Skip to content

ΧΟΡΧΕ ΣΕΜΠΡΟΥΝ – ΤΙ ΩΡΑΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ

05/06/2013

ΧΟΡΧΕ ΣΕΜΠΡΟΥΝ – ΤΙ ΩΡΑΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ (εκδ. Εξάντας)

Από ένα βιβλίο που αναφέρεται στη ζωή του στρατοπέδου συγκέντρωσης Μπούχενβαλτ της ναζιστικής Γερμανίας, είναι λογικό να περιμένει κανείς, όταΧΟΡΧΕ ΣΕΜΠΡΟΥΝ – ΤΙ ΩΡΑΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗν επιλέξει να το διαβάσει, να έρθει αντιμέτωπος με σκληρές εικόνες. Όμως το «τι ωραία Κυριακή» είναι σκληρό όχι μονάχα γι αυτό το λόγο. Ο συγγραφέας δεν στέκεται μονάχα στις εμπειρίες που αποκόμισε κατά τη διετή παραμονή του στο στρατόπεδο αλλά ξετυλίγει συνάμα και την τραγωδία της αριστεράς όπως τη βίωσε ο ίδιος. Ο Σεμπρούν υπήρξε επαγγελματικό στέλεχος και μέλος της κεντρικής επιτροπής του παράνομου Ισπανικού Κομουνιστικού κόμματος, μετά το τέλος του Β’ Παγκόσμιου πόλεμου έως και το 1964 οπότε και διαγράφηκε. Για πολλά χρόνια ταξίδευε για τις ανάγκες του αγώνα με πλαστά χαρτιά στην Ευρώπη και κινούνταν στην παρανομία στην ίδια τη χώρα του. Όμως η αποκάλυψη της σταλινικής θηριωδίας υπήρξε τόσο καθοριστική για συνείδησή του, που τον οδήγησε σε σχεδόν ολοκληρωτική απόρριψη ακόμα και του ίδιου του Μαρξισμού.

Ανεξάρτητα από τις υποκειμενικές απόψεις, όσον αφορά το Μαρξισμό ως εργαλείο κατανόησης και ανάλυσης της Ιστορίας και δη αυτής της νεοτερικότητας, θα ήθελα να αποφύγω την εύκολη και άκαμπτη κριτική σε έναν άνθρωπο που βίωσε με το σκληρότερο τρόπο τη διάψευση του οράματος του, σε βαθμό που φαίνεται να έρχεται σε ρήξη με τον ίδιο του τον εαυτό. Γιατί πως αλλιώς θα έφτανε στο σημείο να σαρκάζει τη διαλεκτική ως φιλοσοφική μέθοδο λέγοντας με πικρή ειρωνεία πως είναι ο τρόπος να αποφεύγεις τις κακοτοπιές, υπονοώντας πως σαν εργαλείο χρησίμευσε για να δικαιολογήσει τα ατοπήματα του κομουνιστικού κινήματος και των στελεχών του. Σε αρκετά σημεία του βιβλίου αμφισβητεί ευθέως και την ορθότητα θεωρίας αλλά και των συμπερασμάτων του ίδιου του Μαρξ. Για τον Σεμπρούν η παγκόσμια επανάσταση καταλήγει να γίνει ένας καλοδιατυπωμένος μύθος, μια απάτη όμοια με το μύθο της καθολικής τάξης όπως λέει.

Από την αρχή ως την τελευταία σελίδα το «τι ωραία Κυριακή» έχει μια στυφή γεύση και αντανακλά την απογοήτευση του συγγραφέα. Για τον ίδιο η εμπειρία των Σοβιετικών Γκουλάγκ αποτελεί χειρότερη εμπειρία κι από τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης γιατί όπως εξηγεί στη δεύτερη περίπτωση οι κομουνιστές ήξεραν ποιος ήταν ο εχθρός και είχαν το στήριγμα της ηθικής ανωτερότητας, ενώ στη πρώτη οι Ρώσοι «αντιφρονούντες» πολλές φορές δεν ήξεραν γιατί είχαν καταλήξει στα στρατόπεδα υποχρεωτικής εργασίας. Κάνει ιδιαίτερα σκληρή κριτική στη διανόηση της Ευρωπαϊκής αριστεράς που είτε εθελοτυφλούσε μπροστά σε αυτά τα φαινόμενα είτε βρίσκονταν στη γελοία θέση να προσπαθήσει να τα δικαιολογήσει. Ο Σεμπρούν μοιάζει να δίνει μια διπλή μάχη με τις αναμνήσεις του, από τη μια μάχεται ενάντια στο βάρος που αυτές φέρουν και από την παλεύει για να τις διασώσει.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ

Advertisements
Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: