓΕΩΡΓΙΑ

Αύξηση της παραγωγής λόγω της εντατικοποίησης χρήσης της γης και τέλος της λογικής της αυτάρκειας τροφίμων σε τοπικό επίπεδο, με την παράλληλη ανάπτυξη εθνικών ή ακόμη και ευρωπαϊκών αγορών για ορισμένα προϊόντα.

Αλλαγές στις τεχνικές και στη δομή. Η αύξηση της παραγωγής αποτελεί ένα γενικό ευρωπαϊκό φαινόμενο.

Τα φεουδαρχικά χαρακτηριστικά αρχίζουν να εκλείπουν. Το σύστημα της αγρανάπαυσης σταδιακά καταργείται. Στην πλειοψηφία τους οι αγρότες ενοικιάζουν τη γη με ανταλλάγματα σε είδος ή χρήμα. Σε πολλές περιπτώσεις το ζήτημα της μεταρρύθμισης της γης και του ιδιοκτησιακού καθεστώτος είναι από τα πλέον σημαντικά πολιτικά και κοινωνικά θέματα προς επίλυση.

Τρόποι χρήσης γης: α) Ιδιοκτησία της γης από τον αγρότη. Δυνατότητα εφαρμογής νέων μεθόδων καλλιέργειας και υποχρέωση απόδοσης φορολογίας του εισοδήματος ή τήρηση άλλων κρατικών παρεμβατισμών, β) εκμίσθωση – χρονομίσθωση της γης (leasing) για συγκεκριμένο χρόνο και τιμή. Μέθοδος διαδεδομένη στην Αγγλία. Οι μακροχρόνιες μισθώσεις έδιναν τη δυνατότητα σχεδιασμού και επενδύσεων, γ) η από κοινού εκμετάλλευση της παραγωγής με τον ιδιοκτήτη της γης – η επίμορτη καλλιέργεια – ο οποίος παρείχε την έκταση, τα εργαλεία και το κεφάλαιο, με αντάλλαγμα συνήθως τη μισή παραγωγή, δ) η καλλιέργεια της κοινής ή δημόσιας γης, η οποία θεωρητικά δεν ανήκε πουθενά αλλά πρακτικά υπήρχαν διαμάχες για τη χρήση και την ιδιοκτησία της.

Στην Αγγλία παρατηρείται διαχείριση μέσω του leasing, η γη δεν διαμελίζεται σε μικρές εκτάσεις με αρνητικές επιπτώσεις στην παραγωγή, αλλά αντίθετα παρατηρείται  ορθολογική χρήση απόλυτα συμβατή με τη διαδικασία εκβιομηχάνισης και την αύξηση του πληθυσμού.

Γαλλία, Βέλγιο και Νότια Ιταλία: κυριαρχούν οι μικρές εκτάσεις. Βαλκάνια: μεγάλες εκτάσεις λίγοι ιδιοκτήτες.

Εξελίξεις στις τεχνικές παραγωγής: 1. αλλαγή στο σύστημα χρήσης του αγρού, 2. εισαγωγή ευέλικτων μορφών καλλιέργειας, 3. υιοθέτηση μεικτής καλλιέργειας, 4. χρήση βελτιωμένων εργαλείων και υλικών.

Απομάκρυνση του αγρότη από το παραδοσιακό σύστημα της ανοικτής γης. Αξιοποίηση μέρους της γης για τη βοσκή των ζώων, την καλλιέργεια σπορών (τριφύλλι) ως ζωική τροφή, αύξηση της κοπριάς και άρα λιπάσματος, ενοποίηση λωρίδων γης για καλλιέργεια. Διάχυση πληροφορίας μέσω του έντυπου υλικού, διοργάνωση εξειδικευμένων εκθέσεων. Επεκτείνεται η χρήση των χημικών λιπασμάτων. Στην Αγγλία οι εξελίξεις είναι πιο έντονες συγκριτικά με την υπόλοιπη Ευρώπη, ενώ στη νότια, Βαλκάνια, Ρωσία, περιορισμένες.

Αύξηση σημασία κτηνοτροφίας. Η στροφή από τη μέθοδο της ανοικτής γης σε αυτή της περίκλειστης δίνει τη δυνατότητα καλύτερης και πιο αποτελεσματικής διαχείρισης των ζώων. Έμφαση στην εκτροφή όχι μόνο προβάτων, αλλά και βοωειδών, επακόλουθο της αυξημένης ζήτησης σε κρέας και γαλακτοκομικά προϊόντα.  Εντατικοποίηση και εξειδίκευση χωρών όπως η Δανία, η Ολλανδία, Αγγλία, Ελβετία. Η αυξανόμενη εξειδίκευση συνεπάγεται τον περιορισμό της διαχείμασης και της εποχικής μεταφοράς των ζώων σε πιο θερμά κλίματα

Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΙΣ ΠΑΡΑΜΟΝΕΣ ΤΟΥ Α΄ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

ΓΕΩΡΓΙΑ

Αύξηση της παραγωγής με μειωμένο εργατικό δυναμικό λόγω των τεχνολογικών εξελίξεων. Στροφή σε νέα αγροτικά προϊόντα, πατάτα, ζαχαρότευτλο, καλαμπόκι, (ήταν σημαντικά για τη Γερμανία, Κάτω Χωρες, Πολωνία και Ρωσία) ενώ η παραγωγή των παραδοσιακών προϊόντων μειώνεται. Η ελαιοκαλλιέργεια βρισκοταν σε ύφεση μπροστά στον ανταγωνισμό των ζωικών λιπών και η αμπελοκαλλιέργεια εξαπλωνόταν στη νότια Γαλλλια, Ισπανία, Ιταλία και Βαλκάνια, σε άλλες περιοχές υποχωρούσε. Τα δημητριακά παραμένουν το κύριο αγροτικό προϊόν. Η Δ. Ευρώπη δεν είναι πλέον αυτάρκης (εν μέρει λόγω της αύξησης του πληθυσμού και εν μέρει εξαιτίας της αυξανόμενης σημασίας της καλλιέργειας σανού) αλλά εισάγει σιτάρι από τη Ρωσία, Νέο Κόσμο και Αυστραλία. Ολόκληρη η ανατολική ευρώπη είχε πλεόνασμα σιταριού, το περισσότερο από το οποίο εξαγόταν στην κεντρική και δυτική ευρώπη. Όσο αφορά άλλα δημητριακά, ελάχιστα αποτελούσαν αντικείμενο του διεθνούς εμπορίου και ως επί το πλείστον καταναλώνονταν εκεί όπου ευδοκιμούσαν.

Κτηνοτροφία: Η μέθοδος της μεικτής καλλιέργειας επεκτείνεται. Τα βοοειδή αποκτούν πρωτεύουσα σημασία (και την πλειονότητα στην κτηνοτροφία) μιας και υπάρχει στροφή προς την παραγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων  (Ολλανδία, Δανία). Λόγω της περιορισμένη εξέλιξης της κλωστοϋφαντουργίας και εισαγωγής καλύτερης ποιότητας μαλλιού από την Αυστραλία μειώνεται η εκτροφή προβάτων σε όλη την ήπειρο (εκτός Αγγλίας,  Ολλανδίας και Βαλκανίων). Ανάπτυξη στη χοιροτροφία.

ΠΗΓΕΣ

  1.  Γαγανάκης Κ, Κοινωνική και Οικονομική Ιστορία της Ευρώπης, Εκδ. ΕΑΠ, Πάτρα 1999
  2. Δρίτσα Μαργαρ. (επίμ)/ Θέματα οικονομικής και κοινωνικής ιστορίας της Ευρώπης/ Εκδ. ΕΑΠ/ Πάτρα 2008
  3. Ράπτης Κώστας/ Γενική Ιστορία της Ευρώπης κατά τον 19ο και τον 20ο αιώνα/ Εκδόσεις ΕΑΠ/ Πάτρα 2000
  4. Aldcroft D – Ville S. επιμ., Η Ευρωπαϊκή Οικονομία 1750-1914, εκδ. Αλεξάνδρεια, μτφρ. Ν. Σταματάκης, Αθήνα 2005
  5. North D. C., Δομή και μεταβολές στην Οικονομική Ιστορία, Εκδ. Κριτική, Α. Αλεξιάδη, Αθήνα 2000
Advertisements
Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: