Skip to content

ΕΥΡΩΠΗ: ΣΤΗ ΔΙΝΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΙΙΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ κ’ ΤΗΣ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ (1.500-1.700)

20/06/2013

Η ΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ & ΟΙ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΕΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ 16ος – 17ος Αι.   (1.500-1.700)

ΟΙ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΠΡΙΝ ΤΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 14οςαι.

ΟΙ ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΠΡΙΝ ΤΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 14οςαι.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ.

  • Προκάλεσε τη θρησκευτική διαίρεση και άλλαξε το θρησκευτικό χάρτη της νεότερης Ευρώπης. Σε γενικές γραμμές μπορούμε να μιλήσουμε για τρεις διαφορετικές ζώνες: 1. Προτεσταντικός Βορράς (Β. Γερμανία, Σκανδιναβία, Σκοτία). 2. Καθολικός Νότος (Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία). 3. Ενδιάμεση ζώνη, με συνύπαρξη των 2 δογμάτων (Αγγλία, Γαλλία, Κάτω Χώρες, Ν. Γερμανία, Ελβετία, Αυστρία, Βοημία, Ουγγαρία, Πολωνία).
  • Ο Προτεσταντισμός συνέβαλε στη καθιέρωση της συστηματικής ανάγνωσης της Βίβλου (μέσω της μετάφρασής της στις ομιλούμενες γλώσσες της Ευρώπης) απ’ όλα τα κοινωνικά στρώματα και στην προαγωγή της λαϊκής εκπαίδευσης.
  • Άνοδος του ατομικισμού& προαγωγή του επιχειρηματικού πνεύματος
  • Μεταρρύθμιση και εξυγίανση στους κόλπους της ίδιας της καθολικής Εκκλησίας.

 

            ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑΠΟΛΙΤΙΚΑΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ

            ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ:

  • Ανεπάρκεια του Καθολικισμού να ανταποκριθεί στις ανάγκες και τις ανησυχίες των κοινών ανθρώπων.
  • Διαφθορά, αισχροκέρδεια και υποκρισία Παπών και επισκόπων με την επ’ αμοιβή καθαγίαση των κειμηλίων και την πώληση συχωροχαρτιών.

             ΠΟΛΙΤΙΚΑ: 

  • Συγκρότηση πρώιμης εθνικής συνείδησης των βορειοευρωπαϊκών λαών και η άνοδος της Απόλυτης Μοναρχίας σε Αγγλία και Γαλλία ευνοούν τη χειραφέτηση από υπερεθνικούς θεσμούς ελέγχου.
  • Περιστολή παπικών εξουσιών, ήδη από την εποχή του Μεγάλου Σχίσματος.

                       ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ:

  • Η Εκκλησία αποτελούσε το μεγαλύτερο γαιοκτήμονα και μάλιστα με αφορολόγητη περιουσία, σε μια εποχή που οι μονάρχες επέβαλαν φορολογία στους γαιοκτήμονες. Απόρροια του γεγονότος υπήρξε η δυσφορία των τελευταίων.
  • Επιπλέον, η κατάρρευση της φεουδαρχικής οικονομίας  πλήγει –ειδικά στη Γερμανία- τους κατώτερους ευγενείς και ιππότες, οι οποίοι έχοντας περιέλθει σε απελπιστική κατάσταση εποφθαλμιούν την εκκλησιαστική περιουσία.
  • Φόροι και εισφορές που γέμιζαν το παπικό θησαυροφυλάκιο προκαλούν δυσφορία στις βόρειες χώρες που έβλεπαν να απομυζούνται προς όφελος της Ρώμης.
  • Επιχειρηματίες των βόρειων χωρών δυσανασχετούσαν με την απόρριψη των κερδών τους από την καθολική εκκλησία.

    ΠΡΩΤΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΕΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΑΥΓΟΥΣΤΑΣ   

ΜΑΡΤΙΝΟΣ ΛΟΥΘΗΡΟΣ

ΜΑΡΤΙΝΟΣ ΛΟΥΘΗΡΟΣ

Κοιτίδα της μεταρρύθμισης αποτελεί η Γερμανία, χώρα δίχως ισχυρό μονάρχη, ευάλωτη στις παπικές αξιώσεις και συνεπώς εμφανίζεται πρόσφορο έδαφος για την δημιουργία αντίδρασης.

Ηγέτης αναδεικνύεται ο Λούθηρος,  ο οποίος προάγει την πίστη έναντι των καλών πράξεων, έχει πρότυπό του  τον Άγιο Αυγουστίνο και την διδασκαλία του (παντοδυναμία Θεού, Προπατορικό αμάρτημα, απόλυτη εξάρτηση αμαρτωλών από τη Θεία βούληση για τη σωτηρία τους).

Το 1517, έναρξη της εξέγερσης του Λούθηρου εναντίον της πώλησης συχωροχαρτιών. Στο Βίτενμπεργκ δημοσιεύει τις 95 θέσεις του, που αποτελούν δριμύ κατηγορώ εναντίον των παπικών πρακτικών. Το 1520 αφορίζεται, ωστόσο αφενός, η απουσία του αυτοκράτορα σε εκστρατείες και αφετέρου η προστασία που του προσφέρουν ισχυροί ευγενείς, αποσοβούν την εξόντωσή του.

Το 1528, οργανώνει τη νέα Διαμαρτυρόμενη Εκκλησία, με διατήρηση ρωμαιοκαθολικών στοιχείων, αλλά και καινοτομίες όπως: Κατάργηση της αγαμίας των κληρικών και κατάργηση του μοναχισμού. Στα Μυστήρια συμπεριλαμβάνει μόνο το βάπτισμα και τη Θεία Ευχαριστία. Η οργάνωση και η διοίκηση της νέας εκκλησίας περνά στις περιφερειακές και τοπικές πολιτικές αρχές. Δημεύεται η εκκλησιαστική περιουσία.

Το 1555, η Συνθήκη της Αυγούστας ενισχύει αποφασιστικά τη μεταρρύθμιση, ρυθμίζοντας οριστικά το θρησκευτικό καθεστώς με βάση την αρχή: Η θρησκεία του Πρίγκιπα είναι η θρησκεία των υπηκόων.

         ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΛΟΥΘΗΡΙΑΝΟΥ ΔΟΓΜΑΤΟΣ ΜΕ ΚΑΛΒΙΝΙΣΜΟ               

Ο ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΕΤΑ ΤΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 17ος αι.

Ο ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΕΤΑ ΤΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ 17ος αι.

 

Ο καλβινισμός αποτελεί μια πιο αυστηρή δογματική εκδοχή του λουθηρανισμού. Αν ο τελευταίος διατήρησε κάποια ρωμαιοκαθολικά στοιχεία, ο πρώτος ήρθε σε ολοκληρωτική ρήξη με τον παπισμό. Κατήργησε τον κλήρο και θέσπισε την ψήφιση ιεροκηρύκων από την συνάθροιση πιστών. Επίσης, ο Καλβινισμός συνδέθηκε περισσότερο με συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες, όπως τα ανερχόμενα αστικά στρώματα στη δύση και οι μικροί & μεγάλοι ευγενείς σε ανατολή, παρά με την κεντρική πολιτική σκηνή όπως ο Λουθηριανισμός.

       ΑΛΛΑΓΕΣ ΛΟΥΘΗΡΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΣΥΝΤΗΡΙΤΙΣΜΟΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ:

  • Χρήση γερμανικών στη λειτουργία
  • Κατάργηση μοναχισμού και αγαμίας κληρικών
  • Μυστήρια: Μόνο βάπτισμα & Θεία ευχαριστία
  • Άρνηση αναγκαιότητας: νηστείας, καθαγίασης κειμηλίων, προσκυνήματος εικόνων
  • Δήμευση εκκλησιαστικής περιουσίας προς όφελος κοσμικών ηγεμόνων.
  • Διοίκηση της εκκλησίας σε πολιτικές αρχές.
  • Η πίστη υπερέχει των καλών πράξεων. Το προπατορικό αμάρτημα και έξαρτηση αμαρτωλών από το Θεό.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΣΜΟΣ:

Στη κρίσιμη στιγμή των μεγάλων εξεγέρσεων του 16ου Αι. των ιπποτών και των αγροτών, ο Λούθηρος στήριξε απερίφραστα τις άρχουσες τάξεις και υποστήριξε ένθερμα την άγρια καταστολή των εξεγέρσεων. Ο συντηρητισμός του αποδείχτηκε σωτήριος για τις άρχουσες τάξεις της Β. Γερμανίας, που έκτοτε τον στήριξαν ανεπιφύλακτα.

Επιπλέον, στη συνθήκη της Αυγούστας (1555), με την οποία εδραιώθηκε η μεταρρύθμιση, φαίνεται ο συντηρητισμός από την βασική αρχή της πως η θρησκεία του πρίγκιπα είναι και η θρησκεία των υπηκόων.

        ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΚΑΛΒΙΝΙΣΤΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΕ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΣΤΗΚΕ ΣΤΟ ΘΕΟΚΡΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΓΕΝΕΥΗΣ.

  • Απαγόρευση κάθε πολυτέλειας στη διαβίωση και υποχρεωτική παρουσία πιστών στις λειτουργίες, τακτική προσευχή και υπακοή στους ιεροκήρυκες.
  • Απόρριψη κάθε χαράς και απόλαυσης από οικογένεια, στήριξη ζωής αποκλειστικά στη σκληρή δουλεία, στην εγκράτεια, στη λιτότητα, στην ευλάβεια.
  • Δημόσια και ιδιωτικά ήθη υπό αυστηρό έλεγχο, με ακραίας μορφής παρακολούθηση και αυστηρές ποινές, συμπεριλαμβανομένης της θανατικής, για τους παραβάτες.
  • Καθαγιασμός εμπορικών και τραπεζικών δραστηριοτήτων.

        ΠΕΔΙΟ & ΜΟΡΦΕΣ ΛΟΥΘΗΡΙΑΝΙΣΜΟΥ & ΚΑΛΒΙΝΙΣΜΟΎ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ     

ΚΑΛΒΙΝΟΣ

ΚΑΛΒΙΝΟΣ

Πεδίο: Η δυτική Ευρώπη και η χριστιανοσύνη χωρίστηκαν σε δύο στρατόπεδα: Προτεσταντικό βορρά και καθολικό νότο, με μια ενδιάμεση ζώνη.

Μορφές: Αγγλικανισμός & Πουριτανοί σε Αγγλία, Ουγενότοι σε Γαλλία, Αναμορφωτές σε Κάτω Χώρες, Πρεσβυτεριανοί σε Σκωτία.

        ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ

Επιβλήθηκε από τα πάνω σε δύο φάσεις:

Αρχικά ρήξη Ερρίκου Η’ με πάπα, που ανακηρύσσει αυτόνομη την αγγλικανική εκκλησία με επικεφαλής τον ίδιο. Δήμευση εκκλησιαστικής περιουσίας και διάλυση μοναστηριών, αλλά το δόγμα παρέμεινε καθολικό.

Τελική Φάση: Ελισάβετ για λόγους κρατικής συνοχής υιοθετεί το προτεσταντικό δόγμα, αλλά με διατήρηση επισκοπικού συστήματος και καθολικού τελετουργικού.

          ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΡΙΔΕΝΤΟΥ ΩΣ ΒΑΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ.

  • Επιβεβαίωση αξίας Μυστηρίων ως μέσων διοχέτευσης της Θείας Χάριτος στους πιστούς.
  • Υπογράμμιση της αξίας των καλών πράξεων και της άφεσης αμαρτιών για τη σωτηρία της ψυχής.
  • Αναγνώριση της Βουλγάτας (Αγία Γραφή στα λατινικά) ως της μόνης έγκυρης μετάφρασης της Βίβλου.
  • Τονισμός της ισοδύναμης σημασίας της Βίβλουμε την αποστολική διδασκαλία ως πηγές της χριστιανικής πίστης.
  • Πίστη στη λατρεία των ΑγίωνΚανόνας αγαμίας κληρικώνανωτερότητα Πάπα.
  • Ψήφιση 35 μεταρρυθμιστικών διαταγμάτων, με στόχο την εξυγίανση και την αναβάθμιση του κλήρου & της εκκλησίας.
  • Υποχρεωτική παρουσία των κληρικών στις ενορίες & των επισκόπων στις έδρες τους.
  • Αυστηρές ρυθμίσεις για θέματα: Ενδυμασίας, Συμπεριφοράς, Υποχρεώσεων, Επιμόρφωσης του κλήρου.
  • Πειθαρχία σε μοναστήρια & τάγματα μοναχών και φραγμοί στην εξαγορά και κατάχρηση εκκλησιαστικών αξιωμάτων.
  • Λογοκρισία «αιρετικών βιβλίων» και σύνταξη ανάλογου καταλόγου (Index).
  •         ΣΥΜΒΟΛΗ ΙΗΣΟΥΙΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ.
Ιγνάντιο Λογιόλα

Ιγνάντιο Λογιόλα

      Ιδρύθηκαν στο Παρίσι το 1534, από τον Ισπανό ευγενή Ιγνάντιο Λογιόλα. Επέδειχναν τυφλή και άκριτη υπακοή στη βούληση και τις αποφάσεις του πάπα και της καθολικής εκκλησίας. Χαρακτηρίζονταν από στρατιωτική οργάνωση, σιδερένια πειθαρχία και άρτια θεολογική κατάρτιση. Το έργο που προσέφεραν υπήρξε πολύπλευρο: Ενίσχυση και διάδοση του καθολικισμού, εκκλησιαστική και όχι μόνο εκπαίδευση μέσω σεμιναρίων και κολεγίων. Αλλά υπήρξε και η σκοτεινή πλευρά, όπως η οργάνωση «πολιτοφυλακής» και «μυστικής αστυνομίας», που υπήρξαν αδίστακτοι μηχανισμοί και ενέπνεαν φόβο σε καθολικούς και διαμαρτυρόμενους

       Ο ΝΕΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ.

Δύο αμιγώς θρησκευτικές ζώνες και μία ενδιάμεση:

  1. Προτεσταντικός Βορράς: Β. Γερμανία, Σκανδιναβία, Σκοτία.
  2. Καθολικός Νότος: Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία (εξαίρεση η καθολική Ιρλανδία).
  3. Ενδιάμεση ζώνη: Αγγλία, Γαλλία, Κάτω Χώρες, Ν. Γερμανία, Ελβετία, Αυστρία, Βοημία, Ουγγαρία, Πολωνία. Στην περιοχή αυτή σημειώθηκαν, κατά κύριο λόγο, οι πιο αιματηρές συγκρούσεις των δύο δογμάτων.
  •        ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΜΙΣΑΛΛΟΔΟΞΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΣΕ ΓΑΛΛΙΑ & ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ.

ΓΑΛΛΙΑ: Οι Καλβινιστές (Ουγενότοι), παρά τις διώξεις του Ερρίκου Β’ ασκούσανε μεγάλη επιρροή στην οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας, καθότι συμπεριελάμβαναν επιφανείς εκπροσώπους των αστών στις τάξεις τους. Ωστόσο μια ομάδα της υψηλής αριστοκρατίας  και φανατικοί καθολικοί οδήγησαν τη χώρα σε εμφύλια σύρραξη 36 ετών (1562-1598), που έμεινε γνωστή ως ουγενοτικοί πόλεμοι. Εκδηλώθηκε εκατέρωθεν αγριότητα και μισαλλοδοξία, με αποκορύφωμα τη σφαγή της νύχτας του Αγίου Βαρθολομαίου στο Παρίσι, το 1572. 2.000 Ουγενότοι σφαγιάστηκαν, ενώ με την επέκταση της σφαγής στην επαρχία της Γαλλίας, δολοφονήθηκαν 10.000 διαμαρτυρόμενοι. Το διάταγμα της Νάντης, το 1598 έκλεισε το θρησκευτικό ζήτημα, αναγνωρίζοντας την ελευθερία θρησκευτικής συνείδησης των προτεσταντών.

ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ: Εξέγερση κατά της ισπανικής κυριαρχίας (Αψβούργοι), με πολιτικά και κοινωνικά κίνητρα και έντονο θρησκευτικό χαρακτήρα. Η Αντιμεταρρύθμση έδειξε το σκληρό της πρόσωπο με μέτρα κατά των αιρετικών και δράση της Ιεράς Εξέτασης την δεκαετία 1555-1565. Οι 2 εξεγέρσεις το 1566 & 1572 είχαν σαν αποτέλεσμα την νίκη των καλβινιστών το 1609 και την ίδρυση μιας ανεξάρτητης Ολλανδικής Δημοκρατίας. Οι νότιες επαρχίες (Βέλγιο) παρέμειναν ισπανικές.

ΠΗΓΕΣ

  1. Πάπυρος-Larousse-Britannica, Εγκυκλοπαίδεια, Β’ Έκδοση Πάπυρος, επιμ. Βίκτωρ Αθανασιάδης κ.α, Αθήνα 1997, τ23, λήμμα: Εμποροκρατία.

  2. Ράπτης Κώστας, Γενική Ιστορία της Ευρώπης. Από τον 6ο έως τον 18ο αιώνα, ΕΑΠ, Πάτρα 1999

  3. ρβελέρ Ελένη και Aymard Maurice. Οι Ευρωπαίοι, Γ’ Έκδοση, τ Β, Σαββάλας, Αθήνα 2003 (Les Europeens, 2000)

Advertisements
Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: