Skip to content

ΕΥΡΩΠΗ: Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ/ ΟΙ 2 ΤΥΠΟΛΟΓΙΕΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΕΘΝΟΣ (1830-1915)

21/06/2013

Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ: 1830-1915

ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΤΩΝ 2 ΤΥΠΩΝ ΕΘΝΟΥΣ & ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΤΟΥΣ 

Η ιστορική έρευνα διακρίνει 2 τύπους εθνών, ανάλογα με τη διαδικασία συγκρότησής τους:

ΧΑΡΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΑΙΡΕΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 1815-1914

ΧΑΡΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΑΙΡΕΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 1815-1914

 

  1. Έθνος κράτος: αποτελεί εθελούσια συσσωμάτωση ατόμων που αποφασίζουν ελεύθερα την ένταξή τους σε μια ευρύτερη ομάδα. Δηλαδή προτάσσει την συνειδητή επιλογή ενός ατόμου να ανήκει σε ένα έθνος. Σ’ αυτήν την περίπτωση το κράτος δημιουργήθηκε πριν το έθνος, δηλαδή το έθνος αναπτύσσεται τα πλαίσια ενός ήδη υπάρχοντος κράτους (Γαλλία, Αγγλία, Ισπανία). Η ιδεολογία αναπτύσσεται σε συνδυασμό με το αίτημα για πολιτικά δικαιώματα και λαϊκή κυριαρχία. Η ιδιότητα του πολίτη και οι πολιτικές ελευθερίες αποτελούν σημαντικά στοιχεία της εθνικής ταυτότητας. Εδώ η περίπτωση της Γαλλικής Επανάστασης είναι χαρακτηριστική.
  1. Πολιτισμικό Έθνος: Η δημιουργία εθνικής κοινότητας προηγείται της συγκρότησης κράτους (Γερμανία, σλαβικοί λαοί). Η εθνική ιδεολογία τονίζει κυρίως τα κοινά πολιτισμικά χαρακτηριστικά: τη γλώσσα, το κοινό ιστορικό παρελθόν, τη θρησκεία και την παράδοση και υιοθετήθηκε από εθνότητες που ζούσαν σε κατακερματισμένες πολιτικές οντότητες, όπως η Γερμανοί ή εθνότητες που ζούσαν κάτω από ξένη κυριαρχία, όπως οι Σλάβοι. Εδώ πηγή έμπνευσης ήταν ο γερμανικός ρομαντισμός και ιδιαίτερα τα έργα του Χέρντερ, ο οποίος τόνισε τη σημασία της «εθνικής ψυχής» ή του «πνεύματος του λαού», δηλαδή ενός συλλογικού υποσυνείδητου που επικυριαρχεί σε κάθε μέλος του έθνους, ανεξάρτητα από κάθε εξωτερική επίδραση. Μια έννοια του έθνους που αναδεικνύει την κοινή γλώσσα, ιστορία, καταγωγή, θρησκεία και πολιτισμό, καθορίζει το «έθνος» ανεξάρτητα από τη θέληση των μεμονωμένων ανθρώπων , στη βάση κοινών γνωρισμάτων, των συνεκτικών δεσμών.

 

  •    Βάση και των 2 παραδόσεων αποτελεί η εξίσωση: κράτος = έθνος = λαός. Ωστόσο, το έθνος δεν αποτελεί ούτε πρωταρχική, ούτε αμετάβλητη κοινωνική οντότητα. Ανήκει αποκλειστικά σε μιαν ιδιαίτερη και ιστορικά πρόσφατη περίοδο. (Hobsbawm).

               ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ & ΤΑ ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΥ.

Ριζική αλλαγή της κατάστασης τον 19ο Αι., καθώς οι υπόλοιπες δημόσιες υποχρεώσεις υποχώρησαν μπροστά στο εθνικό χρέος.

                                          ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ:

Πρόσκρουση σε ιστορικά διαμορφωμένες πραγματικότητες που δυσχέραιναν τη διαίρεση σε συνεχείς γεωγραφικά και βιώσιμες οικονομικά κρατικές οντότητες.

Συμβάδιση ανάπτυξης του εθνικισμού με την ανάπτυξη νεοτερικής κοινωνίας: ευκολότερη διάδοση γνώσεων, ιδεών, πληροφοριών, συναισθημάτων, υποχρεωτική βασική εκπαίδευση, ανάπτυξη μέσης και ανώτατης εκπαίδευσης, διάδοση βιβλίων & εφημερίδων.

Ανάπτυξη εθνικής συνείδησης ως νέου ισχυρού δεσμού συνοχής ανάμεσα στους πολίτες. Πρώτες αποδέχτηκαν τις νέες ιδέες οι μορφωμένες ελίτ και ακολούθησαν τα φτωχά στρώματα.

Οι ιδέες του έθνους & του πατριωτισμού κυριάρχησαν σε όλες τις πτυχές πνευματικής ζωής.

Ένα έθνος έπρεπε να συνδέεται μ’ ένα κράτος σύγχρονο ή προγενέστερο, να έχει διανοητική ελίτ που να κατέχει γραπτή γλώσσα για τη διοίκηση και να δείχνει ικανό για κατακτήσεις.

Μακρόχρονη, οργανωμένη προσπάθεια αναδιοργάνωσης ολόκληρης της πολιτείας σε νέες βάσεις και καλλιέργεια εθνικής συνείδησης.

Οι διανοούμενοι έβλεπαν νέες ευκαιρίες επαγγελματικής ανέλιξης. Οι επιχειρηματίες επιζητούσαν ενιαίο χώρο προστασίας από τον ξένο ανταγωνισμό, και προσπόριση κερδών από την ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας.

ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ:

Οικονομικές, κοινωνικές & πολιτικές διεργασίες όπως: Δημιουργία συγκεντρωτικών, γραφειοκρατικών κρατών, εδραίωση καπιταλιστικής & φιλελεύθερης οικονομίας, αστικοποίηση.

Πολλές διάλεκτοι χάθηκαν και μικρές εθνότητες καταπιέστηκαν και αφομοιώθηκαν.

Μετά το 1830, δημιουργία εθνικών εταιρειών με χαρακτηριστικά ονόματα: Νέα Ιταλία, Νέα Πολωνία, Νέα Γερμανία, Νέα Ιρλανδία.

Μεγάλες αντιστάσεις, ιδιαίτερα από αγροτικούς πληθυσμούς: ανυποταξία, λιποταξία.

ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΑ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ 1848

ΙΡΛΑΝΔΙΑ: Το ισχυρότερο εθνικό αυτονομίστικο κίνημα της Δ. Ευρώπης, που εξασφάλισε ευρεία υποστήριξη του εξαθλιωμένου, αγροτικού πληθυσμού ενάντια στην αγγλική εκμετάλλευση.

ΠΟΛΩΝΙΑ: Εθνικό κίνημα με τρεις αποτυχημένες ένοπλες εξεγέρσεις (1830, 1848, 1863) κατά των Ρώσων.

ΕΛΛΑΔΑ: Εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας, με πανευρωπαϊκή απήχηση, μέσω του φιλελληνικού κινήματος και δεν περιορίζονταν στις εξεγέρσεις φυλετικών ομάδων, ληστών, αγροτών και ποιμένων, συνηθισμένες στα Βαλκάνια.

 ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΥ ΑΡΧΩΝ 19ου ΜΕ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΤΕΛΕΥΤΑΊΩΝ ΔΕΚΑΕΤΙΩΝ ΤΟΥ ΑΙΩΝΑ.

Ο εθνικισμός των αρχών του 19ου Αι. διέφερε απ’ αυτόν των τελών του 19ου και των αρχών του 20ου Αι.

Ο πρώτος, αποτελούσε έκφραση του φιλελευθερισμού ενάντια στις αντιδραστικές και συντηρητικές δυναστείες. Υπήρξε απελευθερωτικός ή ενοποιητικός, μετριοπαθής και φιλελεύθερος.

Ο δεύτερος, υπήρξε επιθετικός και μη ανεκτικός.

Αφομοιωτικός. Το «εθνικό ζήτημα» κυριάρχησε στην εσωτερική πολιτική των περισσότερων ευρωπαϊκών κρατών πριν τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Την περίοδο 1871-1914 εμφανίστηκαν νέα εθνικά κινήματα: των βαλτικών λαών, των Εβραίων, των Σλαβομακεδόνων, των Αλβανών, των Κροατών, των Ρουθηνών (Ουκρανών), των Βάσκων & των Καταλανών, των Φλαμανδών του Βελγίου.

 ΕΘΝΙΚΑ ΚΡΑΤΗ ΠΟΥ ΣΧΗΜΑΤΙΣΤΗΚΑΝ ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΛΗΞΗ ΤΟΥ Α’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

Τα πρακτικά αποτελέσματα και η διαμόρφωση του γεωπολιτικού χάρτη της Ευρώπης πριν από τη λήξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου:

1830: Αναγνώριση ανεξαρτησίας των εθνικών κρατών της Ελλάδας & του Βελγίου.

1861: Ενοποίηση Ιταλίας (ολοκληρώθηκε 1970)

1871: Ενοποίηση Γερμανίας

1878: Ανακήρυξη ανεξαρτησίας εθνικών κρατών Σερβίας & Ρουμανίας

1908: Ανακήρυξη ανεξαρτησίας εθνικού κράτους Βουλγαρίας.

1905: Απόσπαση Νορβηγίας από Σουηδία.

1917: Απόσπαση Φιλανδίας από Ρωσία.

              ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ.

Η διαδικασία της Ιταλικής ενοποίησης

Η διαδικασία της Ιταλικής ενοποίησης

         Στη διάρκεια των γεγονότων 1848-1849 δοκιμάστηκαν και απέτυχαν 2 πολιτικές προτάσεις & πρακτικές, ενώ τελικά επικράτησε μια Τρίτη πρόταση του πρωθυπουργού του Πεδεμοντίου Καβούρ:

  1. Η συντηρητική πολιτική του αβά Τζιομπέρτι: πρότεινε ομοσπονδία υπό την προεδρία του πάπα, στη βάση της συναίνεσης των τοπικών ηγεμόνων. Τα αντιτιθέμενα συμφέροντα των τοπικών ηγεμόνων οδήγησαν στην αποτυχία.
  2. Η δημοκρατική πολιτική του Ματσίνι: πρότεινε λαϊκές Επαναστάσεις που θα γκρέμιζαν την αυστριακή κυριαρχία και θα ενοποιούσαν την Ιταλία. Η έλλειψη συντονισμού, οργάνωσης και ενιαίας πρότασης οδήγησαν στην αποτυχία.
  3. 3.      Λύση Καβούρ: Ο βασιλιάς του Πεδεμοντίου & ο πρωθυπουργός Καβούρ, αναδείχτηκαν ηγέτες της ιταλικής ενοποίησης. Ο Καβούρ εξέφραζε τη βιομηχανική & εμπορική τάξη του Βορρά για μια ενωμένη Ιταλία με συνταγματική μοναρχία & φιλελεύθερη οικονομία.

 ΤΑ ΣΤΑΔΙΑ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1859-1870

Ο Καβούρ επεδίωξε τη διπλωματική & στρατιωτική υποστήριξη των σχεδίων του από τη Γαλλία & τη Μεγάλη Βρετανία. Το 1858, ο Γάλλος αυτοκράτορας Ναπολέων Γ’ πρόσφερε την υποστήριξή του, με αντάλλαγμα την προσάρτηση της Σαβοΐας & της Νίκαιας στη Γαλλία. Το 1859 ξέσπασε πόλεμος μεταξύ Πεδεμοντίων που υποστηρίζονταν από τους Γάλλους & Αυστρίας που έλεγχε τη Β. Ιταλία. Ύστερα από 2 διαδοχικές ήττες των αυστριακών στη Μαγέντα & το Σολφερίνο της Β. Ιταλίας, το Πεδεμόντιο απόσπασε τη Λομβαρδία, γεγονός που προκάλεσε ενθουσιασμό σ’ όλη την Ιταλία και ενίσχυσε το εθνικό κίνημα. Εξεγέρσεις & λαϊκά δημοψηφίσματα οδήγησαν στην ένωση των κρατών της Κεντρικής Ιταλίας – πλην των Παπικών – με το Πεδεμόντιο το 1860. Το ίδιο έτος ο Επαναστάτης Ιωσήφ Γκαριμπάλντι, αποβιβάστηκε στην ισπανοκρατούμενη Ιταλία και η εθνικοαπελευθερωτική εκστρατεία του σε Σικελία & Κάτω Ιταλία, οδήγησε στην κατάλυση του βασιλείου της Νεάπολης και στη πτώση της μοναρχίας των Βουρβόνων.

Το 1861 ο Βορράς & ο Νότος ενώθηκαν σχηματίζοντας το Ιταλικό βασίλειο με πρωτεύουσα τη Φλωρεντία. Μέχρι το 1870 προσαρτήθηκαν τα υπόλοιπα εδάφη της χερσονήσου (εκτός της Τεργέστης) και ολοκληρώθηκε η συγκρότηση του εθνικού κράτους της Ιταλίας. Το 1866, χάρη στην ήττα της Αυστρίας από την Πρωσία, η Ιταλία προσάρτησε τη Βενετία. Ενώ, η ήττα της Γαλλίας από την Πρωσία, βοήθησε τον ιταλικό στρατό στην κατάληψη της Ρώμης, που έγινε πρωτεύουσα της Ιταλίας.

Ιωσήφ Γκαριμπάλντι

Ιωσήφ Γκαριμπάλντι

Ωστόσο η ενοποίηση δεν επέφερε αλλαγές στην οικονομική δομή & την κοινωνική συγκρότηση της χώρας. Ωφέλησε τον εκβιομηχανισμένο Βορρά & διατήρησε τα προνόμια των μεγαλογαιοκτημόνων του Νότου. Οι υποσχέσεις του Γκαριμπάλντι για ανακατανομή της γης & αγροτική μεταρρύθμιση δεν υλοποιήθηκαν & οι φεουδαρχικές δομές της αγροτικής οικονομίας συνέχισαν να υφίστανται. Οι μικροκαλλιεργητές & οι αρτεργάτες βρέθηκαν σε δύσκολη θέση. Ενώ, επιβλήθηκαν νέοι φόροι για χρηματοδότηση της διοίκησης και τους στρατού, παράλληλα η στρατιωτική θητεία στέρησε από τους αγρότες αναγκαία εργατικά χέρια. Τέλος, η απελευθέρωση του εμπορίου & της επιχειρηματικής δραστηριότητας κατέστρεψαν τη βιοτεχνία του Νότου προκαλώντας σοβαρά κοινωνικά προβλήματα.

 Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΑΥΣΤΡΟΠΡΩΣΙΚΟΥ & ΤΟΥ ΓΑΛΛΟΠΡΩΣΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ.

Η επίδειξη δύναμης, οι έντεχνες διπλωματικές κινήσεις και η σύναψη ευκαιριακών συμμαχιών, κύρια γνωρίσματα της εξωτερικής πολιτικής του Βίσμαρκ, προετοίμασαν τη γερμανική ενοποίηση με την πρωσική ηγεμονία σ’ αυτή.  Εξάλλου, η κρίση Σλέσβιγκ – Χολστάιν, αρχικά με τη μορφή αυστροπρωσικής συμμαχίας εναντίον της Δανίας και στη συνέχεια η μεταξύ τους ρήξη, λόγω των ανικανοποίητων αυστριακών συμφερόντων, οδήγησε από το 1849 σε αντιπαράθεση των 2 δυνάμεων για την ηγεμονία στην Γερμανική Συνομοσπονδία. Ο Βίσμαρκ σύναψε συμμαχία με την Ιταλία και εξασφάλισε την ουδετερότητα της Αγγλίας, της Γαλλίας & της Ρωσίας.

Η Πρωσία (λουθηριανοί) συνέτριψε την Αυστρία (καθολική) στη μάχη της Σάντοβας (ανατολικά της Πράγας, με επακόλουθο τη διάλυση της Γερμανικής Συνομοσπονδίας και την ίδρυση της Βόρειας Γερμανικής Συνομοσπονδίας, με την οποία τα ανεξάρτητα ακόμα νοτιογερμανικά κράτη σύνηψαν στρατιωτικές συμφωνίες, που προέβλεπαν ότι σε περίπτωση εξωτερικού πολέμου, οι στρατοί τους θα διοικούνταν από τον Πρώσο βασιλιά.

Τη γαλλική φοβία για τη δημιουργία ισχυρής δύναμης στα βορειοανατολικά της σύνορα εκμεταλλεύτηκε ο Βίσμαρκ – καθότι η Γαλλία αποτελούσε το κυριότερο εμπόδιο για την γερμανική ενοποίηση – συσπειρώνοντας όλους τους Γερμανούς. Ο γαλλοπρωσικός πόλεμος, οδήγησε τα νοτιογερμανικά κράτη: Σαξονία, Βάδη, Βυτεμβέργη στους κόλπους της Βόρειας Γερμανικής Συνομοσπονδίας, στην οποία προσχώρησε τελευταία η Βαυαρία, δίχως άλλη επιλογή.

Γαλλο-πρωσικός πόλεμος- Ο Βίσμαρκ συνομιλεί με τον αιχμάλωτο Ναπολέων Γ' μετά τη Μάχη του Σεντάν.

Γαλλο-πρωσικός πόλεμος- Ο Βίσμαρκ συνομιλεί με τον αιχμάλωτο Ναπολέων Γ’ μετά τη Μάχη του Σεντάν.

         Η Γαλλία του Ναπολέοντα Γ κατέρρευσε υπό το βάρος της ήττας. Ενώ το 1871 στο ανάκτορο των Βερσαλλιών, κοντά στο κατεχόμενο Παρίσι, ανακηρύχθηκε η «Γερμανική Αυτοκρατορία». Με τη συνθήκη της Φρανκφούρτης (Μάης 1871) αναγνωρίστηκε από τη Γαλλία η προσάρτηση της Αλσατίας & Λοραίνης στη Γερμανία.

                    ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΙΒΑΣΜΟΥ ΤΟΥ 1867 ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΥΓΓΑΡΙΑ & ΤΗΝ ΣΥΝΟΧΗ ΤΗΣ  ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ ΤΩΝ ΑΨΒΟΥΡΓΩΝ.

           Ο αποκλεισμός της Αυστρίας από τα γερμανικά πράγματα και η μείωση του ρόλου της στη διεθνή σκηνή ανέδειξε τη συνοχή της Αυτοκρατορίας σε ζήτημα πρώτης προτεραιότητας και έκανε την Αυστρία πιο διαλλακτική στην αντιμετώπιση εθνοτικών διεκδικήσεων.

Οι Ούγγροι (Μαγυάροι), λαός με μακραίωνο παρελθόν ανεξάρτητης πολιτικής παρουσίας και ισχυρή εθνοτική συνείδηση, εξασφάλισαν την αυτονομία τους με τον «Συμβιβασμό του 1867», ο οποίος στη θέση της Αυστριακής Αυτοκρατορίας δημιούργησε τη δυαδική μοναρχία, την Αυστροουγγαρία με αυτοκράτορα τον Φραγκίσκο – Ιωσήφ.

Το κάθε κράτος διατηρούσε δικό του Κοινοβούλιο και ξεχωριστά Υπουργεία. Κοινά παρέμεναν τα δημόσια οικονομικά, η διπλωματία και οι ένοπλες δυνάμεις.

Η Αυστρία εκτείνονταν στα εδάφη της σημερινής Αυστρίας μαζί με το νότιο Τυρόλο στη Β. Ιταλία, στη Βοημία, στη Μοραβία, στη νότια Σιλεσία, στη Γαλικία, στη Βουκοβίνα, στη Σλοβενία, στη Δαλματία και στην περιοχή της Τεργέστης (Β.Α Ιταλία). Η Ουγγαρία περιλάμβανε τα εδάφη της σημερινής Ουγγαρίας, την Τρανσυλβανία, τη Σλοβακία, τη Σλαβονία και την Κροατία. Η Βιέννη, χάρη στη ρύθμιση κατόρθωσε να συγκρατήσει τη συνοχή της Αυτοκρατορίας, ενώ οι Ούγγροι, οι μεγάλοι ηττημένοι της εξέγερσης του 1848-1849, ευνοήθηκαν από τη δημιουργία ενός μεγάλου και αυτόνομου κράτους. Όμως οι υπόλοιπες εθνότητες αισθάνθηκαν προδομένες, κυρίως οι σλαβικές.

Την ίδια χρονιά (1867) εγκρίθηκε από τον αυτοκράτορα το γνωστό ως «Σύνταγμα του Δεκεμβρίου», το οποίο αποτέλεσε νίκη του φιλελευθερισμού στην Αυστρία, καθώς αναγνώριζε βασικά δικαιώματα στους πολίτες και θέσπισε τη συνταγματική μοναρχία.

ΟΙ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΘΝΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΥΣΤΡΟΟΥΓΓΑΡΙΑ.

Η πολυεθνική Αψβούργικη Αυτοκρατορία

Η πολυεθνική Αψβούργικη Αυτοκρατορία

Ο «Συμβιβασμός του 1867», δημιούργησε περισσότερα προβλήματα απ’ αυτά που έλυσε. Προβλήθηκαν εντονότερα οι ηγετικές εθνότητες, ενώ οι φυγόκεντρες δυνάμεις έκαναν εντονότερη την παρουσία τους.

ΓΕΡΜΑΝΙΑ: Οι Γερμανοί της Αυστρίας αποτελούσαν μειοψηφία έναντι των Σλάβων (η γερμανική γλώσσα ήταν η επίσημη της διοίκησης, οι οποία στελεχώνονταν από γερμανόφωνους Αυστριακούς υπαλλήλους). Ο αυστρογερμανικός εθνικισμός, ο οποίος προπαγάνδιζε την προσάρτηση των γερμανόφωνων τμημάτων στη Γερμανική Αυτοκρατορία, ήταν δημοφιλής στη μεσαία τάξη, ιδιαίτερα στις περιοχές με μεικτό πληθυσμό.

ΟΥΓΓΑΡΙΑ: Ακολούθησε επιθετική πολιτική εξουγγρισμού των μειονοτήτων. Πολλοί Ούγγροι διανοούμενοι αξίωναν την πλήρη ανεξαρτησία από την Αυστρία. Ταυτόχρονα όμως φοβόνταν τις εξεγέρσεις των συμπαγών σλάβικων μειονοτήτων στα εδάφη της Ουγγαρίας, οι οποίες προσέβλεπαν στη Σερβία ως τον μελλοντικό υπερασπιστή τους απέναντι στην καταπιεστική πολιτική των Ούγγρων.

ΚΡΟΑΤΕΣ: Οι μόνοι που απέσπασαν κάποια προνόμια από τους Ούγγρους, οι οποίοι συγκρότησαν τοπικό κοινοβούλιο, ίδρυσαν πανεπιστήμιο στο Ζάγκρεμπ και χρησιμοποίησαν την κροατική γλώσσα στη διοίκηση.

ΝΟΤΙΟΙ ΣΛΑΒΟΙ: Αφυπνίστηκαν εθνικά, κυρίως οι Σέρβοι, λόγω της δημιουργίας της αυτόνομης Μικρής Σερβίας στα νότια σύνορα της Αυτοκρατορίας το 1856. Εξάλλου η συγκρότηση της αυτόνομης Ρουμανίας την ίδια χρονιά δημιούργησε ελπίδες εθνικής χειραφέτησης στους Ρουμάνους της Τρανσυλβανίας (Ν.Α επαρχίας της Ουγγαρίας) και της γειτονικής της αυστριακής Βουκοβίνας. Οι Σέρβοι, οι Σλοβάκοι και οι Κροάτες αντιτάσσονταν στην πολιτική υπεροχή των Ούγγρων, με στόχο την εξίσωση με την Αυστρία και την Ουγγαρία στο πλαίσιο μιας τριαδικής λύσης με ισότιμα δικαιώματα. Οι Σλοβάκοι προσέγγισαν τους Τσέχους και οι Κροάτες τους Σέρβους για τη συγκρότηση βιώσιμων σλαβικών κρατών. Ο γιουγκοσλάβικος εθνικισμός το 1908 γνώρισε ιδιαίτερη έξαρση, μετά την προσάρτηση της Βοσνίας & της Ερζεγοβίνης, οθωμανικών περιοχών με σλαβόφωνο πληθυσμό, στην Αυστροουγγαρία.

ΠΟΛΩΝΟΙ-ΟΥΚΡΑΝΟΙ-ΙΤΑΛΟΙ: Οι Πολωνοί της αυστριακής Γαλικίας προσέβλεπαν στην επανασύσταση του πολωνικού κράτους, με την επανένωση τμημάτων που άνηκαν σε Αυστρία, Πρωσία & Ρωσία. Οι Ρουθηνοί (Ουκρανοί) της Γαλικίας & της Βουκοβίνας επιθυμούσαν την ένωση με τους υπόλοιπους Ουκρανούς που ζούσαν στη Ρωσία. Τέλος το ιταλικό βασίλειο διεκδικούσε τις περιοχές Τεργέστης, του νότιου Τυρόλου και των παραλίων της Ιστρίας, όπου κατοικούσαν συμπαγείς ιταλικοί πληθυσμοί.

ΤΣΕΧΟΙ: Το σοβαρότερο πρόβλημα της Αυστροουγγαρίας και ειδικά της Αυστρίας. Το σύνολο των Τσέχων κατοικούσε εντός των ορίων της Αυτοκρατορίας. Η Βοημία μαζί με την Βιέννη αποτελούσε την πιο ανεπτυγμένη βιομηχανικά οικονομική ζώνη και επιπλέον οι Τσέχοι ήταν έθνος με μακρόχρονη ιστορία και ανεξάρτητη πολιτική παράδοση κατά τον Μεσαίωνα. Αξίωναν ίση μεταχείριση με τους Ούγγρους, αλλά συνάντησαν την αντίδραση της οικονομικά κυρίαρχης γερμανικής μειονότητας της Βοημίας και της Μοραβίας, όπως και των Ούγγρων στην «τριαδική λύση», παρ’ όλο που ο Φραγκίσκος Ιωσήφ ευνοούσε μια τέτοια λύση. Οι Τσέχοι ίδρυσαν δικούς τους θεσμούς (τράπεζες, σχολεία, πανεπιστήμια κ.λ.π.), που  λειτούργησαν ως πρόδρομοι εθνικοί θεσμοί προετοιμάζοντας την ομαλή μετάβαση στο τσέχικο κράτος.

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ: Η πολυεθνική Αψβούργικη Αυτοκρατορία, αποτελούσε παραφωνία & επίτευγμα μέχρι

Ο Αυστροπρωσικός Πόλεμος του 1866.

Ο Αυστροπρωσικός Πόλεμος του 1866.

το 1918. Μια παραφωνία και καταδικασμένη πολιτική οντότητα, που αποτελούσε φραγμό στην πρόοδο, καθώς δεν επέτρεπε την πλήρη εθνική, οικονομική και πολιτική ολοκλήρωση των εθνοτήτων. Επίτευγμα, γιατί αποφευχθήκαν οι αιματηρές συγκρούσεις. Οι λιγότερο αναπτυγμένες νοτιοανατολικές περιοχές της Μοναρχίας αποτελούσαν οργανικό τμήμα ενός ενιαίου οικονομικού χώρου με αποτελεσματική διοίκηση, σχετικά σύγχρονο δίκτυο μεταφορών & τηλεπικοινωνιών, οργανωμένο εκπαιδευτικό σύστημα, συνταγματικά κατοχυρωμένα (μετά το 1867) δικαιώματα και ελευθερίες, με συνέπεια πολλοί Αυστριακοί υπήκοοι να αισθάνονται πιο «Δυτικοευρωπαίοι» από τους ομοεθνείς τους πέρα από τα σύνορα της Μοναρχίας. Εξάλλου η συμβίωση τόσων εθνοτήτων διαμόρφωσε ένα πεδίο γόνιμης πνευματικής δημιουργίας, έναν κεντροευρωπαϊκό, κατά κάποιο τρόπο, πολιτισμό. Η Βιέννη αναδείχτηκε σε επιστημονικό και πνευματικό κέντρο της Κεντροανατολικής & Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Οι μορφωμένες ελίτ, κυρίως οι εβραϊκού θρησκεύματος Γερμανο-αυστριακοί, Τσέχοι, Ούγγροι & Πολωνοί στα τέλη του 19ου Αι. συγκρότησαν μια κοσμοπολίτικη επιστημονική, καλλιτεχνική, λογοτεχνική, μουσική, αρχιτεκτονική πρωτοπορία.

ΠΗΓΕΣ

  1. Πάπυρος-Larousse-Britannica, Εγκυκλοπαίδεια, Β’ Έκδοση Πάπυρος, επιμ. Βίκτωρ Αθανασιάδης κ.α, Αθήνα 1997.
  2. Ράπτης Κώστας, Γενική Ιστορία της Ευρώπης. ΕΑΠ, Πάτρα 1999
  3. Αρβελέρ Ελένη και Aymard Maurice (επιμ.), Β’ Έκδοση, τ Β, Σαββάλας, Αθήνα 2003 (Les Europeens, 2000)
  4. Ε. Hobsbawm, Για την Ιστορία

 

Advertisements
Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: