Skip to content

ΕΥΓΕΝΙΑ ΦΑΚΙΝΟΥ ΤΟ ΕΒΔΟΜΟ ΡΟΥΧΟ

05/06/2013

                       ΕΥΓΕΝΙΑ ΦΑΚΙΝΟΥ ΤΟ ΕΒΔΟΜΟ ΡΟΥΧΟΕΥΓΕΝΙΑ ΦΑΚΙΝΟΥ ΤΟ ΕΒΔΟΜΟ ΡΟΥΧΟ  (Εκδ. ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ)

Όταν στην πρώτη νεότητα είχα διαβάσει «Tη μεγάλη πράσινη» από την ίδια συγγραφέα, είχα μείνει με την εντύπωση πως πρόκειται για ένα ξεχωριστής ποιότητας μυθιστόρημα. Το έβδομο ρούχο είναι το 2ο βιβλίο της που έπεσε στα χέρια μου, σχεδόν 15 χρόνια αργότερα. Η χρονική διαφορά που χωρίζει τις δύο αναγνώσεις, αφενός βρίσκει τις προτιμήσεις πλέον μου αλλαγμένες, όσον αφορά τουλάχιστον το συγκεκριμένο είδος λογοτεχνικής γραφής, αφετέρου τις απαιτήσεις μου – κατά τρόπο φυσιολογικό – είναι μεγαλύτερες, έπειτα από την ανάγνωση εκατοντάδων μυθιστορημάτων, στο διάστημα που μεσολάβησε. Βέβαια, για να είμαι ειλικρινής θα ήθελα να ξαναδιαβάσω το πρώτο βιβλίο γιατί η χρονική διαφορά είναι μεγάλη για να το θυμάμαι καλά και επιπλέον θα ήθελα να εξακριβώσω την εντύπωση που θα μου προκαλούσε τώρα. Ωστόσο, ακόμα κι αυτό το 2ο μυθιστόρημα δεν υποστηρίζω ότι με άφησε αδιάφορο.

Η βασική δομή του έργου βασίζεται στις αφηγήσεις και τις αναμνήσεις τριών γυναικών, που αν και ανοίκουν στην ίδια οικογένεια, η διαφορά στους χαρακτήρες, των δύο πρώτων με την νεότερη που έχει μεγαλώσει μακρυά τους, στην Αθήνα, είναι μεγάλη και εμφανής.

Η επιμονή της Φακίνου να φλερτάρει με τη μεταφυσική (και ανιμισμό ίσως;), γίνεται ξεκάθαρη, στην εισαγωγή και στον επίλογο, καθώς δίνει σε ένα δέντρο την ανθρώπινη ιδιότητα της σκέψης και του εσωτερικού διαλόγου. Αλλά δεν πρόκειται μόνο γι αυτό. Οι δύο πρώτες γυναίκες: η υπερήλικη γιαγιά και η κόρη της κατέχουν το «χάρισμα» της επικοινωνίας μαζί του (με το δέντρο), μέσα από μια ιεροτελεστία στα όρια του παγανισμού. Η πρώτη πρόκειται για μια ξεριζωμένη μικρασιάτισσα, που ξεριζώθηκε από τον τόπο της την εποχή της μικρασιατικής εκστρατείας και είδε τον άντρα της να δολοφονείται από τους Τούρκους. Στη συνέχεια θα χάσει και την πρωτότοκη ανήλικη κόρη της, με το συμβολικό όνομα Περσεφόνη, και θα την αναζητά αδιάλειπτα στο υπόλοιπο του βίου της. Η δεύτερη είναι η κόρη της που κληρονόμησε το χάρισμα της μητέρας της, θυσιάζοντας για το λόγο αυτό κάθε προσωπική ζωή.

Από κει και πέρα η Φακίνου, μέσα από τις περιπέτειες της γηραιάς πλέον μητέρας, θα ξεδιπλώσει το δράμα των προσφύγων, που κατάφεραν να φτάσουν στην Ελλάδα και τις αντιξοότητες που συνάντησαν. Κατά την περιπλάνησή της, με κατεύθυνση το νότο, όπου σύμφωνα με τις συμβουλές μια τυφλής ηλικιωμένης, με επίσης μεταφυσικά χαρακτηριστικά και αλλόκοτη εμφάνιση, θα ριζώσει τελικά σε ένα απομονωμένο χωριό της Λάρισας και θα αναλάβει την φροντίδα της υπεραιωνώβιας βάβως (γιαγιάς), που κι αυτή είχε μεταναστεύσει απ’ τα Ψαρρά. Από το σημείο αυτό το δράμα κορυφώνεται. Η βάβω θα ξετυλίξει τις αναμνήσεις της και η χαροκαμένη μικρασιάτισσα θα την φροντίσει με στοργή, ενστερνιζόμενη σταδιακά τις αντιλήψεις της συγκατοίκου της. Όμως τα βάσανα της τελευταίας δεν δείχνουν να έχουν τελειωμό. Στο προσκήνιο εμφανίζεται ένας συγγενής της βάβως που στο εξής θα βιάζει την πρόσφυγα κατ’ επανάληψη και «χαρίζοντάς» της μ’ αυτόν τον τρόπο, μισή ντουζίνα παιδιά. Αυτή θα αφιερωθεί στο μεγάλωμά τους, εφόσον ο πατέρας αδιαφορεί ακόμα και για την ύπαρξή τους. Μεγαλώνοντας τα παιδιά θα ακολουθήσουν το δικό τους δρόμο εκτός από την πρώτη κόρη που της έμεινε αφοσιωμένη και ανάπτυξε συνάμα τις μεταφυσικές ιδιότητες της μητέρας της. Κοντά τους θα μείνει και ο δίδυμος αδελφός της τελευταίας, ο Φώτης, που επομίστηκε το βάρος του προστάτη και στηλοβάτη της οικογένειας.

Όταν η Αθηναία εγγονή λαμβάνει ένα γράμμα, που είχε παραλήπτη, τη νεκρή προ τριετίας μητέρα της και την καλούσε πίσω στο χωριό για να παρασταθεί στις τελευταίες στιγμές του ετοιμοθάντατου Φώτη, αποφασίζει να ταξιδέψει η ίδια εκπληρώνοντας μ’ αυτόν το τρόπο την τελευταία επιθυμία της μητέρας της. Εκεί ανακαλύπτει την ύπαρξη συγγενών που αγνοούσε την ύπαρξή τους, καθώς η μητέρα της, πλην της ύπαρξης του αδελφού της Φώτη, είχε αποφύγει επιμελώς να μιλήσει για το οικογενειακό παρελθόν της. Ωστόσο ταυτόχρονα εκπλήσσεται αρνητικά, γνωρίζοντας από κοντά τα έθιμα τους που ούτε λίγο ούτε πολύ, θεωρούσε παράλογα, οπισθοδρομικά και αποκρουστικά. Εξάλλου η συμπεριφορά της, με την προκλητική χειραφέτησή της, για τα δεδομένα του χωριού και ο τραχύς χαρακτήρας της, δημιουργούν μιαν αντίθεση που συμβολίζει την διαφορά νοοτροπίας μεταξύ πόλης και επαρχίας. Αυτό δεν θα την αποτρέψει τελικά να προσποιηθεί στον ετοιμοθάνατο θείο της, την νεκρή μητέρα της, που για χάρη της αδελφής του είχε φτάσει στην πατροκτονία, θέλοντας να εμποδίσει το βιασμό της από τον ίδιο τους τον πατέρα. Η εκπληκτική ομοιότητα της Αθηναίας με τη μητέρα της σε νεότερη ηλικία, θα βοηθήσει ώστε να παραπλανηθούν οι ούτως ή άλλως εξασθενημένες αισθήσεις του Φώτη. Βέβαια μέσα της αδημονεί να τελειώσει αυτή εκτός λογικής – κατά την άποψή της – ιεροτελεστία αποχαιρετισμού του νεκρού, που την τρομοκρατεί, για να επιστρέψει το συντομότερο στην Αθήνα.

Η Φακίνου μέσα από τις εκμυστηρεύσεις των τριών γυναικών αντιπαραθέτει δύο ολωσδιόλου διαφορετικούς κόσμους, χωρίς να παίρνει θέση υπέρ κανενός. Απλά αφήνει την ιστορία της να κυλήσει, δημιουργώντας ένα μυθιστόρημα όπου λογική και μεταφυσική εναλλάσσονται και αλληλοεισχωρούν η μία στην άλλη. Αν κάτι αναδεικνύεται από την προσπάθειά της αυτή, είναι η στωικότητα μπροστά στη σκληρή ζωή και τα βάσανα των γυναικών, μιας εποχής που αρχίζει να εκλείπει. Κατά την προσωπική μου εκτίμηση, το αδύνατο σημείο του έργου, βρίσκεται στην επεξεργασία του χαρακτήρα της Αθηναίας εγγονής. Η συγγραφέας θέλοντας πιθανά να τονίσει την αντίθεση μεταξύ της πρωτευουσιάνας και των επαρχιωτισσών, δημιουργεί μια πραγματικά ξεχωριστή φιγούρα, αλλά που η προσωπικότητά της κινείται στα όρια ενός λαϊκίστικου φεμινισμού (ας μου επιτραπεί η χρήση αυτού του ακατέργαστου όρου). Τέλος η επιμονή της ηλικιωμένης γιαγιάς ώστε να τηρηθούν τα πατροπαράδοτα έθιμα που παρέλαβε από τη βάβω είναι ίσως η απέλπιδα προσπάθειά της, να περισώσει τις αναμνήσεις της και να κρατήσει ζωντανές τις παραδόσεις πριν παραδοθούν στη λήθη.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ

Advertisements
Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: