Skip to content

Η ΕΥΡΩΠΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΜΕΓΑΛΟ ΠΟΛΕΜΟ (Α’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ)-1871-1914

21/06/2013

Η ΕΥΡΩΠΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΜΕΓΑΛΟ ΠΟΛΕΜΟ (Α’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ)-1871-1914 

ΤΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΗΜΑΔΕΨΑΝ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ: ΒΡΕΤΑΝΙΑΣ – ΓΑΛΛΙΑΣ –  ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ – ΡΩΣΙΑΣ – ΙΤΑΛΙΑΣ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1871-1914

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΕΤΑΞΥ 1815-1914

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΕΤΑΞΥ 1815-1914

ΒΡΕΤΑΝΙΑ: Μέχρι τις αρχές του 20ου Αι. συναίνεση & μετριοπάθεια διατηρήθηκαν στην βρετανική πολιτική ζωή.

  • Επιδείνωση της ζωής των εργατών, λόγω πτώσης των ημερομισθίων & η ίδρυση του βρετανικού Εργατικού Κόμματος (1906) ευνόησαν το ξέσπασμα μαζικών & δυναμικών απεργιών (με αποκορύφωμα τη διετία 1911-1912), όπου σημειώνονταν βίαιες συγκρούσεις απεργών & αστυνομίας.
  • Επιβολή φορολογίας στις κληρονομιές – μέτρο που έθιγε κυρίως την υψηλή αριστοκρατία & γι’ αυτό αντέδρασαν έντονα τα μέλη της Βουλής των Λόρδων – από την κυβέρνηση Άσκουϊθ, προκάλεσε σοβαρούς τριγμούς στο βρετανικό πολιτικό οικοδόμημα την περίοδο 1909-1911. Ο νόμος του 1911 αφαίρεσε από τη Βουλή των Λόρδων το δικαίωμα αρνησικυρίας σε νομοθετικές αποφάσεις της Βουλής των Κοινοτήτων.
  • Αρχές 20ου, η Βρετανία συγκλονίστηκε από το πρωτοεμφανιζόμενο γυναικείο κίνημα, που είχε ως κύρια διεκδίκηση την παροχή δικαιώματος ψήφου.  Αν και ξεκίνησε από αστές γρήγορα προσχώρησαν γυναίκες από τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα. Δίχως να είναι μαζικό, υπήρξε ιδιαίτερα δυναμικό & προκάλεσε αρκετές αναταραχές. Βίαιες συλλήψεις, ξυλοδαρμοί, απεργίες πείνας συνόδευσαν τις γυναικείες εκδηλώσεις, ενώ τα αιτήματά τους άρχισαν να ικανοποιούνται μετά τον Μεγάλο Πόλεμο.
  • Το σημαντικότερο & χρόνιο εσωτερικό πρόβλημα υπήρξε το ιρλανδικό ζήτημα. Οι Ιρλανδοί εθνικιστές αμφισβητούσαν ανοιχτά τη βρετανική κυριαρχία στο νησί τους, με μέσα είτε τη στρατιωτικά δράση I.R.A. είτε με την πολιτική   Ιρλανδών βουλευτών στο βρετανικό κοινοβούλιο. Το 1914 η Αγγλία βρέθηκε αντιμέτωπη με την απειλή εμφύλιου πόλεμου. Ωστόσο το ιρλανδικό ζήτημα δεν επηρέασε την διεθνή θέση της Βρετανίας & δεν απείλησε τη διατήρηση της αποικιακής αυτοκρατορίας της.

 

ΓΑΛΛΙΑ: Η στρατιωτική ήττα από την Πρωσία το 1870 προκάλεσαν την κατάρρευση του σαθρού καθεστώτος του Ναπολέοντα Γ. Η εξέγερση του παρισινού λαού και Κομμούνα σκόρπισε τον τρόμο στους αστούς όλης της Ευρώπης.

ΚΟΜΜΟΥΝΑΡΟΙ 1871

ΚΟΜΜΟΥΝΑΡΟΙ 1871

  • Η άγρια καταστολή της Παρισινής Κομμούνας και η παραδειγματική τιμωρία Επαναστατών & εργατών εγκαινίασε μια μεταβατική περίοδο έντονου διχασμού ανάμεσα σε συντηρητικούς – μοναρχικούς & φιλελεύθερους-δημοκρατικούς. Τελικά το 1875 εγκαθιδρύθηκε συνταγματικό, κοινοβουλευτικό & αβασίλευτου πολιτεύματος, με αρχηγό κράτους τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
  • Η αναρμοδιότητα του πρωθυπουργού διάλυσης της βουλή – συγκριτικά με τον Βρετανό ομόλογό του – προκάλεσε ρευστότητα & κυβερνητική αστάθεια, όπως φαίνεται κι από το σχηματισμό 52 κυβερνήσεων στο διάστημα 1875-1915. Το κλίμα συναλλαγής & διαφθοράς που κυριαρχούσε στην πολιτική σκηνή δηλητηρίαζε τη δημόσια ζωή.
  • Την τελευταία δεκαετία του 19ου Αι. ξέσπασε κλίμα αντισημιτισμού, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την υπόθεση Ντρέιφους, που δίχασε τη γαλλική κοινωνία. Δημοκράτες, φιλελεύθεροι, σοσιαλιστές & άνθρωποι του πνεύματος υποστήριξαν τον Ντρέιφους. Ενώ, μοναρχικοί, κληρικοί και συντηρητικοί εργάτες στάθηκαν φανατικοί πολέμιοί του. Τελικά, ο Ντρέιφους αποκαταστάθηκε πλήρως το 1905.
  • Η υπόθεση Ντρέιφους επέτεινε τον ήδη έντονο αντικληρικαλισμό της περιόδου. Το 1901 απαγορεύτηκε στους μοναχούς να διδάσκουν, ενώ το 1905 αποφασίστηκε ο διαχωρισμός εκκλησίας και κράτους. Παρά τα έντονα πολιτικά πάθη το πολιτικό σύστημα δεν κινδύνεψε σοβαρά.
  • Την 1η δεκαετία του 20ου ο μεγαλύτερος κίνδυνος προέρχονταν από τα αριστερά, λόγω ενίσχυσης των σοσιαλιστών & έντονων εργατικών διεκδικήσεων. Κύμα απεργιών σάρωσε τη χώρα από το 1909-1912, οι οποίες καταστέλλονταν με χρήση βίας.

   

Βίσμαρκ

Βίσμαρκ

     ΓΕΡΜΑΝΙΑ: Σύμφωνα με την αξιολόγηση του Βίσμαρκ, οι κυριότεροι κίνδυνοι για το νεοσύστατο γερμανικό   κράτος προέρχονταν από τις μειονότητες της Αλσατία & Λοραίνης (προσαρτημένες από τη Γαλλία) και της γερμανοκρατούμενης Πολωνίας, από την Καθολική Εκκλησία στα νοτιογερμανικά κράτη, Προπάντων όμως από τη σοσιαλδημοκρατία.

  • Όσον αφορά τις μειονότητες, ο Βίσμαρκ ακολούθησε πολιτική εκγερμανισμού τους.
  • Η Καθολική Εκκλησία, αποτέλεσε στόχο ενός «πολιτιστικού αγώνα» σε συνδυασμό με αντικαθολική νομοθεσία. Ωστόσο, η αντικαθολική πολιτική επέφερε τα αντίθετα αποτελέσματα, αφού σκλήρυνε την καθολική αντιπολίτευση και μετέτρεψε το καθολικό κόμμα σε πανίσχυρο εθνικό με μεγάλη επιρροή.
  • Ο κίνδυνος του σοσιαλισμού επέφερε τη συνθηκολόγηση με την εκκλησία & την αντιμετώπισή του  με διπλή τακτική: αφενός μέσω αποκλεισμού της γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας, την περίοδο 1878-1890, με απαγόρευση καθόδου στις εκλογές, απαγόρευσης δημόσιων εκδηλώσεων, εφημερίδων κ.λ.π αφετέρου με λήψη πρωτοποριακών μέτρων κοινωνικής πολιτικής το 1883-1884, όπως η εργατική ασφάλιση σε περίπτωση ασθένεια ή ατυχήματος κ.α.
  • Μετά την απόλυση του Βίσμαρκ από τον Γουλιέλμο Β’ και την νομιμοποίηση του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος, η πολιτική κρίση εκφράστηκε καθαρά στις εκλογές του 1912. Το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα ήρθε πρώτο συγκεντρώνοντας το ένα τρίτο των ψήφων.

 

ΡΩΣΙΑ: Υπήρξε η χώρα που γνώρισε τις σοβαρότερες ταραχές πριν τον Μεγάλο Πόλεμο. Με αυταρχικό σύστημα διακυβέρνησης και πιο αργοπορημένη στην προσπάθεια εκβιομηχάνισης, διοικητικού εκσυγχρονισμού, υιοθέτησης φιλελεύθερων θεσμών & κοινοβουλευτισμού.

  • Εμφάνιση Ναρόντνικων, μετά τον κριμαϊκό πόλεμο με σοσιαλιστικούς στόχους και υιοθέτηση
    ΤΣΑΡΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Β'

    ΤΣΑΡΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Β’

    τρομοκρατικών μεθόδων. Η δολοφονία του τσάρου Αλέξανδρου Β’ εγκαινίασε περίοδο άγριας καταστολής, δεσποτισμού, αντίδρασης προς τη Δύση.

  • Πολιτική εκρωσισμού από τους τσάρους Αλέξανδρο Γ’ & Νικόλαο Β’, με αποτέλεσμα να πληγούν Φιλανδοί, Πολωνοί, Εβραίοι και οι λαοί της Βαλτικής.
  • Από αρχές 1890 εκβιομηχάνιση & εκδυτικισμός ρώσικης οικονομίας & κοινωνίας, με συνέπειες στην πολιτική ζωή. Το 1903 αλλάζει το πολιτικό σκηνικό με τη δημιουργία Συνταγματικού Δημοκρατικού Κόμματος από αστούς & μεγαλογαιοκτήμονες. Ωστόσο ο σοσιαλισμός κερδίζει συνεχώς έδαφος είτε με το Σ.Ε.Κ είτε με το σοσιαλδημοκρατικό (1903: μπολσεβίκοι-μενσεβίκοι).
  • Επανάσταση 1905, άφησε σημαντικές παρακαταθήκες για το μέλλον αφού παρά τον αρχικό συμβιβασμό του τσάρου για φιλελευθεροποίηση και δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, ακολούθησε ανηλεής εκδίκηση.

 

ΙΤΑΛΙΑ: Η όψιμη ενοποίηση της χώρας δεν φάνηκε να λύνει  τα προβλήματα τη χώρας.

  • Η ενοποίηση ήταν περισσότερο πολιτική, παρά οικονομική & κοινωνική. Δεν εξασφάλισε εσωτερική γαλήνη & ευημερία σ’ όλη τη χώρα. Υπήρξε τεράστια διαφορά μεταξύ πλούσιου Βορρά & καθυστερημένου Νότου. Επιπλέον υπήρξε πολιτική διαφθορά & δημιουργία συναλλαγής μέσω τεράστιων πελατειακών δικτύων.
  • Έντονος κοινωνικός ριζοσπαστισμός της γενιάς που ανδρώθηκε με την ενοποίηση, είτε προς την πλευρά της Επανάστασης, είτε προς αυτή του εθνικισμού & του αλυτρωτισμού.
  • Από τα σοβαρότερα προβλήματα με μακροχρόνιες συνέπειες ήταν οι σχέσεις εκκλησίας & κράτους. Η κατάκτηση της Ρώμης δεν έλυσε τα προβλήματα, αφού ο τερματισμός της παπικής κυριαρχίας στη Ρώμη αποξένωσε την εκκλησία από το νεοσύστατο κράτος. Η μόνιμη αντιπαράθεση μεταξύ πάπα & πολιτικής ηγεσία διήρκησε μέχρι το 1929, όταν συμφωνήθηκε η δημιουργία ανεξάρτητου κράτους του Βατικανού.

ΤΑ ΝΕΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ ΚΑΙ (ΠΡΟΠΑΝΤΩΝ) ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ

Η αρχή της ισορροπίας δυνάμεων και η βούληση των ηγετών για αποφυγή μεγάλων πολέμων ίσχυσε την περίοδο 1871-1914. Ωστόσο οι δύο ενοποιήσεις αλλά και οι μικροί –πλην όμως αποφασιστικής σημασίας- πόλεμοι (ιταλοαυστριακός, αυστροπρωσικός, γαλλογερμανικός) που τις συνόδευσαν, άλλαξαν τον συσχετισμό δυνάμεων.

  • Η Γαλλία για 2 αιώνες κυρίαρχη δύναμη της ηπειρωτικής Ευρώπης και πρωταγωνιστής των εξελίξεων 1854-1870, συρρικνώθηκε εδαφικά (Αλσατία-Λοραίνη), όταν ηττήθηκε από την Πρωσία το 1870.
  • Η Αυστρία, κυρίαρχη δύναμη της Κεντρικής Ευρώπης, του γερμανόφωνου χώρου & της ιταλικής χερσονήσου κατά την περίοδο 1815-1859, έχασε τη Λομβαρδία (1859) & τη Βενετία (1866) από την Ιταλία. Ενώ η ήττα της από την Πρωσία το 1866 την έφερε αντιμέτωπη με τις διεκδικήσεις των εθνοτήτων, που επιθυμούσαν την αυτονόμηση ή και την ανεξαρτησία τους.
  • Η Γερμανία, οικονομικά & στρατιωτικά πανίσχυρη, υποσκέλισε την Γαλλία & την Αυστρία και αναδείχτηκε ηγετική δύναμη της ηπειρωτικής Ευρώπης, η οποία αμφισβήτησε ακόμα και την παγκόσμια ηγεμονία της Βρετανίας την πρώτη δεκαετία του 20ου Αι.
  • Η Ιταλία χωρίς να είναι μεγάλη δύναμη, πέτυχε την αποδοχή της ως περιφερειακής δύναμης στη Μεσόγειο & Νότιο Ευρώπη, και ενός αν όχι ισότιμου, πάντως σεβαστού εταίρου στη λέσχη των μεγάλων.
  • Την περίοδο 1880-1914 οι αποικιακοί ανταγωνισμοί Βρετανίας με Γαλλία & Ρωσία, και οι διεκδικήσεις των νέων δυνάμεων όξυναν επικίνδυνα το κλίμα. Το βασικότερο χαρακτηριστικό της νέας τάξης πραγμάτων στην Ευρώπη, πριν τον Μεγάλο Πόλεμο ήταν η κυρίαρχη θέση της Γερμανίας.

ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ ΣΤΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 19ου & 20ου Αι.

Η γερμανική υπεροχή εκφράστηκε σε πολλά επίπεδα. Η ενοποίηση & η νίκη της Πρωσίας εναντίον της Γαλλίας αύξησαν το εθνικό γόητρο, αφού αποτέλεσαν εθνικές επιτυχίες πρώτου μεγέθους.

Στρατιωτικά: άρτια οργάνωση, εκπαίδευση, σύστημα στρατολόγησης, εξοπλισμός, επιχειρησιακή ετοιμότητα, αποτέλεσαν πρότυπο για ολόκληρη την Ευρώπη.

Οικονομικά: Εδραίωση ως ηγετικής βιομηχανικής δύναμης με αλματώδεις ρυθμούς βιομηχανικής ανάπτυξης τόσο στους παραδοσιακούς κλάδους (υφαντουργία, μεταλλουργία, παραγωγή μηχανών) όσο και στους νέους κλάδους χημικής & ηλεκτρικής βιομηχανίας, όπου κατείχε την πρωτοπορία σε ολόκληρη την ήπειρο. Ο δυναμισμός αποτυπώνεται και στη δημογραφική έκρηξη.

Παιδεία & Διοίκηση: Μεγάλη πρόοδος γυμνασιακής & πανεπιστημιακής εκπαίδευσης (τα γερμανικά πανεπιστήμια του 19ου. Αι. τα καλύτερα στην Ευρώπη). Η τεχνολογική πρωτοπορία και η εύρυθμη λειτουργία της διοίκησης ενίσχυαν ακόμα περισσότερο τον ηγετικό ρόλο της Γερμανίας.

ΤΟ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟΥ ΒΙΣΜΑΡΚ & ΟΙ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 1871-1890

Ο Βίσμαρκ επεδίωκε να διατηρήσει τα οφέλη της ενοποίησης και της νίκης εναντίον της Γαλλίας, γι’ αυτό ακολούθησε μια πολιτική ισορροπιών μέσα από ένα περίπλοκο σύστημα συμμαχιών, με στόχο τη διατήρηση της ισχύς της χώρας του και την αποτροπή ενός πολέμου εναντίον της Γαλλίας, στον οποίο η τελευταία θα έβρισκε συμμάχους εναντίον της Γερμανίας. Με δεδομένες τις ρεβανσιστικές τάσεις της Γαλλίας,  μόνιμο μέλημά του υπήρξε η εξασφάλιση της ειρήνης & η διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ των άλλων δυνάμεων.

Οι Γερμανοί δεν ήθελαν με κανέναν τρόπο να βρεθούν στη δύσκολη θέση να επιλέξουν μεταξύ δύο αντιπάλων. Έτσι εξηγούνται: 1. Η Ένωση των Τριών Αυτοκρατοριών (Γερμανίας, Αυστροουγγαρίας, Ρωσίας) το 1873. 2.Η Διπλή Συμμαχία (Γερμανίας, Αυστροουγγαρίας) το 1879, όπου προσχώρησε & η Ιταλία το 1882. 3. Η Δεύτερη Ένωση των Τριών Αυτοκρατοριών (1881-1887). Επρόκειτο μάλλον για χαλαρούς αμυντικούς συνασπισμούς.

Η πιο επικίνδυνη ζώνη έντασης των τελών του 19ου Αι. ήταν τα Βαλκάνια, όπου διαφαίνονταν η κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Οι συνομολογήσαντες τη συνθήκη του Αγίου Στεφάνου, από αριστερά: Σαντουλάχ πασάς, Σαφβέτ Πασάς, Νικόλαος Ιγνάντιεφ που υπογράγει και ο βοηθός διπλωμάτης Νεντίλοφ

Οι συνομολογήσαντες τη συνθήκη του Αγίου Στεφάνου, από αριστερά: Σαντουλάχ πασάς, Σαφβέτ Πασάς, Νικόλαος Ιγνάντιεφ που υπογράγει και ο βοηθός διπλωμάτης Νεντίλοφ

Το 1875-1878 ξέσπασε σοβαρή κρίση του Ανατολικού ζητήματος. Το 1875 οι διαδοχικές εξεγέρσεις των χριστιανικών πληθυσμών: Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, Βουλγαρίας, Σερβίας, Μαυροβούνιου, γνώρισαν την άγρια καταστολή της Πύλης & ειδικά η Βουλγαρία. Η ρώσικη επέμβαση του 1877 και η νίκη της Ρωσίας επί της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, οδηγεί στη συνθήκη του Αγίου Στεφάνου, όπου προέβλεπε τη δημιουργία Μεγάλης Βουλγαρίας μέχρι τη Θεσσαλονίκη  & το Αιγαίο –παρά τα αντίθετα συμφωνημένα με την Αυστροουγγαρία, περί μη δημιουργίας μεγάλου σλάβικου κράτους στα Βαλκάνια- σήμανε συναγερμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Βρετανία & Αυστροουγγαρία δεν ήταν διατεθειμένες να δεχτούν τόσο μεγάλες ανατροπές στην περιοχή και ο κίνδυνος σύρραξης μεγάλωσε.

Με πρωτοβουλία του Βίσμαρκ συγκλήθηκε το Συνέδριο των Δυνάμεων στο Βερολίνο το 1878 και η σύρραξη αποσοβήθηκε, αφού ικανοποιήθηκαν τα αιτήματα της Βρετανίας & της Αυστροουγγαρίας και περιορίστηκαν τα ρώσικα κέρδη. Η Τουρκία κράτησε την Κωνσταντινούπολη, δημιουργήθηκε μικρό βουλγαρικό κράτος, η Αυστροουγγαρία ανέλαβε τη διακυβέρνηση της Βοσνίας- Ερζεγοβίνης και της μουσουλμανικής επαρχίας Νόβι Παζάρ, ενώ ο Σουλτάνος διατηρούσε την επικυριαρχία του σ’ αυτές τις επαρχίες. Εκχωρήθηκε η Κύπρος στην Βρετανία, ενώ αναγνωρίστηκε η πλήρης ανεξαρτησία Σερβίας, Ρουμανίας, Μαυροβούνιου και εκχωρήθηκε η Θεσσαλία στην Ελλάδα.

Το Συνέδριο του Βερολίνου υπήρξε ορόσημο για την πορεία της Ευρώπης. Η Οθωμανική κυριαρχία στα Βαλκάνια συρρικνώθηκε και οι δυνάμεις επένδυαν τώρα στον έλεγχο των μικρών κρατών που τα προόριζαν για πιόνια στη διπλωματική τους σκακιέρα. Χαρακτηριστικό είναι πως κανένα βαλκανικό κράτος δεν εκπροσωπήθηκε στο Συνέδριο, ούτε ελήφθησαν υπόψη οι θέσεις τους. Οι διαφορές Αυστρίας Ρωσίας παρέμειναν κι ο Τσάρος δυσαρεστήθηκε από τον Βίσμαρκ.

Ακολούθησαν ραγδαίες εξελίξεις στα Βαλκάνια. Το 1885, η Βουλγαρία προσάρτησε την Ανατολική Ρωμυλία. Ο ηγετικός ρόλος της Σερβίας ως εκπρόσωπου του νοτιοσλάβικου εθνικισμού αποτέλεσε αγκάθι για την αυστριακή διπλωματία. Η  Αυστροουγγαρία αποτέλεσε τον πιο πιστό σύμμαχο της Γερμανίας, ενώ η προσέγγιση της Ρωσίας με τη Γαλλία ανησύχησε τον Βίσμαρκ.

ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 1890-1914

 

Από το 1890 επικράτησε μεγάλη ανασφάλεια, καθώς κατέρρευσε το σύστημα ασφάλειας που ίσχυε την προηγούμενη εικοσαετία.

Το νέο στοιχείο της περιόδου ήταν η αλλαγή πολιτικής της Γερμανίας, την οποία εξέφρασε ο αυτοκράτορας Γουλιέλμος Β’. Η παγκόσμια πολιτική που διακήρυξε το 1897, σήμαινε στην ουσία αποικιακή εξάπλωση & αμφισβήτηση της εμπορικής & ναυτικής ηγεμονίας της Βρετανίας. Η απαρχή ναυπήγησης μεγάλου πολεμικού στόλου από το 1898 ανησύχησε τη Βρετανία, η οποία προχώρησε σε διευθέτηση των αποικιακών της διαφορών και Σύμφωνα Συνεννόησης με Γαλλία (1904) & Ρωσία (1907). Η Γαλλία επεδίωκε τη γερμανική απομόνωση και η Ρωσία ανησυχούσε από τη γερμανική διείσδυση σε Βαλκάνια & Μέση Ανατολή, καθώς και από τις επιδιώξεις της Αυστροουγγαρίας στα Βαλκάνια.

Το 1907 είχαν πλέον συγκροτηθεί δύο συνασπισμοί δυνάμεων που επρόκειτο να αναμετρηθούν το 1914. Από τη μια οι χώρες της Τριπλής Συνεννόησης, δηλαδή η Βρετανία, η Γαλλία και η Ρωσία και από την άλλη οι δυνάμεις της Τριπλής Συμμαχίας, δηλαδή η Γερμανία, η Αυστροουγγαρία και η Ιταλία.

Εξάλλου, το Συνέδριο της Χάγης το 1907, με στόχο τη μείωση των εξοπλισμών –κυρίως των ναυτικών- είχε ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα. Ο αγγλογερμανικός ανταγωνισμός συνεχίστηκε μέχρι το 1911, όπου ξέσπασε η κρίση του Μαρόκου, χώρας της γαλλικής σφαίρας επιρροής.

Το 1908 η Αυστροουγγαρία, προσάρτησε τη Βοσνία- Ερζεγοβίνη, τη διακυβέρνηση της οποίας είχε αναλάβει το 1878 (Συνέδριο του Βερολίνου), γεγονός που έπληξε το σέρβικο εθνικισμό.

Από το 1912, ξεσπούν οι Βαλκανικοί πόλεμοι. Ο γεωπολιτικός χάρτης της Νοτιοανατολικής Ευρώπης άλλαξε ριζικά. Αλλά η Αυστροουγγαρία υποστήριξε τη σύσταση ανεξάρτητου αλβανικού κράτους το 1912, για να περιορίσει τους Σέρβους, γεγονός που εξόργισε τους τελευταίους.

 

 

  1. 2.      ΟΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΥΝΟΗΣΑΝ ΤΗΝ ΕΚΡΗΞΗ ΤΟΥ Α’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

 

  1. Οι αποικιακοί ανταγωνισμοί φόρτιζαν τις σχέσεις των κρατών μέσα στην Ευρώπη, ενώ οι πιέσεις των μεγάλων επιχειρήσεων για νέες αγορές, πρώτες ύλες και χώρους επένδυσης έφερναν σε αντιπαράθεση τις δυνάμεις με αντικρουόμενα αποικιακά συμφέροντα.
  2. Ο ανταγωνισμός των εξοπλισμών είχε πάρει τέτοια έκταση, ώστε μια στροφή προς την ειρήνη είχε καταστεί μάλλον αδύνατη. Καμία πολιτική ηγεσία δεν έπαιρνε πρωτοβουλία μείωσης των εξοπλισμών αφενός λόγω ανταγωνισμού, αφετέρου λόγω πολιτικού κόστους.
  3. Η ανάπτυξη του εθνικισμού και η επιθυμία των μαζών για εθνικό μεγαλείο και υπερπόντια επέκταση. Καθώς και η ανασφάλεια των μικροαστών λόγω διπλής πίεσης τους μετέτρεπε σε εθνικιστές & μιλιταριστές, εφόσον ο πόλεμος γι’ αυτούς αποτελούσε κοινωνικό καταφύγιο.
  4. Η διπλωματική αστάθεια από το 1890 και μετά.
  5. Το πολυεθνικό πρότυπο της Αυστροουγγαρίας είχε φτάσει στα όριά του και τα προβλήματα είχαν οξυνθεί σε επικίνδυνο βαθμό. Η αυστριακή κυβέρνηση αποφάσισε να αντιμετωπίσει δυναμικά τη Σερβία με σύμμαχο την ισχυρή Γερμανία.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

 

  1.  Αρβελέρ Ελένη και Aymard Maurice (επιμ.), Β’ Έκδοση, τ Β, Σαββάλας, Αθήνα 2003 (Les Europeens, 2000)
  2. Πάπυρος-Larousse-Britannica, Εγκυκλοπαίδεια, Β’ Έκδοση Πάπυρος, επιμ. Βίκτωρ Αθανασιάδης κ.α, Αθήνα 1997.
  3. Ράπτης Κώστας, Γενική Ιστορία της Ευρώπης κατά τον 19ο και τον 20ο αιώνα, Εκδόσεις ΕΑΠ, Πάτρα 2000
  4. Παγκόσμια Ιστορία, , εκδ. Κ. Καπόπουλος, επιμ. Χ. Μπουλωτής, μτφρ. Δ. Θεοδωρακάτος,  Αθήνα 1992 (Time Life History of the World, 1991).

 

Advertisements
Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: